1. Head
    1. Link

      Liên Kết

       

       

      Từ Điển Anh Việt

       

          

       

       


      Tac Pham & Tac Gia

      Tác Phẩm

       

       

      Tác Giả

       

       
       

      Tạp Chí

       

      PHONG HÓA (13 số đầu)
       (Đại học Khoa học Xã hội)
      PHONG HÓA (các số sau)
       (Đại học Hoa Sen)
      TỰ LỰC VĂN ĐOÀN, tác phẩm
       (Viện Việt Học)
      VĂN HỌC
      Tạp chí Văn Học
      Thư viện Người Việt:
      NAM PHONG
      TRI TÂN
      THANH NGHỊ
      NGÀY NAY
      VĂN HOÁ NGÀY NAY
      TIỂU THUYẾT THỨ BẢY
      TẬP SAN SỬ ĐỊA
      THẾ KỶ 21
      DÒNG VIỆT
      Trọn bộ DÒNG VIỆT (1993-2009)
      VĂN (Xuân Canh Thìn) (vanmagazine)
       

       

    2. Trần Đức Thảo Những lời Trăng Trối: Nêu Đích Danh Thủ Phạm -2- (Tri Vũ-Phan Ngọc Khuê)

      26-8-2014 | THỜI LUẬN

      Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối: Nêu Đích Danh Thủ Phạm (2)

       TRI VŨ-PHAN NGỌC KHUÊ


           Triết gia Trần Đức Thảo
          qua nét vẽ của Vũ Tuân

      Từ lúc tôi khám phá ra là tôi đã sai lầm, đã một thời đứng trong hàng ngũ của tội ác, đã mù quáng cả tin vào ý thức đấu tranh giai cấp của Marx, thì sự tỉnh thức ấy làm tôi thấy sung sướng. Bởi như thế là tôi đã tự giải thoát chính tôi, đã tự giải phóng tôi. Tôi đã trở lại thành con người tự do! Tôi đã đạt tới tâm trí thanh thản, trong sáng của con người tự do, tư tưởng không còn bị gông cùm của ý thức hệ! "Và nay dĩ nhiên là tôi phải phủ nhận tất cả những gì đã viết lúc đang sùng bái Marx!"


      Những gì đã viết mà dựa vào Marx, thì vẫn bao hàm một định kiến, một ngộ nhận, một căn bản không tưởng, từ đó có thể dẫn đến những sai lầm khác, có thế phạm vào tội ác. Bởi một phần tư tưởng tranh đấu của Marx, lúc nào cũng như cái bóng ma quái, muốn thúc đẩy con người lao vào các hành động quá trớn, quá khích, do hận thù và bạo lực cách mạng, để giải quyết các vấn đề cơ bản của xã hội, của con người. Thật sự là trong chiều dài lịch sử nhân loại, bạo lực cách mạng xã hội chủ nghĩa đã không hề giải quyết được vấn đề bất công trong xã hội loài người! Và cũng chưa hề giải phóng được ai!


      Trong thực tế, chính Milovan Djilas, nhà lãnh đạo và cũng là nhà văn của Nam Tư (cũ), đã tố cáo sự tồn tại của giai cấp thống trị trong những cuốn như "Giai cấp mới", "Đất đai không công lý". Djilas là cây viết cộng sản đầu tiên đã mạnh mẽ nêu ra sai lầm và tội lỗi cửa chế độ xã hội chủ nghĩa trong tất cả các tác phẩm của ông, tuy ông ta chưa chứng minh được những sai lầm ấy về mặt triết học! Nhưng ông ta đã thấy chúng là sai lầm ,là tội ác trong thực tại.


      Còn tôi, vì đã sống trong thời suy mạt của ~x~l hội chủ nghĩa nên đã thấy rõ, về mặt triết học kế từ khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt, thì tất cả những gì xảy ra trên thế giới sau ngày 30 tháng tư năm 1975, đều thì làm chứng cho một sự thật đã bừng sáng. Vì hòa bình ở Việt Nam là một mốc thời gian, đưa tới giai đoạn mà sự thật đã chứng minh rằng, dù đã phá tan cơ cấu kinh tế tư bản, nhưng rối đã không thể hình thành một xã hội chủ nghĩa vô sản nào, một chính quyền vô sản nào cả! Vì thế mà nay cái gọi là Đệ Tam Quốc Tế nay đã sụp đổ hoàn toàn, từ căn bản tư tưởng, từ bên trong xương tủy của nó!


      Cái gọi là tinh thần, là nghĩa vụ quốc tế vô sản, là Đệ Tam Quốc Tế ấy chỉ là cái vỏ bề ngoài, là một tấm màn che mắt, là một con số không. Đệ Tam Quốc Tế chỉ là công thức giúp đế quốc sô-viết giữ lại toàn thể di sản đế quốc do các Sa hoàng để lại. Toàn thể khối Liên-xô tại Đông Âu đã sụp đổ từ bên trong vì sự trống rỗng tư tưởng giải phóng của nó. Cuộc cách mạng vô sản của Pol Pot đã bị bộ đội cộng sản Việt Nam dẹp tan, cuộc chiến tranh ngắn ngày do đảng cộng sản Trung Quốc phát động chống chế độ cộng sản ở Việt Nam năm 1979... tất cả các cuộc chiến tranh ấy chỉ là hành động của thực dân đế quốc bành trướng kiểu mới! Về mặt kinh tế, sự đứng dậy ngoạn mục của Trung Quốc, của Việt Nam... cũng là do thành phần tư sản, tư bản đỏ đã bùng lên cấu kết mạnh mẽ với tư bản man rợ nước ngoài, rất lấn át, rất tàn nhẫn, rất vô luật lệ... để tung hoành. Vì thế nó đã phát triển rất nhanh, rất ngoạn mục, nhưng cũng vô cùng tai hại!


      Chân lý của sự mở mang phát triển ngoạn mục ở Trung Quốc, ở Việt Nam là sự phát triển của chủ nghĩa tư bản mà nhân dân lao động đã phải trả giá: thợ thuyền vẫn bị bóc lột sức lao động với đồng lương rẻ mạt, nông dân bị bóc lột bằng hành động cướp đất, đuổi nhà! Nhà nước tư bản đỏ đã bóc lột bằng cách tận thu, tích lũy vốn tư bản để phát triển một sự phồn vinh giả tạo "hoành tráng" bề ngoài, mà không lo gì cho đời sống khổ cực của đám dân nghèo khổ ở nông thôn, ở vùng sâu, vung xa. Tại Trung Quốc, dân lao động bị bóc lột rất dã man: lương rẻ mạt, lao động không an toàn. Con số tai nạn lao động ở TQ là cao nhất thế giới.


      Thật là tội nghiệp cho thành phần cùng dân lao động bây giờ bị bóc lột mà không có ai bênh vực. Trước các vụ oan ức chồng chất vì bị bóc lột, bị mất đất, mất ruộng, mất nhà! Lao động trong điều kiện tính mạng luôn luôn bị đe dọa! Và mỉa mai thay: cái bóng ma của Marx nay lại hiện ra để kêu gào "Ở đâu có bóc lột, ở đó phải có đấu tranh!", nhưng đấu tranh để bị đàn áp, tù đày... bởi vì đây là một nhà nước của chuyên chính tư bản chủ nghĩa đỏ! Nó nhân danh "nhân dân", nó có trong tay một guồng máy công an cực kỳ thủ đoạn và thô bạo! Sai lầm, tội lỗi của Marx, chính là cái vòng luẩn quẩn của ý thức "đấu tranh giai cấp" như thế. Dẹp bỏ giai cấp mà vẫn còn giai cấp! Dẹp bỏ bóc lột này thì lại mọc ra thứ bóc lột khác, tàn nhẫn hơn, kinh khủng hơn bao giờ! Bởi sự bùng phát tư bản đỏ là một tội hình của "đảng", phát xuất tứ gợi ý của Marx. Mà "đảng" sai thì bất trị, không có một cơ chế nào hay một đạo luật nào trừng trị được "đảng". Nay người ta nói tới tư bản chủ nghĩa man rợ, nhưng người ta quên rằng cái gốc của nó, chính là do cái xã hội chủ nghĩa ấy, là do cái ý thức thô bạo của "đấu tranh giai cấp" ấy!


      Rồi bác Thảo lắc đầu than một cách thất vọng:


      - Bây giờ thì tôi thấy nhiệm vụ là phái nêu ra sự thậ,~ phải lật ra cái mặt trái, mặt thật của "đấu tranh giai cấp", phải chỉ cho rõ đấy là thứ vi-rút vô cùng độc hại! Vì đấy là thứ xã hội chủ nghĩa phản nhân đạo. Vì vậy mà nay, các cuộc thuyết trình của tôi đã bị áp lực, bị đe dọa phải ngưng lại. Nay thì tôi không còn diễn đàn để công bố sự thật ấy! Và thế là cuốn sách có xu hướng giải thoát, giải phóng của tôi đã bị bóp chết trong trứng nước!


      Anh Lê Tiến tới lúc này thì thúc giục:


      - Bây giờ có lẽ bác phải làm sao hoàn thành cuốn sách cho được nhanh lẹ, cho nóng hổi... phải giản dị nội dung để cuốn sách sớm được xuất bản, vì thời gian không còn nhiều, bởi sức khoẻ của bác cũng không còn nhiều!


      - Tôi biết! Tôi biết hoàn cảnh của tôi chứ! Vì vậy mà tôi tính sẽ phải lướt sơ qua một số luận chứng và vận động của thời gian hóa như đã dự trù. Nhưng dù thế nào, thì cũng phải nêu ra một số vấn đề liên quan tới quyền dân để bảo vệ ba thực thể của cuộc sống là con người, là xã hội, là môi trường thiên nhiên... để cho cuốn sách có đủ sức lý luận thuyết phục về mặt triết học... Nhưng cũng phải vài tháng nữa! Không thể sớm hơn được!


      Lúc chia tay, tôi hỏi thêm:


      - Một khi cuốn sách được hoàn thành và xuất bán thì như vậy là bác đã đặt xong nền tảng để giải quyết tất cả các vấn đề của cách mạng ta chưa?


      - Cuốn sách của tôi chỉ là mới giải quyết xong vấn đề tư tưởng. Còn các vấn đề thực tế hơn, như các hậu quả tai hại của những cơ chế, những phương pháp, những di sản độc hại do chủ nghĩa xã hội để lại, như cách thức tổ chức và điều hành guồng máy đàn áp, là ngành công an, mật vụ, như chính sách chia rẽ dân tộc vì ý thức hệ, và nhất là của các món nợ, các vết thương mà cách mạng và chiến tranh để lại như tâm thức dùng thủ đoạn, dùng bạo lực, như tù nhân lương tri (objecteur de conscience), như phế binh, như nạn nhân "da cam"... thì những cái đó dù lâu dài cũng không thế nào thanh toán được. Nhưng để giải quyết tốt các vấn đề do chiến tranh và cách mạng đã gây ra, thì trước hết phải dựa trên những phân tích biện chứng lịch sử trong cuốn sách của tôi. Đây là một công trình có tính khai thông bế tắc tư tưởng, mổ xẻ các .hía cạnh bi thám của cách mạng, tình trạng thiếu luật pháp, thiếu kiểm soát, thiếu chế tài đối với "đảng" và chính quyền cách mạng.


      - Thú thực với bác là chúng tôi vẫn chưa hiểu hết tầm vóc và ý nghĩa của "lý thuyết hiện tại sống động" mà bác đang bận tâm khai triển. Và chúng tôi cũng chẳng muốn tới nghe bác để đi sâu vào vấn đề ấy. Điều chúng tôi muốn biết, như đã nói với bác nhiều lần, là tại sao bác phải đánh giá lại tư tưởng của Marx, tại sao cho tới lúc này vẫn cứ phải lôi Marx ra? Thế giới hiện nay đã chôn Marx sâu vào dĩ vãng rồi, trừ ra vài lý thuyết gia cộng sản trong mấy nước độc đảng toàn trị như Trung Quốc, Cuba, Bắc Triều Tiên và Việt Nam ta thôi. ông Marx đã hết thời rối. Bác có thấy vấn đề cơ bản và cấp bách nhất hiện nay của ta là vấn đề gì khác không?


      - Tại ở nhà bây giờ, họ vẫn cứ lôi ông Marx ra làm bệnh phong để tự bào chữa, nên tôi phải lôi ông ấy ra để dứt khoát chứng minh, bằng lý luận vừa biện chứng, vừa hình thức, để thấy rằng ông ấy là nguồn cội của mọi sai lầm, tội lỗi, bế tắc của các cuộc cách mạng mà Lénine, Staline, Mao, Hồ và cả Pol Pot nữa... đã phát động. Và từ chứng minh cơ bản ấy, để đi tới kết luận là những gì đã xây dựng dựa trên tư tưởng Marx một cách tùy tiện như thế là phái vĩnh viễn đào thải hẳn. Không thể sửa sai, sửa lại, đổi mới, cách tân nó mà dùng lại.


      Vấn đề cơ bản và cấp bách nhất của ta hiện nay là nhất định không sửa sai, không sửa đổi, không đổi mới những gì đã dùng và đã thất bại... để rồi dùng lại. Vấn đề cấp bách, cơ bản và lớn nhất của ta hiện nay là phải biết hoàn toàn thay thế hẳn nó, từ cơ sở lý luận tới phương cách tổ chức, cách hành động quá tùy tiện trong đảng, trong những định chế, trong các cơ quan, hội đoàn, nghĩa là trong nhà nước và trong toàn chế độ. Bởi những cái cũ đó đều mang trong nó bản chất sai lầm, dối trá, gian xảo, giấu giếm. Những tội lỗi đó đều là tội ác của "đấu tranh giai cấp". Ở Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình đã nhận ra điều đó khi đưa ra lý luận "không cần phân biệt mèo trắng hay mèo đen, miễn là mèo biết bắt chuột". Đấy là lãnh tụ họ Đặng đã can đảm thay thế hẳn quan điểm cơ bản của đảng cộng sản là "Hồng hơn Chuyên". Bây giờ người ta mới chịu nhìn nhận, không thể nào lấy "hồng" thay "chuyên". Bởi "hồng" mà dốt, mà gian thì hỏng hết! Điều này tuyệt đại đa số nhân loại đã biết. Chỉ có mấy lãnh đạo các đảng cộng sản đang cầm quyền và mấy tay lý luận mác-xít là ù lì, vì tham quyền, tham lợi, nên chưa chịu nhận tội và thú tội! Một số lãnh đạo còn muốn đề bạt con cái lên nối ngôi lãnh đạo cứ y như dưới thời phong kiến! Lý do là vì họ đang có trong tay cả một guồng máy lộng quyền cai trị nên họ cứ tùy tiện dẫm lên luật pháp, cứ mưu tính tuyên truyền gian dối, cứ dùng bạo lực để kiềm chế, đàn áp. Họ nghĩ với thứ quyền lực không bị kiểm soát ấy, họ có thể làm bất cứ điều gì họ muốn, bất chấp sự phẫn nộ của dân!


      - Trong một chế độ chính trị như vậy, bây giờ bác có ân hận, hối tiếc là đã uổng công, uổng thời giờ trong những hoạt động triết học của bác hay không?


      - Dĩ nhiên là tôi rất ân hận vì đã im lặng đồng lõa, mãi tới lúc cuối đời mới thấy tường tận, cội nguồn những sai lầm là bắt nguồn từ Marx, và cũng là từ thái độ, cúi đầu cam chịu của chính tôi. Ân hận vì đã chứng kiến, đã im lặng trước biết bao nhiêu tội ác trong quá trình khai triển cách mạng!


      Lúc cùng với bác Thảo buồn rầu bước ra khỏi "Nhà Việt Nam" tôi nói nửa đùa, nửa an ủi:


      - Thôi bác ạ, bác nên tạm gác qua một bên cái công việc viết sách ấy đi để nghỉ ngơi, cho khỏe cái thân già. Cả đời bác đã đa mang nhiều quá rối.


      - Không phải là tôi ưa đa mang đâu, sự thật là mình đã tự thân bước vào con đường của sai lầm, bế tắc. Nỗi khổ tâm là mình cũng đã làm cho nhiều người cùng với mình sa vào sai lầm và bế tắc. Nay mình đã tìm ra được lối thoát, nên rất ân hận, phải sám hối, phải chuộc tội bằng hành động. Vào lúc hoàng hôn, thấy một ngày bị lãng phí đã là đáng tiếc, đáng buồn, huống chi bây giờ là hoàng hôn của cả một cuộc đời, một cuộc đời đã bị lãng phí! Nỗi ân hận, hối hận đang ngùn ngụt thiêu đốt tâm trí tôi. Thế nên tôi phải tìm cách chuộc tội, phải chỉ ra cho mọi người cùng thấy cái sai lầm của mình, cái lối thoát của mình. Bây giờ tôi chỉ thấy tội lỗi của cái thời câm nín của mình, đã biến minh thành một tên trí thức đồng lõa khốn nạn, đáng nguyền rủa. Đây là món nợ phải trả cho dân tộc, cho triết học...


      Mà thực sự bây giờ chỉ côn một cách chuộc tội là gấp rút hoàn thành cuốn sách... này. Có lẽ đây là cơ hội duy nhất và cuối cùng để tôi chuộc tội trước mọi người. Chứ tôi có muốn đa mang gì đâu! Không đền được tội, không trả được món nợ này, thì đến chết minh vẫn còn ân hận... Chết mà chưa truyền lại cho người đi sau những trải nghiệm đau đớn, để mà thấy cái sự độc hại vô cùng của con đường "đấu tranh giai cấp"...! Không làm được việc này, thì chết cũng không thể yên nghỉ! Vi thế việc biên soạn cuốn sách của tôi là điều bắt buộc phải làm cho bằng được. Phải điểm mặt từ gốc, cái thứ "vi-rút" tư tưởng đã phá hoại xã hội, phá hoại con người. Vì thế mà tôi phải cố hoàn thành cuốn sách... Chính vì thế mà nay chúng nó muốn đè đầu tôi, ngăn cản tôi, không muốn để cho sống!


      - Bộ bác thật tâm thấy mình đã phạm tội hay sao mà phải tâm cách chuộc tội?


      - Sống trong thời cách mạng, chạy theo cách mạng như thế... thì làm sao mà không phạm tội! Riêng tôi thì còn phạm tội nặng hơn mọi người nữa ấy chứ! Người ta phạm tội mà không biết mình phạm tội, không biết tội ấy nặng nhẹ ra sao. Còn tôi, đã bao phen biết mình phái nói một câu trái với lương tâm, làm một cử chỉ a dua, ca ngợi tội ác, lúc đó tôi đã ý thức ngay là mình đã phạm tội, tội giả dối, tội a dua hoan hô cái xấu, cái ác, tội hèn nhát đã phản bội lý tưởng của mình, phản bội chính mình... Đã biết là tội là như vậy, mà vẫn cứ nói, cứ làm!


      - Nghe bác than thở tôi cũng thấy nhột. Tôi cũng từng nhiều phen, cùng đám người chung quanh, phải vỗ tay hoan hô cái xấu, cái ác. Không vỗ tay là khó sống, vì sợ bị chụp ngay lên đầu cái tội phản động. Trong những lần học tập chính trị, tôi cũng đã bao phen mạnh miệng hô: "Nhất trí! Nhất trí!" để đi với cái xấu, cái ác. Cứ nghĩ nói thế cho xong chuyện, cốt để được yên thân. Bây giờ nghe bác phân tích cái tội của bác, cái hèn của bác làm tôi cũng thấy cái tội, cái hèn của tôi...


      - Anh có nói như vậy, có làm như vậy, cũng là thường thôi , vì không ai coi anh là mẫu mực, là nêu gương... Còn tôi thì khác, đi đâu, tới đâu cũng đã được trịnh trọng giới thiệu là thạc sĩ triết, là trí thức ở bên tây về ủng hộ cách mạng... thì nói một câu, làm một cư chỉ như thế, là như cấp chứng minh thư cho những cái sai, cái ác. Tội của tôi nặng nề là như vậy. Nay cũng nghĩ lại càng thấy cái sự giả dối, cái sự hèn hạ khốn kiếp của mình mà hối hận, không thể tha thứ. Mỗi trí thức hèn một tí, thì cánh bảo thủ, cánh ít học, ít suy nghĩ, lại lấn tới một tí, rồi cứ thế mà làm cho cách mạng vấp váp thêm, làm cho xã hội sống quen trong gian dối thêm, thêm... mãi. Nhìn lại quá khứ, biết bao trí thức cũng hèn như tôi, chỉ biết theo đuôi ca ngợi lãnh tụ và đảng như vậy, thì nhân dân và tổ quốc còn biết trông cậy vào ai? Tội ác cứ tiếp tục phát triển, xã hội cứ tiếp tục suy đồi vì giả dối, vì tội lỗi. Tất cả là do đám trí thức hèn như tôi. Buồn lắm! Hèn lắm! Nhục lắm! Đau lòng lắm!


      Nghe những lời thú tội rơm rớm nước mắt ấy, tôi không còn biết nói gì để an ủi bác. Mà an ủi bác thì khác nào như tôi cũng muốn chạy tội cho tôi. Nhìn bác Thảo buồn rầu thu nhận "cái sự hèn khốn nạn, khốn kiếp" của mình, tôi bỗng thấy vóc dáng bác trong sáng hơn lên, cao cả hơn lên. Thật không thể ngờ cuộc đời trí thức Trần Đức Thảo đột nhiên đi tới giai đoạn hối hận dằn vặt bi thảm nặng nề đến như thế. Nghe những tâm sự khe khắt với chính mình như vậy, bỗng cũng thấy mình phải có cái nhìn khác đối với mọi sự, tức là phải biết chân thành nhìn lại chính mình. Sau mỗi lần gặp bác Thảo, lúc nào về cũng thấy trong lòng thêm căng thẳng, trĩu nặng ưu tư. Quả thật những ưu tư trăn trở trong đầu bác Thảo, cứ như một khối nham thạch đang sôi sục bùng cháy ở độ áp xuất loãng lỏng fusion, với sức ép ở một nhiệt độ kinh khủng sắp nổ tung ra, sắp phun ra ngoài vòng khí quyển như một núi lửa. Nỗi niềm tâm sự ưu tư, dằn vặt về thời thế, là một căn bệnh rất truyền nhiễm. Bởi nó bắt người nghe cũng phải thành khẩn nhìn lại chính mình.


      Rồi thì một loạt tin khủng khiếp ập tới. Từ bế tắc tuyệt vọng vì mất diễn đàn, tới bị xua đuổi khỏi nơi đang trú ngụ, với nguy cơ bị cưỡng bách phải trở về nơi lặng câm cũ... Lúc ấy bác Thảo nói mà mắt tập trung như đang nhìn vào chính mình, như đang thấy trong nội tâm ngọn lửa trăn trở, phẫn uất đang ngùn ngụt bùng cháy! Chúng tôi ngậm ngùi đề nghị đưa bác ra về... nhưng bác từ chối một cách buồn bực:


      - Thôi! Các anh cứ để tôi về một mình, tôi muốn được đi một mình trong lúc này!


      Nói rồi bác Thảo lặng lẽ, lủi thủi rời nhà Việt Nam. Nhìn bác cô đơn đi về phía trạm xe điện ngầm, y như bác không muốn chia xẻ với ai tất cả nỗi đau, nỗi tuyệt vọng đang hành hạ tâm trí!


      Nhưng rồi sau đó, bỗng nhiên ùa tới toàn là tin vui mừng lạc quan vượt quá mong đợi: một diễn đàn mới khang trang đã sẵn sàng. Một khoản trợ cấp rất khả quan và lâu dài đã được chấp thuận. Đấy là tất cả điều kiện khả dĩ đám bảo bền vững cho một cuộc sống độc lập về kinh tế, tự do về tư tưởng! Không thể mong ước gì hơn!


      Nhưng niềm vui mừng bỗng vụt tắt. Một đột biến đã kết thúc số mệnh thật là nghiệt ngã.


      Mấy ngày đầu, sau khi bị mất diễn đàn, bác tỏ ra vô cùng chán nản, bi quan... làm chúng tôi áy náy thương bác vô cùng. Bác nói với chúng tôi:


      - Có lẽ tôi sẽ phải qua tạm trú ở Đức hoặc ở Bỉ. Vì hai nơi ấy vừa trả lời mấy bức thư của tôi, họ ngỏ ý bằng lòng đón tiếp tôi, sẵn sàng chu cấp nơi ăn ở để cho tôi tiếp tục hoàn thành cuốn sách. Nhưng tôi vẫn cứ luyến tiếc Paris, bởi nơi đây, anh em, bạn bè đã quá thân quá tốt với tôi. Và ai cũng muốn níu kéo tôi ở lại với Paris. Thật sự là ngoài quê hương ra, không có nơi nào tôi thấy thân thuộc, tình nghĩa bằng cái đất Paris này. Vì thế tôi chưa có quyết định chọn lựa rời bỏ Paris.


      Canh và tôi cũng nhiệt liệt muốn giữ bác ở lại Paris với chúng tôi. Nhưng tinh hình trở nên đen tối, phức tạp, khi sứ quán đã dứt khoát thúc bách, ép buộc bác phải trở về lại Việt Nam!


      Thế rồi một buổi chiều Canh điện thoại cho tôi với giọng hốt hoảng:

      - Này, đã biết tin động trời chưa?

      - Tin gì mà động trời?

      - Chuẩn bị đi nghe bác Thảo họp báo chính thức ly khai, để tuyên bố chọn tự do!

      - Trời đất quỉ thần ơi! Thật không? Nói giỡn chơi đấy chứ?


      - Tin thật nghiêm túc đấy. Chỉ còn đang chọn nơi và ngày để họp báo thôi. Chính bác gọi điện thoại cho tôi, nhờ huy động anh em sẵn sàng tới dự cuộc họp báo cho thật đông. Ông nghĩ sao về tin dự tính họp báo này?


      Thật sự là tin này làm tôi chới với, không thể ngờ... Một người như bác Thảo đâu đến nỗi phải họp báo để tuyên bố chọn tự do ngay giữa Paris này! Tuy bác Thảo đã cho biết trong mấy ngày qua, ở số 2 Le Verrier "chúng nó" đã gây căng thẳng, thúc bách bác quá... làm bác hết kiên nhẫn, chịu không nổi. Nên nay đã đi tới quyết định phải chọn con đường chính thức công bố ly khai... Nếu có họp báo, thì anh có đi dự không?


      - Phải dự chứ! Một biến cố như vậy mà không tới chứng kiến thì thật là một thiếu sót không thể tha thứ. Nhưng tôi vẫn không tin nổi là sự việc sẽ phải đi tới chỗ đó. Bao nhiêu đầu óc, trí tuệ ở chung quanh mà để xẩy ra sự việc tai tiếng động trời như vậy sao! Mà giận dữ đến mức nào thì cũng thủng thẳng mà đối phó chứ. Cần gì phải dùng tới biện pháp li khai, chọn tự do như những người cùng đường phải xin ty nạn chính trị như vậy.


      - Bác cho biết vấn đề là ngay sau khi họp báo thì dĩ nhiên là bác sẽ không thể về lại căn nhà số 2 đường Le Verrier được nữa. Nhưng nay bác vẫn chưa quyết định được là sẽ dọn về đâu. Bởi đã có vài gia đình tỏ ý sẵn sàng mời bác về tá túc tạm thời, đợi khi tìm ra chỗ ở đàng hoàng. Nhưng bác bảo, tất cả các nơi sẵn sàng mở cửa đón bác đều hơi chật chội, bác sợ làm phiền gia đình người ta, nên còn do dự... Ông có quen gia đình nào có nhà cửa rộng rãi, thì thử tìm giúp xem...


      - Việc tới ở nhờ một gia đình nào ở vùng Paris này cũng khó, vì ở đây nhà nào cũng chỉ đủ ở, ít có gia đình nào khá giả, có phòng dành cho bạn bè từ phương xa lúc ghé thăm... Nhưng tôi có quen bác sĩ Quyền, có phòng mạch riêng khá rộng ở vùng ngoại ô Cachan, có phòng dư để đó. Thỉnh thoảng nhiều bạn bè tôi qua đông để thăm Paris, thì tôi vẫn mượn phòng ở đấy... Để tôi dọ ý xem sao. Ông "tu-bíp" này là một Việt kiều chính cống, sống ở đây từ nhỏ, nhưng lại rất thương quí người Việt tị nạn, nên ông ta được họ coi là một ân nhân.


      Vậy thì ông hỏi thử xem sao, có gì thì cho biết kết quả gấp. Vì Bác Thảo đang nóng ruột bồn chồn lắm.


      Tôi gọi điện thoại ngay cho ông bạn bác sĩ ấy. Ông ta rất ngạc nhiên khi tôi nói Trần Đức Thảo sắp họp báo tuyên bố chọn tự do... rồi ông la lớn:


      - Trời ơi! Sao vậy? Sao mà đến nông nỗi bi thảm như thế?


      Tôi kể sơ qua lý do. Ông bạn bảo:


      - Với ai thì tôi còn phải suy nghĩ, chứ với Trần Đức Thảo, thì tôi rất sẵn sàng. Bởi chỗ phòng mạch của tôi là một căn hộ, còn một phòng lớn và một phòng nhỏ, định cho một bác sĩ khác thuê cùng làm phòng mạch và phòng thư ký, nhưng sau thấy hành nghề chung đụng như vậy cũng bất tiện. Vậy thì ông trả lời ngay đi. Tôi sẵn sàng cho Trần Đức Thảo mượn phòng lớn để ở, phòng nhỏ làm việc, mà đấy là một căn hộ đã có đầy đủ tiện nghi cho một gia đình, sẵn nhà bếp, nhà tắm, cứ việc dọn tới là sống thoải mái.


      Tôi vội gọi Canh để báo tin mừng là đã tìm được nơi tạm trú cho bác Thảo. Nhưng Canh đã đi ra ngoài. Lát sau, bs Quyền lại gọi tôi và tỏ vẻ lo ngại, một cách am hiểu:


      - Này ông ơi! Tin ấy làm tôi suy nghĩ và đâm lo cho ông ta. Nếu ông thân với Trần Đức Thảo, thì bảo ông ta "zọt" ngay cho lẹ! Bởi khi họ biết dự tính sắp họp báo để chọn tự do, thì coi chừng không đủ thời giờ mà họp báo nữa đâu. Nguy lắm đấy! Phải thúc ông ta thoát ra khỏi nơi ấy ngay đi, kẻo quá trễ mà nguy tới tính mạng đấy. Với những con người của chế độ ấy thì không thể coi thường!


      Tôi cười và trấn tĩnh anh bạn:


      Không đến nỗi như vậy đâu! Ngay giữa Paris chứ có phải bên ta, bên tầu hay bên châu Phi đâu! Nhưng mà tôi sẽ cố tìm ông ta để nói rõ sự lo lắng của anh. Cảm ơn anh.


      Rồi cả ngày hôm sau nữa, dù cố công đi tìm, tôi không gặp được Canh, mà gọi trực tiếp cho bác Thảo ở nhà số 2 đường Le Verrier, thi ở đấy trả lời như quát tháo:


      - Đồng chí Thảo đi vắng từ mấy bữa nay chưa thấy về. Chắc còn lâu ông ấy mới về. Ở đây không biết ông ấy đi đâu. Từ sáng tới giờ toàn phải trả lời điện thoại cho ông ấy. Chúng tôi không rảnh để trực điện thoại đâu. Đừng gọi lại nữa nghe không!


      Cả gần tuần sau, tôi mới gọi được Canh, thì được biết mọi căng thắng đã lắng dịu, mọi sự nay trở thành tốt đẹp. Vì có nhiều tin mừng. Thứ nhất là vợ chồng bà Bình và ông Jacques, đã vận động và vừa lập ra ra được một diễn đàn mới là Nhà Văn Hóa Việt Nam, ở đường Rue des Ecoles, cũng quận 5, Paris, ở ngay mặt tiền một đường phố lớn, rất sầm uất. Cơ ngơi sang trọng, rộng rãi gấp bội lần Nhà Việt Nam ở đường Cardinal Lemoine. Bác Thảo đã được mời tới đó xem và tỏ ý rất hài lòng. Vậy là bác đã có một diễn đàn mới để nối lại được nguồn hi vọng. Mọi ngươi đều mừng vì đã có nơi hoạt động văn hóa đẹp đẽ sang trọng mới này.


      Tin mừng thứ như la hội "Les Amis des Sciences" (Những người bạn của khoa học), đã gửi thư báo cho bác Thảo biết là hội đã chấp thuận từ nay, thường xuyên chu cấp cho bác mỗi tháng, một số tiền là mười ngàn francs (10.000 frs) để tiếp tục hoàn thành cuốn sách. Cùng với thư ấy là một tấm ngân phiếu đầu tiên đề tên Trần Đức Thảo. Đây là một khoản trợ cấp hàng tháng đáng kể, vì lương tháng tối thiểu cho một công nhân viên chức ở Pháp lúc ấy là một ngàn năm trăm francs.


      Vậy là từ nay bác Thảo vừa có diễn đàn khang trang, vừa dư sức "độc lập về kinh tế", để thuê nhà ra ở riêng, và sẽ yên trí lớn mà tiếp tục lo viết và xuất bản cuốn sách.


      Nhưng rồi hôm ấy là thứ năm, 22 tháng tư 1993, một buổi sáng đẹp trời, ông bạn Việt kiều Mặc Lâm đã tới đưa bác ra một ngân hàng gần nhà ga Montparnasse, để bảo lãnh cho bác mở một chương mục, rồi ký thác tấm ngân phiếu do hội khoa học tài trợ vào chương mục ấy. Ngân hàng trao cho bác cuốn ngân phiếu để sử dụng khi tiêu dùng. Vậy là từ nay, bác không còn lo sợ bị thiếu tiền, thiếu diễn đàn nữa. Rồi bác Thảo hãnh diện và hào hứng thông báo cho sứ quán biết là sẽ dọn đi trong một tương lai thật gần.


      Những thân hữu của bác, nghe tin này, ai cũng mừng. Phải vậy chứ! Cuộc đời bác Thảo cũng phải có lúc được sống đầy đủ về vật chất, thoải mái, tự do về tinh thần chứ!


      Tri Vũ-Phan Ngọc Khuê

      Nguồn: Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối
      Tổ hợp xuất bản Miền Đông Hoa Kỳ, 2014


      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối: Nêu Đích Danh Thủ Phạm (1) Phan Ngọc Khuê Hồi ức

      - Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối: Nêu Đích Danh Thủ Phạm (2) Phan Ngọc Khuê Hồi ức

    3. Thòi Luận

       

      Thời Luận

       

      Nghề cao quý đã… "chết lâm sàng" (Nguyễn Thượng Long)

      Vietnam War (Bùi Bích Hà)

      “Little Sè Goòng”, tại sao không? (Lê Hữu)

      Ở đây đêm vắng thưa người, còn ta với trời (Huyền Chiêu)

      110 Năm "Tỉnh Quốc Hồn Ca" (Mạnh Kim)

      Bông Hồng Đỏ, Bông Hồng Trắng (Trần Bang Thạch)

      Giữ Gìn Văn Hóa Việt Nơi Xứ Người (Mỹ Đức Phạm Nguyễn)

      Giữa Cơn Gió Bụi (Tưởng Năng Tiến)

      Một Cơn Gió Bụi (Mạnh Kim)

      Mẹ Việt Nam (Hồ Đình Nghiêm)

      Giạt Vào Bờ (Trần Mộng Tú)

      Về Mẹ (Vũ Hoàng Thư)

      Chữ, Nghĩa và sự trong sáng của tiếng Việt (Giang Phúc Đông Sơn)

      Giá trị tinh thần lập hiến Việt Nam Cộng Hòa (Nguyễn Quang Duy)

      Trump, anh phải sống! (Lê Hữu)

      Nhà văn Nguyên Ngọc: "Giá chúng ta giữ Tây Nguyên như một Bhutan" (Đức Tâm)

      Nhà văn Nguyên Ngọc: "Giá chúng ta giữ Tây Nguyên như một Bhutan" (Đức Tâm)

      Obama, ngày vui qua mau (Lê Hữu)

      Cá ơi và tình ơi!... (Lê Hữu)

      Những tra vấn tháng 4 tự trả lời (Nguyễn Thị Thanh Bình)

      Độc đáo Sài Gòn: ‘Chiêu Cà Phê Sách’ (Nguyễn Đạt)

      Lễ gia tiên ngày Tết (Ngô Nhân Dụng)

      Sự thật có phép chữa lành (Tuấn Khanh)

      Năm nay 2015 – Không có Mùa Nước Nổi (Ngô Thế Vinh)

      Đập Thuỷ Điện Don Sahong In Đậm Dấu Tay Trung Quốc (Ngô Thế Vinh)

      Nhìn Lại Báo Chí Thời Đệ Nhị Cộng Hoà (Nguyễn Quang Duy)

      Biển Hồ Cạn Nước (Tưởng Năng Tiến)

      Nhìn vào hậu trường (Tuấn Khanh)

      Những người chiến sĩ đáng hãnh diện (Ngô Nhân Dụng)

      Tư tưởng chủ đạo và bản sắc nền cộng hòa tại Miền Nam (Nguyễn Quang Duy)

      Ngày Tự Sướng (Lê Hữu)

      Nền giáo dục VNCH - một kinh nghiệm bản thân (Cao Đắc Tuấn)

      Rất đáng tri ân, rất đáng hãnh diện (Ngô Nhân Dụng)

      Nên làm gì với Viện Khổng Tử ở Hà Nội? (Ngô Nhân Dụng)

      Thắp Lại Bình Nhang (Ngô Nhân Dụng)

      Viết Từ Chiến Trường (Đoàn Xuân Thu)

      Ra Nước Ngoài là Vào Ngõ Cụt (Trần Văn Tích)

      Homeless tại Hoa Kỳ và tại San Jose 2014 (Giao Chỉ)

      Vì sao dối trá? (Nguyễn Thị Từ Huy)

      Ngày 20 Tháng 11 Nhớ Về Thầy (Lê Công Định)

      Giấc Mơ? Hoà Giải Hoà Hợp Dân Tộc? (Nguyễn Mạnh Trinh)

      Tán gẫu đêm ma quỷ (Tuấn Khanh)

      Hồi Ký và cái "Tôi" Đáng Ghét (Huy Phương)

      Giá như bố tôi… bớt bồi bút… (NT)

      Góp ý với nhà văn Phạm Thị Hoài Về những từ “đấu tố”, “bất hiếu” (Kiều Phong)

      Từ Nguyễn V. Trỗi đến Nguyễn V. Bé, kỹ thuật tuyên truyền “người thật chuyện giả (Trần Trung Đạo)

      Những Sai Lầm Trong Bài "Trường Hợp Võ Phiến" Của Thu Tứ (3) (Kiều Phong)

      Chuyện Buồn Vui Suốt 40 Năm của Người Việt Hải Ngoại (Đoàn Thanh Liêm)

      Những Sai Lầm Trong Bài "Trường Hợp Võ Phiến" Của Thu Tứ (2) (Kiều Phong)

      Họ Không Thể Giết Hết Chúng Ta (Nguyễn Quang Duy)

      Trường Hợp Võ Phiến hay câu chuyện Tái Ông Thất Mã (Phùng Nguyễn)

      Những Sai Lầm Trong Bài "Trường Hợp Võ Phiến" Của Thu Tứ (1) (Kiều Phong)

      Đèn Cù và Những Lời Trăn Trối (Nguyễn Văn Tuấn)

      Giáo dục học sinh căm thù điền chủ Nguyễn Thị Năm (Nguyễn Quang Duy)

      Đọc “Đèn Cù” (Lê Quốc Tuấn)

      Dựng Tượng Đức Thánh Trần ở Little Saigon... (Phạm Cao Dương)

      45 năm giỗ Bác: Bác làm gì kệ Bác (Trần Hồng Tâm)

      Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối: Nêu Đích Danh Thủ Phạm (1) (Phan Ngọc Khuê)

      Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối: Nêu Đích Danh Thủ Phạm (2) (Phan Ngọc Khuê)

      Của Trần Trọng Kim Trả Về Cho Trần Trọng Kim (Du Minh)

      Sự Mỉa Mai Của Lịch Sử (Nguyễn Trần Sâm)

      Suy nghĩ của một du học sinh Việt Nam (Phan Nguyên)

      Gian Dối Từ Trên Xuống Dưới (Ngô Nhân Dụng)

      Việc Thi Hành Hiệp Định Genève (Trần Gia Phụng)

      Những Tập Sách Bị Xé Vụn (Đặng Ngữ)

      Căn Nhà Cuối Cùng Của Tôi (Lê Hữu)

      Chỉ Có Kẻ Ngu Mới Chống Hoa Kỳ (Lý Quang Diệu)

      Người Trung Quốc Xấu Xí (Bá Dương)

      Làm cách nào xóa mối nhục bán nước? (Ngô Nhân Dụng)

      Có 1000 Lý Do Để Hòa. Chỉ Có Một Lý Do Để Đánh (Trần Mộng Lâm)

      Hơn Mười Ngày Nay (Cao Trần)

      Căn bệnh sợ “chính trị” của người Việt (Dương Hoài Linh)

      Dư Âm Của Những Đám Tang (Tưởng Năng Tiến)

      Bi Kịch Của Chủ Nghĩa Xã Hội (Hồ Hải)

      Là Con Người Với Nhau (Tuấn Khanh)

      Chiến Tranh Là Gì? (Tuấn Khanh)

      Công an Ukraine quỳ gối xin tha lỗi (Ngô Nhân Dụng)

      Thấy Gì Ở Ngày Chủ Nhật Vừa Qua (Người Buôn Gió)

      Thanh Bình Dưới Bóng Cờ 'Thiên Triều?' (Phạm Khắc Hàm)

      Suối Phi Khanh (Trần Đại Sỹ)

      Đi mua sắm hạnh phúc (Lê Hữu)

      Cuộc hành trình hy vọng của Việt Dzũng (Ngô Nhân Dụng)

      Chiếm Đoạt Lịch Sử Rồi Để Lại Gì Cho Dân Tộc? (Việt Thần)

      Dưới Chế Độ Độc Tài (Hoàng Ngọc Tuấn)

      Chủ nghĩa xã hội hoàn thiện là cái quái gì vậy? (Hoàng Ngọc Tuấn)

      Cứu giúp nạn nhân bão Haiyan, cơ hội đền ơn đất nước Phi (Trần Trung Đạo)

      Viện Khổng Tử hay cuộc xâm lăng văn hóa Trung Quốc (Thanh Phương)

      Có Ai Về Ghé Qua Đồng Tháp (Tưởng Năng Tiến)

      Bạn Thật, Bạn Giả (Lê Hữu)

      Áp lực nào buộc CSVN phải thả Phương Uyên? (Trần Trung Đạo)

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)