1. Head_
    Trúc Phương
    (.0.1939-18.9.1995)
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Chu Trầm Nguyên Minh - Tâm Cảnh Mùa Chinh Chiến (Đặng Châu Long)

      17-03-2014 | VĂN HỌC

      Chu Trầm Nguyên Minh - Tâm Cảnh Mùa Chinh Chiến

       ĐẶNG CHÂU LONG


           Nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh
      (1943-19.2.2014)


      Viết tặng anh Chu Trầm Nguyên Minh

      Hãy hát giùm anh bài ca xưa cũ
      chỉ lại con đường tuổi trẻ anh đi
      chỉ lại nhớ nhung, chỉ lại giận hờn
      chỉ cho anh nơi ngày xưa hò hẹn
      chỉ cho anh ánh nắng mai hồng
      đã chói chang một thời lãng mạn
      chỉ cho anh, hỡi em...
      (Năm Mới, Chu Trầm Nguyên Minh)

      Chiến tranh không chỉ là khói và lửa. Cái dai dẳng của chiến tranh chính là những dư chấn ngầm cùng những âm ba dai dẳng trong từng thân phận con người từng trải qua cơn cuồng nộ của cuộc chiến đó. Những người thuộc thế hệ giữa thế kỷ 20 trải nghiệm những nỗi niềm đau qua nhửng cuộc chiến bi hùng và trái tim họ chưa từng lành lại.


      Phần đông độc giả chỉ quen với một Chu Trầm Nguyên Minh, thi sĩ của giòng thơ tình lãng mạn, điển hình là bài thơ nổi tiếng Lời Tình Buồn, được phổ nhạc bởi Nhạc Sĩ Vũ Thành An. Ít người biết đến những bài thơ nói về thân phận con người giữa cuộc chiến khốc liệt mà anh cũng là một nạn nhân.


      Năm 1943 Chu Trầm Nguyên Minh ra đời, cuộc chiến Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết liệt của phong trào kháng Pháp. Trần Đức Tâm (CTNM) ở cùng mẹ và 5 chị em tại Phú Bình, Hàm Liêm, một vùng ngoại ô Phan Thiết. Suốt một thời gian dài anh chưa từng hưởng hương vị ngọt ngào của tuổi thơ. Chiến tranh đã đồng hành với lứa tuổi thơ anh với đủ ngậm ngùi cay đắng. Người cha từ bưng biền trở về đập nát tan nhà chỉ vì không muốn giặc Pháp lấy làm đồn lũy:


      Cha về, đập nát cơ ngơi

      Bỏ đi để lại một trời vỡ tan

      Mẹ lại đùm túm lên đàng

      Theo cha, theo mãi tan hoang cửa nhà

      (CTNM, Hầm Đá)


      Theo kháng chiến đến 1947 thì cha bị Pháp giết trong trận càn ở Rãy Nổ, Rừng Già, Xóm Rơ, Ninh Thuận. Lớn lên, CTNM học hành, thích nghi với cuộc rượt đuổi chiến chinh. Anh thay họ chôn giấu quá khứ kháng chiến của người cha, bắt đầu tự thân lập nghiệp với tên mới: Phạm Minh Tâm. Và bắt đầu một chuyến hành hương dai dẳng trên quê hương tan nát:


      Súng thù đã nổ trên non

      Rừng kia nào thể mắt con trông vời

      Cha đi từ ấy phương trời

      Tuổi con ở lại giữa đời lửa bom

      Đèn chong mắt nhớ chiều hôm

      Tình con vọng tưởng núi buồn mộ cha

      (CTNM, Thư cho Cha, Hành lang vĩnh biệt)


      Sau cha chết vài năm, CTNM chồng tiếp tang mẹ, cũng đau thương như cái chết của cha:


      Khi con về đó muộn màng

      Mẹ từ dương thế khói vàng lung linh

      Thuyền đưa bến vắng vô tình

      Sầu con ở lại riêng mình nôi xưa

      Buổi về hồn Mẹ hay chưa?

      Chiều trên đồng vắng ai đưa sang bờ?

      Lệ con dõi bóng mịt mờ

      Nguyện xin cầu nhẹ ván thiêng Mẹ về.

      (CTNM, Thư cho mẹ, Hành lang vĩnh biệt)


      Ruỗi dài theo cuộc chiến tranh nhàm chán, những đường tên mũi đạn truy đuổi dân thường như một cuộc săn vô cùng tận, và cuộc đời chỉ còn quanh mình lửa bom cùng đống tro tàn lụi:


      Trưa ngồi trên định mệnh

      Trôi theo bờ lênh đênh

      Ý đã mùi đau khổ

      Tay hụt cẳng lỡ lầm

      Còn gì cho đời sống

      Còn gì cho mai sau

      Thôi tay chào thượng đế

      Kiếp lưu đày lao đao

      (CTNM, Chim ca và mặt trời)


      Cái mỏi mệt và nặng nề của không khí đó đã ôm choàng thân phận mọi người. Bài thơ Năm Mới của CTNM ra đời như một lời than vãn nhân sinh giữa cõi mịt mù, giữa giao mùa cũ mới của năm, một năm mới không trông đợi, không chút lời ước vọng ngoài muộn phiền, ngoài nhọc nhằn tuôn đổ từng ngày và chiêu niệm những người thân xa khuất:


      Hãy thắp giùm anh nén hương

      Gọi hồn những người đã khuất

      Những người đã bỏ anh lại một mình

      Với đời mồ côi lệ đắng

      Với nỗi chua cay nát lòng

      Hỡi em, kẻ đã thề nguyện tân tòng

      Chung một đời nghèo khó

      (CTNM, Năm Mới)


      Theo tiết mùa, năm lại nối năm. Cái gọi là tân niên chỉ là thông lệ. Giữa bối cảnh đậm đặc khói súng nào ai có chút tâm trạng mừng vui chờ đợi xuân sang, có chăng chỉ nơi thị thành phồn hoa tiếng súng chưa kịp dội về. Người từ chiến trận trở về thành phố thấy mình lạc lỏng với xã hội chung quanh. Thế giới nào anh đã sống và thế giới nào anh đang là?


      Bây giờ Sài Gòn đồng thanh reo hò

      Mùa Xuân đậu trên lầu cao và đường phố

      Em còn gì để tặng anh

      Ngoài cuộc đời mồ côi bỏ lại

      Cậu còn gì để tặng các cháu

      Ngoài tiếng súng làm pháo đì đùng

      Và anh còn gì cho em

      Ngoài niềm đau hiện diện vô cùng

      (CTNM, Trong căn nhà mùa xuân)


      Có một mùa xuân nào đó, lâu rồi không còn thấy lại. Chung quanh bây giờ chỉ là một cuộc tang thương. Con người chấp chới cuốn theo cơn bão lốc nộ cuồng, chẳng còn kịp hình dung nổi diện mạo tương lai:


      Mùa xuân đến rồi đó

      Em tóc xỏa soi gương

      Thấy ngày vỡ tan hoang

      Thấy đêm đầy nước mắt


      Mùa xuân đến rồi đó

      Trên vai tình giá băng

      Súng đã đưa tay chào

      Bom đã gầm hạnh phúc

      Đạn đã xé hình hài

      Thôi cùng đường hy vọng

      Thôi cùng đường tương lai

      (CTNM, Trong mùa Xuân lửa đỏ)


      Một ngày về thành phố

      Ngồi trên ghế đá và mở mắt nhìn

      Một chiếc xe qua

      Hai chiếc xe qua

      Mọi người vui như không

      Mọi người chơi sung mãn

      Mọi người xum xuê với hạnh phúc mình

      Mọi người cười

      Mọi người khóc

      Mọi người dửng dưng

      Mọi người không biết ngoài kia súng đang nổ

      Và bao nhiêu người đang chết

      Ôi một ngày về

      Một ngày chua xót vô biên.

      (CTNM, Một ngày về thành phố)


      Ai chưa từng đi qua thời lửa đạn sẽ không cảm nhận được sự cô đơn và tuyệt vọng của con người bị vùi dập trong tận cùng khổ ách của tai ương do chiến tranh gieo rắc. Nhất là những bà mẹ tiễn từng đứa con đi vào cõi chết. Trong vô vọng, họ chỉ biết nguyện cầu cho từng đứa vượt qua từng ngày được tròn vẹn bình an. Tất cả lời kinh chỉ vẫn là lời kinh và thực tại vẫn phũ phàng phô bày:


      Mẹ giang hai tay trên giòng sông đỏ

      Mẹ nhìn lửa thiêu đạn xé hình hài

      Mẹ cúi xin con thôi nhòa nước mắt

      Mẹ cúi xin người còn chút yên vui


      Mẹ khóc cho con thân bày quạ rĩa

      Mẹ khóc cho mẹ luống tuổi đã cùng

      Mẹ cúi xin cây, cây đừng trút lá

      Mẹ cúi xin vườn, vườn ngát hương hoa


      Mẹ khóc cho con lỡ cuộc làm người

      Mẹ khóc cho mẹ hồi chung đã đến

      (CTNM, Nước mắt Mẹ)


      Trái tim này em trao cho anh

      Có nước mắt người em, tiếng khóc người mẹ

      Thôi những chuyện thần tiên xưa không còn

      Em dỗ giấc mơ bằng gì

      Ngoài niềm đau đang hồi hung hãn

      (CTNM, Với người đi trước)


      Như một kẻ tuyệt vọng mòn mắt dõi tìm miền đất hứa, chỉ thấy quanh ngày khó nhọc và tang thương trĩu nặng nỗi đời. Vượt qua chăng những ngày tháng tới người chẳng muốn tiếp tục niềm mơ. Đành thân trôi thả lênh đênh thở than cho một kiếp mệt nhoài:


      Đời ta như cỏ dại

      Vắt ngang kè đá khô

      Lửa đốt quanh bốn mùa

      Thân đã vàng héo úa

      Ngẫm lại quá khứ mình

      Chưa một lần hạnh phúc


      Đời ta như cuốc than

      Đêm rã giọng gọi hoài

      Không một lời âm vọng


      Làm kẻ lạ muôn năm

      Đi trong cuộc tình người

      CTNM, Ngẫm mình)


      Chân qua đó khúc vui buồn

      Sông kia nước lặng từ nguồn ấu thơ

      Tuổi tôi ghé bến tình cờ

      Giữa dòng trôi nổi đôi bờ bóng xa

      Cành tôi một thủa héo nhòa

      Những sương với nước mắt đòi đoạn cơn

      Đời kia quán trọ cô đơn

      Với tôi một bóng chờn vờn quanh nhau

      (CTNM, Về giòng sông tuổi thơ)


      Và thả trôi, buông trôi theo ngọn gió hanh hao đời. Cuộc binh biến có ra gì thân thế, cõi trầm luân chỉ có một chỗ dừng. Cõi người sao quá đỗi lênh đênh:


      Đường tôi dốc đổ bon bon

      bánh kia mỏi kiếp luân hồi rơi nhanh

      đến đây một buổi cam đành

      buông cương ngựa hí lộ tanh máu người


      Huyệt tôi dọn sẵn cuối đường

      lúc nghiêng thân nặng cõi trần gian đau

      là khi vĩnh viễn tôi về

      tay đưa vốc cháo lú mê kiếp người

      (CTNM, Kiếp người)


      Gần bốn mươi năm sau tàn cuộc chiến, CTNM lại bước vào cuộc chiến của căn bệnh trầm kha. Dù anh có tự giễu cợt mình bằng những bài thách đố cùng tử thần, nhưng cũng chỉ là những cố gắng mệt nhoài không cân sức sau hơn nửa đời vùi dập lênh đênh:


      ta và ngươi đã so tài cao thấp

      ngươi đã thua chạy “mất dép” rồi mà

      sao hôm nay lại tìm ta

      vai còn mang súng, tay hoa, tay cờ

      hoa kia ngươi cắm lên mồ ?

      cờ kia ngươi phất đến giờ biệt ly ?

      ta cười, cũng khóc đôi khi

      “khè” ta kiều đó có gì là oai

      (CTNM, Viết tiếp ở phòng MRI)


      Chút thân thương dụm dành từ ngày cũ chỉ còn lại tình bạn một đời chia sẻ buồn vui. Phải chăng đó cũng là niềm tin cuối cùng để CTNM dốc cạn sinh lực dành cho trận chiến sau cùng, trận chiến sinh tồn chỉ có mình anh phải giành giật chút thời gian còn lại bên đời, một cõi đời đã quá quạnh hiu:


      Ra đi còn ngoảnh nhìn đời

      Lô nhô bè bạn bên trời trông theo

      Thôi đành gạt nước mắt rơi

      Lời thương xin gởi gió ơi mang giùm

      (CTNM, Viết tiếp ở phòng MRI)


      28-11-2013

      Đặng Châu Long

      (dangchaulong.wordpress.com)



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Hãy cứ giùm anh choàng ôm bất hạnh Đặng Châu Long Tạp luận

      - Chu Trầm Nguyên Minh - Tâm Cảnh Mùa Chinh Chiến Đặng Châu Long Bình luận

    3. Link (Chu Trầm Nguyên Minh)

       

      Bài viết về Chu Trầm Nguyên Minh

       

      - Hãy cứ giùm anh choàng ôm bất hạnh

      (Đặng Châu Long)

      - Chu Trầm Nguyên Minh - Tâm Cảnh Mùa Chinh Chiến (Đặng Châu Long)

      - Ngày Về Đà Lạt của Chu Trầm Nguyên Minh... (Mang Viên Long)

      - Tự Bạch (Chu Trầm Nguyên Minh)

      - Chu Trầm Nguyên Minh, Tác Giả Bài Thơ Lời Tình Buồn (Phạm Cao Hoàng)

      Bài tiễn Chu Trầm Nguyên Minh (Đoàn Văn Khánh)

      Chu Trầm Nguyên Minh (Luân Hoán)

      Năm Mới Còn Hoài (Phan Ni Tấn)

      Phút tâm tình của nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh với nhà văn Mang Viên Long (lengoctrac.com)

      Nén nhang không khói đến Chu Trầm Nguyên Minh (Trương Văn Dân)

      Xem thêm về tác giả trên các Website:

      art2all.net, sangtao.org, dangchaulong.wp,...

       

      Tác phẩm

       

      Bài Hoan Ca ở A.38 (art2all.net)

      Con Bách Thảo Cái (art2all.net)

      Tội Ngu (art2all.net)

      Lời Tình Buồn (art2all.net)

      Trang Thơ Chu Trầm Nguyên Minh (hocxa.com)

       

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Tô Đình Sự, Người Ngoài Chân Mây Thênh Thang

      (Ngô Nguyên Nghiễm)

      - Tô Đình Sự, Một Người Bạn (Phạm Nhã Dự)

      - Phan Nhự Thức và Quán Quảng Nam (Trần Yên Hòa)

      - Đi Tìm Thạch Trung Giả (Trùng Dương)

      - Văn-Học Việt-Nam Trong-Ngoài (Nguyễn Vy Khanh)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

      - Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận Định, Biên Khảo, Thư Tịch (Nguyễn Vy Khanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)