1. Head
    1. Link

      Liên Kết

       

       

      Từ Điển Anh Việt

       

          

       

       


      Tac Pham & Tac Gia

      Tác Phẩm

       

       

      Tác Giả

       

       
       

      Tạp Chí

       

      PHONG HÓA (13 số đầu)
       (Đại học Khoa học Xã hội)
      PHONG HÓA (các số sau)
       (Đại học Hoa Sen)
      TỰ LỰC VĂN ĐOÀN, tác phẩm
       (Viện Việt Học)
      VĂN HỌC
      Tạp chí Văn Học
      Thư viện Người Việt:
      NAM PHONG
      TRI TÂN
      THANH NGHỊ
      NGÀY NAY
      VĂN HOÁ NGÀY NAY
      TIỂU THUYẾT THỨ BẢY
      TẬP SAN SỬ ĐỊA
      THẾ KỶ 21
      DÒNG VIỆT
      Trọn bộ DÒNG VIỆT (1993-2009)
      VĂN (Xuân Canh Thìn) (vanmagazine)
       

       

    2. Đọc Thơ Nguyễn Tất Nhiên (Vĩnh Hảo)
      16-09-2015 | VĂN HỌC

      Đọc Thơ Nguyễn Tất Nhiên

       VĨNH HẢO

      Do tính cách đọc thơ hoàn toàn chủ quan như đã nói ở trên, xin bạn đừng xem đây như một thiên khảo cứu hay một bộ sưu tập về thi ca Việt-nam. Tôi đọc bằng cảm xúc, không đọc bằng kiến thức. Nếu những lời bàn nào đó của tôi đối với một bài thơ mà không đúng ý tác giả thì chẳng có nghĩa rằng tôi hiểu sai đâu, mà chỉ vì tôi đọc thơ tác giả đó bằng cái hồn, cái giọng, cái cảm xúc của tôi đấy thôi. Xin đừng càm ràm, phiền trách. (Vả chăng, này các thi nhân, các bạn có thể nào chỉ tôi làm thơ cách sao mà không bị người khác hiểu sai ý không?) (trích LỜI THƯA của Vĩnh Hảo viết cho các trang "Đọc thơ")

          Thơ trích dẫn:


      Khúc Buồn Tình      • Ma Sœur      • Linh Mục      • Hai năm tình lận đận

      Thiên thu      • Nên thời gian ấy ngùi trông      • Hôm nay      • Tâm nguyệt

      Tâm duyên      • Tịnh khúc      • Tâm dung



          Nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên
      (Đỗ Duy Ngọc vẽ)

      Anh nổi tiếng rất sớm. Vì thơ anh đi sớm hơn bước chân còn ngại ngùng bỡ ngỡ của thế hệ trẻ thời ấy trước sự tràn ngập của văn hóa phương Tây, qua hình ảnh người lính viễn chinh Mỹ, và qua phong trào hiện sinh mô phỏng trễ tràng trên đất nước đói nghèo, chiến tranh. Anh mạnh dạn nói được tiếng nói của tình yêu tuổi trẻ với sân trường, kỳ thi, chiến tranh, mất mát, hoài vọng, tuyệt vọng... Chẳng phải sớm gì trong thể loại thơ, mà sớm trong phong cách biểu hiện. Anh dùng thứ ngôn ngữ của thời đại, rất hiện thực, không đẽo gọt; vậy mà thứ ngôn ngữ ấy bỗng nhiên mới, lạ, và được đón nhận nồng nhiệt. Bắt được giọng thơ tươi rói và đầy sức thu hút của anh, một nhạc sĩ tài danh phổ ngay thơ của anh thành nhạc, làm rung động bao trái tim cuồng nhiệt yêu đương thời chiến loạn. Vậy rồi thơ anh cất lên thành cơn sóng lớn, vượt bờ. Không ai mà chẳng biết thơ anh, không ai mà không hát nhạc phổ thơ của anh.


      Hãy đọc một số bài thơ nổi tiếng được phổ nhạc mà ai cũng biết; và nên nhớ rằng lúc ấy, Nguyễn Tất Nhiên chỉ mới xấp xỉ ở tuổi hai mươi, để thấy cái tài hoa dị thường của anh:


      Khúc Buồn Tình


      1.

      Người từ trăm năm

      về ngang sông rộng

      ta ngoắc mòn tay

      ... trùng trùng gió lộng

      (thà như giọt mưa

      vỡ trên tượng đá

      thà như giọt mưa

      khô trên tượng đá

      có còn hơn không

      mưa ôm tượng đá)


      người từ trăm năm

      về khơi tình động

      ta chạy vòng vòng

      ta chạy mòn chân

      nào hay đời cạn!

      (thà như giọt mưa

      vỡ trên tượng đá

      thà như giọt mưa

      khô trên tượng đá

      có còn hơn không

      mưa ôm tượng đá)


      người từ trăm năm

      về như dao nhọn

      ngọt ngào vết đâm

      ta chết âm thầm

      máu chưa kịp đổ

      (thà như giọt mưa

      vỡ trên tượng đá

      thà như giọt mưa

      khô trên tượng đá

      có còn hơn không

      mưa ôm tượng đá)


      2.

      thà như giọt mưa

      gieo xuống mặt người

      vỡ tan vỡ tan

      nào ta ân hận

      bởi còn kịp nghe

      nhịp run vồi vội

      trên ngọn lông măng

      (người từ trăm năm

      vì ta, phải khổ!)

      (1970)

      Trong tình yêu, thơ anh táo bạo vay mượn những hình ảnh thánh thiện để ví von mình, ví von người tình. Có thể nói lối vay mượn này là bước khai phá có một không ai của anh vào thời ấy, khiến thơ anh càng thêm phần đặc dị, ngời sáng, mà lại gần gũi biết bao với tâm tình giới trẻ.


      Ma Sœur


      đưa em về dưới mưa

      nói năng chi cũng thừa

      phất phơ đời sương gió

      hồn mình gần nhau chưa?


      tay ta từng ngón tay

      vuốt lưng em tóc dài

      những trưa ngồi quán vắng

      chia nhau tình-phôi-thai

      xa nhau mà không hay

      (hỡi em cười vô tội

      đeo thánh giá huy hoàng

      hỡi ta nhiều sám hối

      tính nết vẫn hoang đàng!)


      em hiền như "ma sœur"

      vết thương ta bốn mùa

      trái tim ta làm mủ

      "ma sœur" này "ma sœur"!

      có dịu dàng ánh mắt?

      có êm đềm cánh môi?

      ru ta -- người bệnh hoạn

      ru ta suốt cuộc đời

      (cuộc đời tên vô đạo

      vết thương hành liệt tim!)


      đưa em về dưới mưa

      xe lăn đều lên dốc

      chở tình nhau mệt nhọc!


      đưa em về dưới mưa

      áo dài sầu hai vạt

      khi chấm bùn lưa thưa...


      đưa em về dưới mưa

      hỡi em còn nít nhỏ

      chuyện tình nào không xưa?


      vai em tròn dưới mưa

      ướt bao nhiêu cũng vừa

      cũng chưa hơn tình rụng

      thấm linh hồn "ma sœur"...

      (1971)



      Linh Mục


      1.

      dĩ vãng là địa ngục

      giam hãm đời muôn năm

      tôi -- người yêu dĩ vãng

      nên sống gần Sa-tăng

      ngày kia nghe lời quỷ

      giáng thế thêm một lần

      trong kiếp người linh mục

      xao gầy cơn điên trăng!


      2.

      vì tôi là linh mục

      không mặc áo nhà giòng

      nên suốt đời hiu quạnh

      nên suốt đời lang thang!


      vì tôi là linh mục

      giảng lời tình nhân gian

      nên không có thánh kinh

      nên không có bổn đạo

      nên không có giáo đường

      (một tín đồ duy nhất

      vừa thiêu hủy lầu chuông!)


      vì tôi là linh mục

      phổ lời tình nhân gian

      thành câu thơ buồn bã

      nên hạnh phúc đâu còn

      nên người tình duy nhất

      vừa thiêu hủy lầu chuông!


      vì tôi là linh mục

      không biết mặt thánh thần

      nên tín đồ duy nhất

      cũng là đấng quyền năng!


      3.

      tín đồ là người tình

      người tình là ác quỷ

      ác quỷ là quyền năng

      quyền năng là tín đồ

      tín đồ là người tình

      thiêu hủy lầu chuông tôi

      (vì tôi là linh mục

      giảng lời tình nhân gian!)


      4.

      vì tôi là linh mục

      không biết rửa tội người

      nên âm thầm lúc chết

      tội mình còn thâm vai...

      (1970)

      Ðụng chạm, lôi kéo những biểu tượng linh thiêng, đưa vào thơ và đưa vào tình yêu đời thường. Vậy mà anh chẳng làm mất lòng ai. Người ta vẫn cứ thích thú ca hát lời thơ của anh:


      Hai năm tình lận đận


      1.

      hai năm tình lận đận

      hai đứa cùng xanh xao

      mùa đông, hai đứa lạnh

      hơi thở dài như nhau (?)


      hai năm tình lận đận

      hai đứa cùng hư hao

      (em không còn thắt bính

      nuôi dưỡng thời ngây thơ

      anh không còn luýnh quýnh

      giữa sân trường trao thư!)


      hai năm tình lận đận

      hai đứa đành xa nhau

      em vẫn còn mắt biếc

      anh vẫn còn nôn nao

      ngoài đường em bước chậm

      trong quán chiều anh ngóng cổ cao...


      2.

      em bây giờ, có lẽ

      toan tính chuyện lọc lừa

      anh bây giờ, có lẽ

      xin làm người-tình-thua

      chuông nhà thờ đổ mệt

      tượng Chúa gầy hơn xưa

      Chúa bây giờ, có lẽ

      rơi xuống trần gian, mưa

      (dù sao thì Chúa cũng

      một thời làm trai tơ

      dù sao thì Chúa cũng

      là đàn ông... dại khờ!)


      anh bây giờ, có lẽ

      thiết tha hơn tín đồ

      nguyện làm cây thánh giá

      trên chót đỉnh nhà thờ

      cô đơn nhìn bụi bặm

      làm phân bón rêu xanh

      (dù sao cây thánh giá

      cũng được người nhân danh!)


      3.

      hai năm tình lận đận

      em đã già hơn xưa!...

      (1972)

      Anh thoát ra khỏi những hình ảnh và ngôn ngữ thơ chắt lọc, sang cả quí phái của nền thơ truyền thống. Thơ anh, không cứ là trăng là gió, là bến nước, bờ mây, tóc thề và áo dài bay tha thướt, mái tranh, cây đa hay gốc chuối... (như thể là người thơ cứ suốt đời ở nhà quê, cảnh cũ!) mà thay vào đó là những hình ảnh rất thực của thị thành với "tóc demi garçon", tóc bím, cột điện, với xe đạp, cà phê, cà phê đá, rạp cải lương, nhà ga và toa tàu, mùa thi với văn bằng... Tự ví mình như là một gã ngông cuồng, là người phá phách, là người vô đạo, là sa-tăng ác quỷ... nhưng trên thực tế thì anh rất hiền, và trong tình yêu, thường là người thua cuộc, hoặc tự nguyện chịu thua cuộc. Trách người chỉ là trách nhẹ nhàng. Còn lại là trách mình.


      Thơ tình của anh vì vậy mà phổ cập, mà thành của chung. Ai đọc cũng thấy, cũng nghe được nhân dáng và kinh nghiệm của chính mình trong ấy. Từ thứ tình yêu reo vui, nhảy múa theo nhịp chân của "cô Bắc-kỳ nho nhỏ" cho đến tình yêu của người tuyệt vọng... anh nói thay mọi người bằng thánh ca của tình yêu.


      Nhưng đặc biệt là lúc khổ đau vì tình, thơ anh chùng xuống, gãy đổ, nát tan... và quả là anh đã đi thật sớm, trước thế hệ của anh, trong sự cảm nhận cũng như lối biểu đạt về tình yêu:



      Thiên thu


      sao thiên thu không là xa nhau?

      nên mưa xưa còn giăng ngang hồn sầu

      tôi đứng như cây cột đèn gẫy gập

      và một con đường cúp điện rất lâu!


      sao thiên thu không là chôn sâu?

      nên nắng xưa còn hanh mái tóc nhầu

      tôi đứng như xe tang ngừng ngập

      và một họ hàng khăn trắng buồn đau!


      sao thiên thu không là đường chim?

      nên mây năm xưa còn trên tay phiền

      tôi đứng như tường vôi luống tuổi

      và những tàng xanh chùm gởi quê hèn!


      sao thiên thu không là lãng quên?

      nên tình xưa còn cháy âm thầm

      tôi đứng như căn nhà nám lửa

      và những người thân trốn chạy vội vàng!


      sao thiên thu không là sương tan?

      nên mặt trời xưa còn gượng huy hoàng

      tôi đứng như dòng sông yên lặng

      và những cánh buồm kiệt sức lang thang!


      sao thiên thu không là thiên thu?

      nên những người yêu là những ngôi mồ

      tôi đứng một mình trong nghĩa địa

      và chắc không đành quên khổ đau!

      (1970)

      Trong thơ lục bát, anh vẫn theo vần nhịp cũ nhưng lối diễn đạt rất là thảnh thơi, thoải mái, tự nhiên như nói chuyện. Ðây, vần lục bát của hơn 30 năm trước:


      Nên thời gian ấy ngùi trông


      giọt mưa xanh mấy tuổi nàng

      tôi nghe lá rụng như vàng áo xưa


      hơi tàn tro ấm lần đưa

      ba năm khơi lại cũng vừa đủ đau!


      sớm, trưa, chiều, tối, ra, vào

      người chưa yên nỗi thầm xao xác lòng

      nên thời gian ấy ngùi trông

      khô như hạt bụi trưa ngừng ngập bay...


      ba năm vuốt sợi tình dài

      ừ, tôi còn vụng ngón-tay-dậy-thì

      thuở nào sầu đã lâm ly

      giờ thêm già héo (nhiều khi hận thù!)


      lửa đom đóm mỏi mòn, lu

      nhưng tôi cứ buồn vi vu thổi hoài


      mưa thì mưa thả phai phai

      rồi sau đó sẽ một vài tang thương

      bởi quen cầm lược soi gương

      biết ai ôm gối mộng thường lâu chăng?


      giọt mưa xanh mấy tuổi nàng

      tôi nghe lá rụng như vàng áo xưa...

      (1970)



      Hôm nay


      khi không tình não nùng buồn

      gót chân ai bỏ con đường nhớ nhung

      gót chân ai nhẹ vô cùng

      dẫm lên xác-lá-tôi từng tiếng kêu

      gót chân ai bước, nhẹ hều

      bước qua tôi, bước, hư nhiều thói quen!


      khi không tình não nùng buồn

      nhớ hôm qua vẫy tay ngừng ngập xa

      tóc ai ngắn ngắn, như là

      suốt đời chưa chịu thiệt thà chấm vai

      suốt đời khét nắng rong chơi

      kể như hơi hướm bàn tay tôi, thừa!


      mừng em sớm biết lọc lừa

      biết ngây thơ giả -- biết đùa với đau!


      biệt ly dù ở ga nào

      cho tôi ngồi một toa tàu lãng quên...

      (1974)

      Ðó là Nguyễn Tất Nhiên của tuổi hai mươi, với TÌNH qua tập Thơ Nguyễn Tất Nhiên; và bây giờ hãy đọc Nguyễn Tất Nhiên với TÂM qua Tâm Dung. Tập trước được xuất bản năm 1980 (gom lại những bài thơ cũ trước năm 1975 và một số ít cuối thập niên 70) khi anh mới vượt biên ra hải ngoại; tập sau được xuất bản 9 năm sau đó. Tựa tập thơ là Tâm Dung, bao gồm nhiều bài thơ bắt đầu bằng chữ TÂM (như Tâm khai, Tâm sân, Tâm hoa, Tâm xuân, Tâm hồng, Tâm hương, Tâm mưa, Tâm sương, Tâm ca, Tâm cảm...) được chính tác giả mở đầu bằng một đoạn rất thâm trầm về tư tưởng Phật giáo, khiến người đọc có cảm tưởng là sẽ được đọc một tác phẩm về Thiền vậy:

      "Dung, theo nghĩa dung chứa.

      Năm lần Phật chỉ cho ngài A Nan, tâm là cái thấy.

      Lấy cái thấy phân biệt để chỉ cái thấy vô phân biệt, lấy cái tâm vọng để chỉ cái tâm chơn, lấy ngón tay phàm phu để dụ như ngón tay Phật chỉ trăng. Kẻ trèo đèo này chỉ mong góp một cỏn con Phật sự, vọng động chăng?

      Chỉ mong quí thiện hữu niệm tình: vọng mà biết mình vọng, còn hơn không."


      Nguyễn Tất Nhiên

      (Westminster, Ca. ngày 12/01/89)

      Nhưng không. Dù mào đầu như thế, dù chọn lựa chủ đề và tựa đề như thế, thơ anh vẫn cứ là thơ, không phải là tập giáo nghĩa khô khan, cứng nhắc. Chỉ khác là anh đã chững chạc hơn (dĩ nhiên!), bớt bông đùa hơn, và trải đều lên những trang thơ là cõi lòng bát ngát của anh.


      Tâm nguyệt


      từ gót sen hài em hút dấu

      sầu tôi như lá thẫn thờ bay

      ví dù lá ngập đường em bước

      lá cũng xin đừng bận gót ai...


      từ mắt chia lòng sông cách núi

      sầu tôi như bụi khắp không gian

      ví dù bụi ố hoen màu trắng

      bụi cũng xin đừng vương mắt xanh...


      từ tóc bay xuôi dòng quá khứ

      sầu tôi như bóng lặng lờ trôi

      ví dù bóng đẳng đeo tròn kiếp

      bóng cũng xin dòng tóc thảnh thơi...


      từ hơi thở của không gian khác

      sầu tôi như lịch nhẩn nha rơi

      mỗi ngày thiên hạ hồn nhiên xé

      lịch mới, như tờ-thương-nhớ-tôi!


      từ hoa môi của bình minh khác

      núi đồi vắng cả tiếng thông reo

      chim thôi cười chúc mừng hoa lá

      thành-phố-tôi già ho động cơ


      từ vỡ, lành trăng lồng bóng nước

      từ em là nguyệt lộng đời sông

      từ tôi là một dòng tâm nguyệt

      sông có trăng cười sông xóa trăng...

      (06/01/1989)



      Tâm duyên


      1.

      mùa hè anh lên núi

      thấy tóc em lành nhiên

      cười theo chiều, gió tối

      trời đi vào giấc yên

      cho sự sống duyên hiền

      từng búp hoa huệ nhỏ

      cho sự sống hương êm

      từng thoảng hoa huệ thở

      sự sống trắng tinh im

      từng nụ quan-âm nở

      im lặng là xin dâng

      tặng đời bông hoa nữa...


      mùa hạ anh ra đường

      thấy mới tinh tất cả

      thấy nắng nôi dịu dàng

      đang vuốt ve cây cỏ

      thấy cây cỏ dễ thương

      đang làm duyên, tóc xõa

      thấy lửa trời nung ngon

      chín bòn bon sự sống

      thấy sự sống nhịp nhàng

      theo đỏ, vàng, xanh, đỏ...

      thấy phố xá từ tâm đ

      èn cười hoa ba đóa...

      (17/01/89)

      Rõ ràng là anh đã học ở đâu, từ những vật vô tri, từ người tình, từ cuộc đời, từ nỗi buồn đau, từ cơn thất chí, từ niềm tuyệt vọng, từ cơn bệnh tưởng, từ một nền đạo lý hun đúc tâm anh, hay từ tất cả những thứ trên: đức khiêm nhẫn và lòng tha thứ, chịu đựng vô cùng:


      Tịnh khúc


      buồn ơi...

      tôi bỏ tôi chìm đắm

      trong tiếng làm thinh của ghế bàn

      ghế bàn không sẻ chia sầu thảm

      nhưng biết làm thinh lặng cảm thông

      bàn ghế đâu như người vui nhảm

      tọc mạch đời nhau để miệng mồm

      buồn ơi, tôi muốn như bàn ghế

      chịu đựng đời không biết thở than!


      buồn ơi...

      tôi bỏ tôi tàn tạ

      lạy đời xin một bận ngó lơ

      lần té nặng này tôi muốn giữ

      cho tim đừng hối hận trèo cao

      lần té nặng này tôi muốn sống

      buồn ơi, đừng giết chết tình nhau

      buồn ơi, tôi muốn hôn đời sống

      dù môi nhầu nứt nẻ thương đau!


      buồn ơi...

      tôi bỏ tôi ngây dại

      có phải thu-bồn chở tóc ai

      có phải lần run tay vuốt đại

      là lần đời biết thứ tha tôi

      có phải lần xin tay nắm... đại

      là lần té gập dưới bàn tay?

      buồn ơi, tôi muốn dâng đời sống

      một đóa hồng đau đớn tuyệt vời!


      buồn ơi...

      tôi bỏ tôi rời rã

      bất lực làm sao trước cuộc đời

      ừ nhỉ, trước giờ tôi chiến đấu

      cho niềm bất lực buổi hôm nay!

      ừ nhỉ, bây giờ tôi mới biết

      ghế bàn nên kính trọng như thầy

      bàn ghế dạy tôi điều nhẫn nhục

      dạy tôi bình thản thứ tha đời

      bàn ghế có bao giờ bất lực

      có bao giờ biết đợi trông chi

      buồn ơi, tôi muốn như bàn ghế

      thương đời như thể bỉ khinh thôi!


      buồn ơi...

      tôi bỏ tôi gần chết

      tay đời bít lối chẳng ngưng tay

      u đầu sứt trán lao vào vách

      tội tình tôi sao nặng thế này?


      buồn ơi...

      trong đám đông tàn nhẫn

      một người chứng kiến đủ cho tôi

      nhờ ai, tôi đã thành tâm nhẫn nhờ ai,

      tôi phục dưới chân đời

      buồn ơi, tôi muốn như dòng lệ

      cay đời như kẻ thích ăn cay!


      buồn ơi...

      tôi có tôi-bàn-ghế

      nguyện hiến cho đời một tấm lưng

      (13/01/89)

      Ðiều anh học được, làm được, cũng cho ta học được. Một tấm lòng khiêm cung, khiêm nhẫn. Một tấm lòng bao dung, tha thứ, và trên hết, vẫn tiếp tục yêu thương con người, yêu thương cuộc đời.


      Sau đây là bài Tâm Dung, bài thơ được lấy đặt tên chung cho tập thơ. Bài thơ được đặt ở cuối tập. Không rõ sau bài này, Nguyễn Tất Nhiên còn những bài khác chăng. Nhưng đọc xong bài này, tôi nghĩ đời thơ của anh đến ngang đây cũng quá đủ rồi. Không cần phải thêm một bài nào nữa. Ðây không phải là một bài thơ tuyệt tác của nền văn học nước nhà, mà là lời tỏ tình tuyệt vời của một tín đồ thuần thành của tình yêu, suốt đời chỉ tận tụy yêu, và tụng đọc bài kinh yêu. Sau đây là vài trích đoạn:


      Tâm dung

      1.

      có thể nào trẻ thơ sống bên ngoài lòng mẹ? có thể nào anh sống ngoài tầm mắt em?

      ...


      4.

      vì người yêu thương trời đất cũng yêu thương, vì em đang ban phát yêu thương, vì anh cũng là thành phần muôn một của đất trời, nên cho dù em không hay không biết yêu thương vẫn thấm nhuần đều trên cuống đọt ngàn xanh dù em không biết không hay anh vẫn lan âm thầm khắp mặt địa cầu bất đồng khí hậu nhưng phải chăng em, nơi đá khô đất khó nào mà không diệp lục phải chăng em, đồng hoang man dã nào mà không có hoa chỉ tay em? vì em đang ban phát yêu thương nên anh khẩn xin là cọng cỏ được lần nào của chân em, tội nghiệp cho anh lòng còn ham muốn, tội nghiệp cho anh một đơn thân cỏ dại đòi chỉ riêng dành cho ngón ngón nhịp nhàng nhịp từng mỗi nhịp tim...


      5.

      tình yêu sao mà đau khổ với khổ đau, toại nguyện phải chăng là hạnh phúc? em lý lẽ gần nhau tình sẽ chết, vậy người ta sinh ra, sống, để làm chi?


      6.

      anh cô đơn ca hát vu vơ lời gì vô ý chỗ đám đông nơi con người dễ dàng phỉ báng kẻ điên khùng, ấy chết, anh chẳng thể viện lý do cuộc sống vắng em, dù em sẽ tin, nhưng thảm trải dưới chân có lời nào giải thích? dưới chân tình yêu, anh xin thành khẩn hứa chịu đựng ngang nhau hết thảy kẻ thân, thù.

      .......


      10.

      anh muốn dụi tóc vào những ngón tay em cho hiện ra vài điểm bạc, cho thời gian đẹp phôi phai, cho sen lòng anh ngày mỗi thêm một đóa, cho hoa huệ hoa trang em đong đưa ngần ấy búp nhỏ đơm hương cho gió tình thơm tho không phân biệt chiếm hữu, tự do.


      11.

      mặt đất kia phù sa đắp bồi cho lúa no hạt mởn mơ bông, ruộng lòng anh đòng đòng tươm mắn sữa vì em là mưa hạ nắng đông là suối sông nguồn lượng cho rễ ngon khoáng chất trẩy hoa cành, vườn lòng anh xanh ngát tận chân trời vì em là yêu thương không phân biệt hoa nào là hoa hạnh phúc quả nào là quả đau thương.


      12.

      buổi sáng tinh khôi bừng mắt dậy thấy hoa lá không tên bóng động hình bên cửa sổ đùa gió vui sương, môi cười theo hồn nhiên nụ, hoa cười hay anh cười? trưa trưa rực nắng chan vàng đồng hướng dương hực vàng một cánh ngút ngàn chân mây, những nụ cười hàm tiếu tròn đầy, anh cười hay hoa cười? chiều chiều nghiêng nghiêng nắng dịu nghiêng nghiêng mình chào người và người chào đáp lại, người cười hay tim cười? buổi tối anh ngon lành êm ả ngủ, thở đều hòa nơi một kẽ ngón chân em, em thở hay anh thở...

      (19/01/89)

      Sau đó không thấy thơ Nguyễn Tất Nhiên nữa. Rồi một hôm, nghe tin anh mất. Trên chiếc xe cũ, đậu dưới bóng cây, trong vườn một ngôi chùa. Ðời anh, lúc nào cũng đi sớm hơn kẻ khác. Ðời không ruồng bỏ anh, cũng chẳng người tình nào ruồng bỏ anh (không ai có thể ruồng bỏ một người đáng yêu như thế! mà cũng chẳng ai có thể ruồng bỏ được một gã yêu tha thiết, yêu miệt mài, yêu thủy chung suốt đời như thế!). Chỉ có anh, tự ý đi thật sớm, rời bỏ cuộc đời, để lại một cõi thơ bát ngát. Không cần phải tội nghiệp cho anh, và đừng tưởng anh khổ đau cùng tận! Anh là kẻ hạnh phúc vô cùng tận với tình yêu bất diệt và tấm lòng bao dung hiếm có. Và thơ anh, đã hóa thân khắp nơi khắp chốn: là ngọn cỏ mềm, là gió mơn man, là dòng sông êm, là bàn ghế lặng thinh, là đất trời mênh mang vô hạn... Nơi đó, có đủ hương vị của tình yêu cũng như những hỉ, nộ, ái, ố... bình thường của một con người, dù là con người thi sĩ, hay văn sĩ. Nhưng tất cả đều được dung chứa trong một cõi lòng thật rộng.


      Có thể nói, giới hạn giữa sống-chết, qua Tâm Dung ấy, không còn nữa.


      Vĩnh Hảo

      Nguồn: vinhhao.info



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Đọc Thơ Nguyễn Tất Nhiên Vĩnh Hảo Nhận định

    3. Bài viết về Nguyễn Tất Nhiên

       

      Bài viết về Nguyễn Tất Nhiên

       

      Đọc Thơ Nguyễn Tất Nhiên (Vĩnh Hảo)

      Bài viết về Nguyễn Tất Nhiên (ngo-quyen.org)

      Nguyễn Tất Nhiên: Từ Thiên Tai Đến Tâm Dung (Nguyễn Lương Vỵ)

      Nguyễn Tất Nhiên, nhà thơ biểu tượng? (Nguyễn Bảo Hưng)

      Nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên (Mặc Lâm, RFA)

      Nhà thơ lãng tử dễ thương Nguyễn Tất Nhiên (Đoàn Dự)

      Một cái nhìn khám phá mới về Nguyễn Tất Nhiên (Người Xứ Bưởi)

      Tiểu Sử (wikipedia.org)

       

      Tác phẩm

       

      Thơ Nguyễn Tất Nhiên-Minh Khúc (Đỗ Kh.)

      Tuyển tập thơ Nguyễn Tất Nhiên (luanhoan.net)

      Thơ Nguyễn Tất Nhiên (vnthuquan.net)

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Nhớ Phạm Ngọc Lư (Nguyễn Lệ Uyên)

      - Hồn Trương Ba Da Hàng Thịt Của Lưu Quang Vũ

      (Xuân Vũ)

      - Một bài thơ của Minh Đức Hoài Trinh (Nguyễn Liệu)

      - Cho một kiếp mơ được yêu nhau (Tuấn Khanh)

      - Phỏng vấn nhà văn Thảo Trường (Đặng Phú Phong)

      - Thử Tìm Hiểu Ý Tưởng Vũ Hoàng Chương Trong Bài "Đọc Lại Người Xưa: Bành Ngọc Lân (Trần Từ Mai)

      - Số báo cuối cùng của Ba Tạp Chí Văn Học Miền Nam (Trần Hoài Thư)

      - Vài kỷ niệm viết lách với Thanh Nam

      (Bình Nguyên Lộc)

      - Lần thăm cuối cùng (Mai Thảo)

      - Hà Thúc Sinh, Cuộc Hành Trình Dài Nửa Thế Kỷ Thơ (Trần Văn Sơn)

      - Hành trang Việt ngữ: Sổ Tay Chính Tả và bộ Việt Sử Bằng Tranh (Trangđài Glassey)

      - Vài suy nghĩ Về Tập Truyện Sợi Khói Bay Vòng Của Phạm Ngọc Lư (Đỗ Trường)

      - Tự Lực Văn Đoàn Tập Đại Thành Chữ Văn Quốc Ngữ (Trần Bích San)

      - Làm Sao Để Bắt Được Một Nhà Thơ (Huyền Chiêu)

      - Nguyễn Đình Toàn (Võ Phiến)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Một chuyến đi (Trăm lần vui. Vạn lần buồn) (Phạm Văn Nhàn)

      - Viết về Duyên (Đỗ Xuân Tê)

      - Hình như cây súng con lạ lắm (Trần Hoài Thư)

      - Đôi mắt La Ronda (Trần Hoài Thư)

      - Bằng Hữu, Thật Sống Đủ Ngay Đây (Phan Nhật Nam)

      - Gặp anh Đặng Tiến và đi thăm Trần Hoài Thư (Phạm Văn Nhàn)

      - Những Giải Thưởng Văn Chương Trên Nước Việt (Nguiễn Hữu Ngư)

      - Đứng Trước Thực Tại (Lý Hoàng Phong)

      - Tản Mạn Về Tính Nhân Bản Trong Thi Ca Miền Nam Thời Chiến (Trần Hoài Thư)

      - Nhận Định Về Thơ Hậu Chiến (Lê Huy Oanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      - Cuộc Phỏng Vấn Văn Nghệ (Nguyễn Ngu Í)

      - Đi tìm nguồn cội (Nguyễn Xuân Hoàng)

      - "Chúng ta đi mang theo Văn học Miền Nam": Trường hợp tạp chí Khởi Hành Bộ Mới... (Nguyễn Tà Cúc)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Du Tử Lê,  Dương Nghiễm Mậu,  Hà Thúc Sinh,  Hà Thượng Nhân,  Hàn Mặc Tử,  Hoài Khanh,  Hoàng Khởi Phong,  Hoàng Ngọc Hiển,  Hoàng Xuân Sơn,  Huỳnh Hữu Ủy,  Khoa Hữu,  Lâm Chương,  Lâm Hảo Dũng,  Lâm Vị Thủy,  Lê Hữu,  Lê Văn Trung,  Luân Hoán,  Mặc Đỗ,  Mai Thảo,  Minh Đức Hoài Trinh,  Ngô Nguyên Nghiễm,  Nguyễn Âu Hồng,  Nguyễn Bắc Sơn,  Nguyễn Lệ Uyên,  Nguyễn Mạnh Côn,  Nguyễn Ngọc Tư,  Nguyễn Phan Thịnh,  Nguyên Sa,  Nguyễn Tất Nhiên,  Nguyễn Thị Hoàng,  Nguyễn Thị Thanh Bình,  Nguyễn Thị Thuỵ Vũ,  Nguyễn Văn Sâm,  Nguyễn Vỹ,  Nguyễn Vy Khanh,  Nguyễn Xuân Hoàng,  Nguyễn Xuân Thiệp,  Nguyễn Đình Toàn,  Nguyễn Đức Sơn,  Nhật Tiến,  Nhất Tuấn,  Phạm Cao Hoàng,  Phạm Ngọc Lư,  Phạm Phú Minh,  Phan Lạc Phúc,  Phan Nhật Nam,  Phan Trang Hy,  Phùng Cung,  Phùng Thăng,  Sơn Nam,  Tâm Thanh,  TchyA,  Thái Văn Kiểm,  Thanh Nam,  Thanh Tâm Tuyền,  Thành Tôn,  Thảo Ca,  Thảo Trường,  Tiểu Tử,  Tô Thùy Yên,  Trần Hoài Thư,  Trần Mộng Tú,  Trần Phù Thế,  Trần Thúc Vũ,  Trần Tuấn Kiệt,  Trần Văn Nam,  Trần Yên Hòa,  Trịnh Y Thư,  Từ Thế Mộng,  Tuệ Sỹ,  Viên Linh,  Võ Phiến,  Vũ Hữu Định,  Vũ Khắc Khoan,  Xuân Thao,  Xuân Vũ,  Y Uyên,  Đặng Phú Phong,  Đào Anh Dũng,  Đỗ Quyên,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)