Head

 

 

Kim Tuan, Chieu Dong Nao Nhung Nho (Dinh Cuong)
19-05-2012 | HỘI HỌA

Kim Tuấn, chiều đông nào nhung nhớ

 ĐINH CƯỜNG


     Đinh Cường - Bửu Chỉ - Kim Tuấn - gallery Tự Do SG-2002. Nguồn: Tạp chí Hợp Lưu

Anh cho em mùa Xuân

nụ hoa vàng mới nở

chiều Đông nào nhung nhớ

đường lao xao lá đầy

chân bước mòn vỉa phố

mắt buồn vin ngọn cây ...


Tôi sẽ lại được nghe lời ca ấy khi Tết đến, thơ Kim Tuấn, Nguyễn Hiền phổ nhạc


"... Tôi được đọc thơ anh đã lâu, nhất là cứ vào tối ba mươi tết mỗi năm là tôi đón đợi nghe bài thơ được phổ nhạc của anh. Có một cái gì dịu đàng trong đó. Có không khí của mùa Xuân trong đó, mùa Xuân trong lòng người xưng em.

Anh cho em mùa Xuân ... tôi liên tưởng nên bài Sonnet của Arvers. Nhất định là nó sẽ sống như Sonnet d'Arvers, như Valses của Johann Strauss ..." (Võ Hồng, trích thư riêng ngày 8-7-1971, in ở bìa sau tập thơ Thời của trái tim hồng - 1990).

Nụ hoa vàng ngày xuân, bài thơ năm chữ, 38 câu, làm năm 1961, thời Kim Tuấn 23 tuổi, có thể có hình ảnh của Sương, chiều đông nào nhung nhớ (Hồ thị Sương, em gái nhà thơ Hồ Đình Phương) sau này là vợ Kim Tuấn, không biết nay chị lưu lạc phương nào cùng cháu gái sau lần vượt biển ...


Chúng tôi bạn của nhau thời hai mươi tuổi, còn giữ trong album ảnh Kim Tuấn đề tặng từ Pleiku năm 59. Kim Tuấn hiền lành, mập mạp, da hơi ngâm đen với nụ cười híp mắt. Ba anh dáng phương phi cao to, mẹ anh còn giữ được hàm răng đen như các bà cụ xưa. Quê quán gốc Hà Tĩnh, vào Huế rồi vào Phan Thiết, Pleiku lập nghiệp. Thời gian sau cùng ở Sài Gòn. Anh là con trai một nên rất được nuông chiều.


Những năm 1960 chúng tôi thường gặp nhau trong những không khí văn nghệ như Đàm trường viễn kiến của Nguyễn Đức Quỳnh, Câu lạc bộ văn hoá của Phạm Xuân Thái, thường đi với Định Giang, Ninh Chữ, Hoàng Trúc Ly... nay các bạn đã không còn. Tập thơ Ngàn Thương Kim Tuấn - Định Giang in chung năm 1961, tôi vẽ bìa, chữ kẻ bằng tay, bức tranh nhỏ là hình ảnh rừng cây như những con người chụm mặt vào nhau trên mặt đất nồng nàn. Đi cho hết một đêm hoang vu trên mặt đất, Phạm Công Thiện mới mất đó, cũng đã gần giáp năm. Và Kim Tuấn, người bạn thơ dễ thương hết sức (nói như Nguyễn Xuân Thiệp) ra đi đã tám năm, mất đêm 10 tháng 9 năm 2003 -đêm rằm trung thu- tại Sài Gòn sau khi dự lễ phát quà trung thu cho học sinh nghèo tại trường dạy tiếng Anh và dạy nghề Thăng Long tại quận 4 do anh làm hiệu trưởng, do tổ chức từ thiện trẻ em Sài Gòn hỗ trợ (Saigon Children's Charity)


Sau năm 1975 Kim Tuấn cưới người vợ mới, chị Minh Phương, làm việc ở Phú Nhuận:


Đưa em về Phú Nhuận

Dong xe trên phố chiều

Lúc xa người - ngõ rẽ

Lòng nhớ thầm bao nhiêu ...

(đưa em về phú nhuận, bài viết tặng Minh Phương )


Anh chị có hai cháu trai, nay đều đã học hành thành tài, Bảo Khôi hiện là giảng viên khoa ngữ văn Đại Học Sư Phạm TPHCM, em là Bảo Khánh, chuyên viên chứng khoán, đang làm tại công ty chứng khoán HSC. Kim Tuấn là người lo cho gia đình, thời khó khăn anh đã viết sách giáo khoa, biên khảo, sách dạy văn phạm Anh văn để phụ nuôi sống. Năm 1977 trở lại làm ông giáo bên Quận tư cùng các nhà thơ thân quen ở đó như Nguyễn văn Nghĩa, Cao Quảng Văn, Vu Gia, Lý Minh...


"... Đầu năm 1977, tôi quay lại nghề cũ của tôi ở Quận Cảng nghèo nàn. Tôi tự nhốt mình lại trong bốn bức vách với những đứa học trò nghịch ngơm. Phía sau lưng tôi là bảng đen và phía trước tôi là những đôi mắt nhìn lên ông thầy xác xơ của chúng nó. Ngày tháng lại qua đi và tóc tôi mỗi ngày lại thêm những sợi bạc..." (Kim Tuấn, đôi điều với bạn yêu thơ - Thời của trái tim hồng -trang 73, nhà xb tổng hợp Sông Bé 1990)

Anh còn dạy ở Trung tâm Ngoại ngữ ĐHSP 280 An Dương Vương cùng với Châu Văn Thuận.


Năm xưa thỉnh thoảng tôi lên Pleiku thăm bạn, ở lại nhà là tiệm thuốc tây Kim Tuấn trên đường Phan Bội Châu, nhớ nhất là lần anh cùng Vũ Hoàng, nghị viên thành phố và các bạn tổ chức tuần lễ văn hóa Pleiku năm 1974, mời tôi lên bày tranh chung với Hạ Quốc Huy, Nguyễn văn Hiền. Bên văn có các anh Mai Thảo, Duyên Anh, bên nhạc có Phạm Duy... Một ngày cuối tuần anh Mai Thảo cùng chúng tôi đi xe jeep lên thăm Kinh Dương Vương (họa sĩ Rừng) ở KonTum, lúc ấy Bích Vân, vợ của Rừng đang làm ở bệnh viện KonTum.


Còn in dấu trong tôi ngôi nhà thờ KonTum xưa cổ, đoạn đường Pleiku - KonTum qua dòng sông Dakbla và dãy núi Chuprong khi chiều xuống mờ sương tím, buồn. Pleiku, thời tướng Vĩnh Lộc tư lệnh Quân đoàn 2, thiếu tá Dương Diên Nghị (nhà thơ Diên Nghị) làm trưởng phòng 5, Uyên Thao (Vũ Quốc Châu) trực phòng phóng viên chiến trường, trung uý Trầm Trọng Tài (nhà thơ Tô Mặc Giang) rất thân Kim Tuấn, trung uý Nguyễn Vinh Hiển (nhà văn Hoàng Khởi Phong) bên quân cảnh, sau qua Đà Lạt, Đà Lạt với trung uý Nguyễn Xuân Thiệp (nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp) làm trưởng đài phát thanh quân đội.


Thời Trịnh Công Sơn và tôi đang lang bạt ở đó, cả những Thái Ngọc San, Lê Văn Ngăn, Chu Sơn... từ Huế vào (nhớ có bạn bị quân cảnh bắt vì giấy tờ không hợp lệ đã được trung uý Hiển thả vì tình văn nghệ). Một thời chiến tranh, đầy nhiễu nhương. Thuở đất trời bày đặt nhiễu nhương ( Trần Hoài Thư)... Pleiku, như Nguyễn Mạnh Trinh viết: "... Thành phố lạ lùng, của những lưu dân từ khắp nơi của đất nước. Và nhất là thành phố của lính, của nhũng người từ tiền đồn, chiến trường trở về, đốt tiền để mua một đêm vui tạm bợ rồi trở lại đơn vị lao mình vào cuộc máu lửa ngày mai..." (Kim Tuấn, nhà thơ vừa ra đi - Hoa Thịnh Đốn Việt Báo 26.9.2003)


Kim Tuấn, con trai một, nhập ngũ được ưu tiên, anh phụ trách dạy Anh văn trong quân đội, cũng trực gác, cắm trại kể cả đi theo hành quân:

Tết này ngưng chiến lo đồn trại

đêm gác chòi cao nhìn núi cao

lửng lơ dăm bóng đèn soi sáng

mưa dưới đồi xa khuất chiến hào

Gửi mẹ mùa xuân - Thơ Kim Tuấn, Gìn vàng giữ ngọc xb 1.1975)


Thời ở Sài Gòn tôi hay ghé nhà Kim Tuấn ở 35/7 C đường Phát Diệm (nay là Trần Đình Xu), rủ Kim Tuấn đi cà phê, nhớ bộ divan gõ quý láng bóng ở phòng trước, nhớ hai bác hiền lành phúc hậu. Kim Tuấn cũng hiền như thơ anh, những câu thơ vốn đã đầy nhạc tính:


từng bước từng bước thầm

hoa vông rừng tuyết trắng

rặng thông già lặng câm

hai đứa nhiều hối tiếc

sương mù giăng mấy đồi

tay đan đầy kỷ niệm

mưa giữa mùa tháng năm

dật dờ cơn gió thổi ...

(Kỷ Niệm)


Bài Kỷ Niệm, Y Vân phổ nhạc lấy tên Những bước chân âm thầm, điệu boléro, cùng với Anh cho em mùa xuân, điệu tango habanera Nguyễn Hiền phổ là hai bản nhạc một thời các ca sĩ hay hát tại các phòng trà vũ trường Sài Gòn. Thơ Kim Tuấn còn được rất nhiều nhạc sĩ nổi tiếng khác phổ nhạc, như Phạm Duy với "Khi tôi về" Lê Uyên Phương với "Khi xa Sài Gòn", Phạm Đình Chương với "Ta ở trời Tây nhớ trời Đông"... và những người bạn như Vũ Hoàng, Đoàn Đình Thạch, Lê Văn Lộc, Song Giang nhưng chưa phổ biến. Thơ Kim Tuấn được phổ nhạc rất nhiều. Mùa xuân bàng bạc trong thơ anh cũng như phố núi, dĩ nhiên, anh đã gắn bó bao nhiêu năm cùng Pleiku:


ở trên núi ta làm thơ và núi

có khi buồn làm bạn với rừng khô

(Trên núi mình ta, Thơ Kim Tuấn - Gìn vàng giữ ngọc xb 1.1975)


Như Miền lệ xanh, tên một bức tranh của tôi Kim Tuấn rất thích, lấy làm tựa một bài thơ xuôi kỷ niệm. Có những chiều lang thang cùng nhau trên phố, đêm ghé hội quán Phượng Hoàng ...


buổi chiều Pleiku không có mặt trời

chỉ có mây bay trên đầu ngọn núi

Buổi chiều ở Pleiku)


làm sao không nhớ Vũ Hữu Định:


em Pleiku má đỏ môi hồng

ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông

nên mắt em ướt và tóc em ướt

da em mềm như mây chiều trong

Còn một chút gì để nhớ)


Lần gặp Kim Tuấn sau cùng, tháng 7 năm 2002 tại gallery Tự Do Sài Gòn nơi Bửu Chỉ và tôi bày tranh chung, không ngờ chỉ năm sau đó anh mất ... vì bị nhồi máu cơ tim, ở tuổi 65.


Kim Tuấn, chiều đông nào nhung nhớ, câu thơ làm khi còn xuân xanh, cho đến hơn mười năm trước khi mất, như thấy trước, anh đã để lại bài cuối cùng cho em:


Anh buồn anh tóc trắng

Trời buồn mây trắng bay

Em ngày nào áo trắng

Vòng hoa trắng trên tay


Anh cuối đời tóc bạc

Nhớ đầu đời tóc xanh

Một đời anh lận đận

Ngày tháng đã qua nhanh


Ngày tháng còn lại gì?

Nụ cười và nước mắt

Khi anh về với đất

Em về hoa trắng bay ...

Thời của trái tim hồng, trang 69, nhà xb tổng hợp Sông Bé 1990)


Ba tháng trước khi mất, anh còn gửi về dòng sông Hương yêu dấu như soi thấu lòng anh. Ở đâu và bao giờ, anh cũng là nhà giáo - nhà thơ, với trái tim ắp đầy thương yêu và khát khao được sẻ buồn chung vui cùng tất cả mọi người (Cao Quảng Văn, Biết đến khi mô - Nhớ Huế tập 19).


Có thể xem đây là một trong những bài thơ cuối cùng của Kim Tuấn:


ơi dòng sông xanh

trôi hoài nỗi nhớ

ngọn sóng cồn cào

con đò bến nước

trăng vàng lênh đênh


ơi dòng sông xanh

trôi qua phố Huế

lặng lờ như thế

ôm phố vào lòng

tay dài yêu dấu

một đời nhìn nhận

yêu mà không nói


ơi dòng sông xanh

ngày em qua cầu

nỗi sầu để lại

mắt nhìn ái ngại

ngậm ngùi xa nhau


ơi dòng sông xanh

soi thấu lòng anh

bồng bềnh gương nước

soi đòi thuở trước

soi đòi mai sau

(Kim Tuấn - Thơ gởi dòng sông xanh, 6.2003 - Nhớ Huế tập 19)


Chiều mùa đông rét mướt, tháng chạp, nghe mùa đổi gió nhớ loanh quanh (Vũ Anh Khanh) nhìn lại mấy tấm ảnh cũ, nhớ bạn, nhớ năm xưa nào ngoài Biển Hồ, Pleiku bạn đã cùng tôi nhìn bồng bềnh gương nước, ước mơ một ngây hoà bình, cùng thích Erich Maria Remarque: Một thời để yêu và một thời đê chết. Nay bạn đã về với đất, nhưng thơ và lời ca thơ bạn mãi còn ngân vang...


ĐINH CƯỜNG

Virginia, 19 Dec. 2011


Kim Tuấn tên thật Vĩnh Khuê

Sinh ngày 14-10-1940 tại Huế, mất ngày 11-9-2003 tại Sài Gòn

Các tập thơ đã xuất bản:

- Hoa mười phương - Trường Giang xb 1959

- Ngàn thương (chung với Định Giang) - Tác giả xb 1961

- Dấu bụi hồng - Minh Đức xb 1971

- Thơ Kim Tuấn 1962-1972 - Gìn Vàng Giữ Ngọc 1975

- Thời của trái tim hồng - nhà xb tổng hợp Sông Bé 1990

- Tuổi phượng hồng - nhà xb Trẻ 1991

- Tạ tình phương nam - 1994

- Thơ lí và thơ ngắn - nhà xb Văn Nghệ TPHCM 9.2002

Tác phẩm truyện ngắn và tạp văn đang tập hợp dự định in thì anh ra đi bất ngờ.


Đinh Cường

Nguồn: Hợp Lưu số 116 tháng 1-2-3/2012


 

 

Link (DinhCuong)

 

Bài viết về Đinh Cường

 

Tưởng Nhớ Họa Sĩ Đinh Cường

 (cothommagazine.com)

Trang đặc biệt-Vĩnh biệt Đinh Cường: I, II, III

(phamcaohoang.blogspot.com)

Đi Vào Cõi Tạo Hình Một Đinh Cường Đốn Ngộ (Ngô Thế Vinh)

Vẻ Ẩn Mật Trong Hội Họa Đinh Cường

(Huỳnh Hữu Ủy)

Cảm Nhận về Họa Phẩm Rừng Câm của Đinh Cường (Nguyễn Việt Hùng)

Đinh Cường, Thi Sĩ Của Mầu Sắc Và, Đường Nét (Du Tử Lê)

Paris khám phá tranh Đinh Cường... (viet.rfi.fr)

Đinh Cường, tấm lòng vô hạn (Đặng Tiến)

Sơ lược Tiểu sử (Phay Van Blog)

 

Tác phẩm

 

Phỏng vấn Đinh Cường (Nguyễn Ngu Í)

Phỏng vấn hoạ sĩ Đinh Cường (donghuongtth.com)

Kim Tuấn, chiều đông nào nhung nhớ (Đinh Cường)

Nguyễn Trọng Khôi và những viên đá cuội

 (vanchuongviet.org)

Vĩnh Viễn (Đinh Cường, thơ)

Đinh Cường Blog (dinhcuongpaintings.blogspot.com)

Tranh Đinh Cường: Thiếu Nữ

Tranh Đinh Cường: Trừu Tượng

Tranh trừu tượng của Đinh Cường (sangtao.org)

Triển Lãm Tranh Đinh Cường, ... (cothommagazine.com)

Những kỷ niệm rời cùng Khánh Ly (bichkhe.org)

 

 

Hoi Hoa

 

 

Hội Họa

 

Mời dự triển lãm tranh của 8 họa sĩ gốc Việt tại Laguna Beach (Băng Huyền)

Tình mẫu tử trong tranh Bé Ký (DĐTK)

Tranh Dân Gian, Tranh Tết (Huỳnh Hữu Ủy)

Chân Dung Một Nhà Sưu Tập Nghệ Thuật Ở Hà Nội: Ông-Café-Lâm (Huỳnh Hữu Ủy)

15 nghệ sĩ tham gia triển lãm tranh, tượng ‘Mầu Thời Gian’ (Lâm Hoài Thạch)

‘Màu Thời Gian,’ triển lãm lần đầu của Hội Họa Sĩ Việt Nam Hải Ngoại (Nguyên Huy)

Tranh Giáng Sinh Của Miền Nam Việt Nam

(Trịnh Thanh Thủy)

Từ Bức Chạm Gỗ Xưa "Mèo Ngoạm Cá" Tới Vài Nét Về Điêu Khắc Cổ Việt Nam (Đinh Cường)

Tìm Lại Nét Đẹp Trong Tranh Dân Gian Việt Nam (Đinh Cường)

Cổ Tục và Trò Chơi Ngày Tết Qua Mỹ Thuật Dân Gian (Huỳnh Hữu Ủy)

Bức Tranh Gà (Huỳnh Hữu Ủy)

Những Hình Ảnh Chạm Khắc Trên Cửu Đỉnh Ở Huế (Huỳnh Hữu Ủy)

Khảo Về Tứ Linh: Lân, Long, Qui, Phụng Trong Mỹ Thuật Việt Nam Ngày Xưa (Huỳnh Hữu Ủy)

Nghệ Thuật Chạm Khắc Dân Gian Việt Nam

(Huỳnh Hữu Ủy)

Sự Diệu Kỳ Của Thư Họa (Phạm Khắc Hàm)

Xem Tranh (Võ Đình)

Bức Tranh Vẽ Mãi Không Rồi (Võ Đình)

Huỳnh Hữu Ủy In Sách Mới: 'Mỹ Thuật Việt Nam Ngày Xưa' (Phan Tấn Hải)

Hai Mươi Năm Hội Họa Miền Nam (Huỳnh Hữu Ủy)

Phỏng vấn các Họa sĩ (Nguiễn Ngu Í)

Đầu Xuân, vãng cảnh và chiêm ngắm các pho tượng nơi chùa cổ (Huỳnh Hữu Ủy)

Hồn Sài Gòn trong từng món đồ cũ (Trịnh Cung)

Mấy cơ sở nghiên cứu và đào tạo Mỹ thuật, Mỹ nghệ dưới thời Pháp thuộc (Huỳnh Hữu Ủy)

Chiều Tà, tranh Hàm Nghi (Đặng Tiến)

Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương (1925-1945) (Ngô Kim Khôi)

Triển lãm "Hội Ngộ" (Mặc Lâm)

Giai thoại Hội họa Việt Nam (T. V. Phê)

Giá tiền của những bức tranh (T. V. Phê)

Người mẫu khỏa thân (T. V. Phê)

Thất hiền trong hội họa Việt Nam (T. V. Phê)

Vai Trò Trường Mỹ Thuật Đông Dương (Huỳnh Hữu Ủy)

Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định & Huế (Huỳnh Hữu Ủy)

 

Họa sĩ:

Ann Phong,  Cao Bá Minh,  Choé,  Dương Phước Luyến,  Dương Văn Hùng,  Duy Liêm,  Duy Thanh,  E Gras,  Hồ Hữu Thủ,  Hồ Thành Đức,  Khánh Trường,  Lê Bá Đảng,  Lê Tài Điển,  Lê Thành Nhơn,  Lê Thị Lựu,  Lương Văn Tỷ,  Nghiêu Đề,  Ngô Viết Thụ,  Ngọc Dũng,  Nguyễn Gia Trí,  Nguyên Khai,  Nguyễn Phan Chánh,  Nguyễn Phước,  Nguyễn Quỳnh,  Nguyễn Thanh Thu,  Nguyễn Thị Hợp,  Nguyễn Trung,  Nguyễn Đình Thuần,  Tạ Tỵ,  Tăng Hưng,  Thái Tuấn,  Trần Thị Hà,  Trịnh Cung,  Trương Đình Quế,  Văn Đen,  Vị Ý,  Võ Đình,  Vũ Hối,  Điềm Phùng Thị,  Đinh Cường,  Đỗ Quang Em,  

 

Nhiếp ảnh gia:

Nguyễn Cao Đàm, Trần Cao Lĩnh,

Nguyễn Ngọc Hạnh, Hương Kiều Loan

 

Trường Vẽ Gia Định (truongvegiadinh.blogspot)

 

 

 

© Hoc Xá 2002

© Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)