7-10-2026 | VĂN HỌC

Thư gửi Phạm Trần Anh: kẻ sĩ chưa một lần khuất nhục

  TRẦN THÚC VŨ

Nhà biên khảo Phạm Trần Anh (phải) và nhà thơ Trần Thúc Vũ (1941 - 15.6.2005)

Vào một đêm giữa năm 1983, khoảng gần 100 tù nhân can tội “âm mưu tiêu diệt chính quyền cách mạng” từ trại Đại Bình giải giao về cho trại tù Trung ương Xuân Lộc Z30A: những tù nhân với mức phạt tù từ 15 năm trở lên án chung thân, và trong đó có một người tù mang án tử hình “bị” giảm xuống án chung thân, với lý do đã dám ngạo nghễ thách thức lúc bị đưa đi hành hình, khiến cho bọn khát-máu-đã-uống- no-nê-những-vốc-máu-nồng-nàn-lòng-yêu-nước-của-23-nghĩa-sĩ-Phục-Quốc-quân trong cùng một đêm trăng sáng. Đó là người mà chúng căm thù nhất, chúng đã không giết ngay mà cách vài ngày một, đem ra đánh đập hành hạ.

Chúng trói người tù vào cột tử hình và bắn, những viên đạn không bao giờ ghim vào thân xác mà chỉ vút qua sát màng tang, bên phải, bên trái, và vút qua đầu; chủ ý của chúng là chỉ muốn cho người tử tù trở thành điên loạn qua từng phát súng căng thẳng, và cứ thế, chúng đem anh, cách vài hôm, ra dựa cột một lần.

Người tử tù đã thách thức và bọn chúng đã tốn hao thêm vô ích những viên đạn hù dọa; thép gang của ý chí của lý tưởng và sự khinh miệt đã chiến thắng. Sở dĩ tôi biết được chuyện nầy là do võ sư Trường Xuân (hiện còn sống) một chiến hữu của anh đã kể về người “ANH HAI” dũng liệt của mình với đầy lòng kính ngưỡng. Gần 100 dũng sĩ trong đợt giải giao về Xuân Lộc ấy đều cùng một giọng giống nhau: Dạ, Anh Hai! Vâng, thưa Anh Hai!

Người Anh Hai đó chính là Bạn, PHẠM TRẦN ANH.

Năm chúng ta gặp nhau ở Xuân Lộc. Tôi cũng từ Ba Sao Nam Hà được giải về trước Bạn ít lâu. Bạn bị bắt vào năm 1976, nghĩa là đến thời điểm ấy, tôi đã hơn Bạn một năm của oan nghiệt lao tù. Phạm Trần Anh còn nhớ? Tôi đã lén leo hàng rào vào khu biệt giam để được gặp Bạn, Đại-tá PNA đứng canh cho bên ngoài trong lúc chúng ta thăm hỏi nhau qua chấn song sắt phòng giam. Mấy ngày sau tôi đã tìm cách gởi tặng Bạn một bài thơ dài. Tôi biết Bạn còn nhớ trọn vẹn, còn với tôi, chỉ nhớ được lõm bõm mấy câu:

“Anh đứng thẳng trên đôi chân bất khuất

Lòng thản nhiên Anh đón đợi gông xiềng

Anh ngẩng mặt đọc vang lời thơ thép

Trong u tỳ lửa ấm vẫn bùng lên...

Máu đã đổ, tiếp dần thêm tiếng thét

Muôn tay người chung kéo mặt trời lên..."

Mấy năm sau, bất ngờ được thả, bởi đó không gặp được nhau, tôi hết sức ray rứt trong lòng... Và, 10 năm sau, từ lúc chia biệt mà không gặp được, không nhắn nhủ gì được ấy, tôi lại bị bắt, lại vào tù. Lần vào tù nầy,1993, thì không phải mang cái danh xưng ô nhục “cải tạo viên”, mà là cái án 12 năm: “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyên cách mạng”, có nghĩa là lần nầy đứng trước Bạn, tôi không còn cái cảm giác bị sỉ nhục là kẻ đầu hàng, đi “cải tạo cho thành người lương thiện”

Bao nhiêu đêm thao thức, tôi đã mang cái cảm giác nhục nhã nầy khi nghĩ về TRƯƠNG ANH, người đã đón nhận thật hào hùng những đọa đày của cộng sản, và dường như sau cùng, anh đã thoát. TRƯƠNG ANH là đồng môn Quốc Gia Hành Chánh của Bạn. Vĩ đại làm sao các bậc Văn Thần đã trở thành Thánh Võ trong cuộc đấu tranh vì Tự Do và Dân Chủ, trực diện đương đầu với lũ bạo quyền ngu dốt.

Khi vào tù Xuân Lộc lần nầy, tôi mừng vô kể khi còn gặp Bạn. Phạm Trần Anh vẫn như xưa, vẫn ánh mắt bình thản- với-ngùn-ngụt-lửa của ngày nào. Thêm một bài Đường Luật tôi tặng Bạn cho lần gặp lại. Anh em đón chào tôi, Bạn ôm vai tôi, quay lại nói cùng với các anh em cũ, mới: Anh Hai nói có đúng không! Rằng thế nào người bạn của chúng ta cũng sẽ trở lại cái chốn khổ ải nầy...

Tôi chỉ biết cười cùng Bạn, cùng Anh em. Bạn kể cho tôi nghe, trong suốt 10 năm không gặp ấy, chúng đã “không quên” đày Bạn từ trại tù nầy đến trại tù khác, và từ một trại tù nghiệt ngã, Tân Phước, được sánh ngang với “Cổng Trời” của miền Bắc về mức độ hành hạ tàn ác, bao nhiêu người con kiêu hùng dũng liệt của Tổ Quốc Việt Nam đã bị con cháu của họ “hồ” hành nhục, bức tử, chết âm thầm, vùi lấp. Bạn kể cho tôi nghe cái chết thảm khốc của Cha Vàng, vị linh mục khả kính, bất khuất, bị lũ tay sai của đế quốc Cộng sản hạ sát man rợ.

Những năm sau nầy, chúng ta cùng chung dãy, chung phòng, có Trần Trọng Kim, có Đào, có Hồng, có Bảy Bốp (Phạm Thái), có Đồng Tuy, có Nguyễn Đan Quế, có Nguyễn Đình Huy, có Châu Sơn Thái Vị Thủy, có hòa thượng Thích Đức Nhuận, Thượng Tọa Tuệ Sỹ, Thượng Tọa Thích Trí Siêu, Thích Không Tánh, Huệ Đăng, Phạm Tường, Đại Đức Thích Trí Lực, Thầy Huân (dòng Đồng Công Thủ Đức), Cha Thủ, Cha Trí, Thầy Đạt, các chức sắc Cao Đài, Hòa Hảo... Chúng ta có đủ mặt những tiếng nói của Lương Tâm trong thời quốc phá gia vong...

Và rồi, đến lúc được ra canh gác vườn điều của trại tù, kể từ năm thứ 20 của đời một tù nhân kiên gan không lùi bước, Bạn đã có được khoảng không gian u tỉnh để bắt đầu cho một mong ước của riêng mình, để bắt đầu cho việc hình thành một tập sách mà Bạn ấp ủ, đó là tập sách này: “Cội Nguồn Việt Tộc.”

Bìa trước, bìa sau sách và chũ ký tặng của nhà thơ Trần Thúc Vũ

Tôi vẫn tự hỏi tại sao, với một thời gian dài đăng đẳng sống trong chốn lao lung khổ nhục với bọn người có đầu nhưng không có óc, phải đối mặt, đối phó với những nhố nhăng, hạ cấp, ti tiện; Bạn vẫn giữ được sự bình tâm để chỉ viết về những điều vượt thoát ấy trong tâm hồn, và đầu ngẩng cao để chỉ thấy một Tổ Quốc thân yêu được hình thành và trường tồn trong mắt và trong trái tim mình. Sao Bạn không như vài người, không viết hồi ký về cuộc đời gian nan, chìm đắm bởi sự mất mát và đầy ải ?!

Nhớ lại, chúng ta lén lút gặp nhau ở vườn điều trong căn nhà lá tự dựng. Chính ở nơi đây, Bạn đã khởi thảo từng câu từng giòng cho “Cội Nguồn Việt Tộc”. Bao nhiêu là công phu để hoàn thành một tác phẩm trong cái hoàn cảnh lén lút và dấu diếm. Đến năm 1998, nghĩa là trải qua 22 năm trong lao ải, chúng đã thả Bạn ra vào một sáng đầy nắng mai, lần nầy, tôi cũng chỉ đưa tiển Bạn ra khỏi nơi tăm tối trong khoảnh khắc lén lút. Tôi chỉ kịp nói đùa: Không biết có còn gặp nhau ở nơi nầy nữa không? Bạn cười bằng ánh mắt buồn, nổi buồn riêng chỉ một mình tôi hiểu.

Nước vẫn dòng khổ đau

Trái tim còn nghiệp chướng

Em nào hay biết đâu

Trái tim ta phiền muộn

Những người thân thương cũ.

Ai chờ Ai, nhớ Ai ?!

Năm 1999, tôi ra tù, và đến đất Mỹ. Lại chia tay lần nữa. Năm 2001, Bạn tìm mọi cách gởi bản thảo “Cội Nguồn Việt Tộc” sang cho tôi. Cuốn khảo sử nầy lọt được sang đây cũng là cả một sự khó khăn (cuốn sách nhỏ bé nhưng sự e ngại thì lúc nào cũng rất lớn). Trong suốt 4 năm trời, tôi vẫn canh cánh với ước mong cuốn sách được ra đời, nhưng khả năng tài chánh không đi đôi với lòng mong ước cả Bạn, cả tôi. Lời ủy thác của Bạn làm cho tôi lại ray rứt suốt thời gian dài.

Bây giờ Bạn còn ở lại Việt Nam, tôi biết Bạn không khi nào rời bỏ được Quê hương Tổ Quốc. Phạm Trần Anh, với cuộc sống cô đơn chiếc bóng, giờ đây, bạn bè sẽ đem đến cho Bạn niềm vui. Ước vọng của Bạn sẽ được toàn thành. Việc ấn hành tác phẩm, tôi chẳng đóng góp được chút công lao gì.

Với bức thư nầy, tôi xin thâm tạ nhà thơ Thái Anh Duy, anh Trần Công Hàm (huynh trưởng QGHC) tức nhà văn Anh Thái Phượng, GS Nguyễn Thế Tiến và nhà báo, nhà thơ Hải Triều, tất cả đã có tấm lòng trân quý đối với CỘI NGUỒN VIỆT TỘC.

Và nhờ lượng cả, cuốn khảo sử nầy đã có đời sống của nó. Phạm Trần Anh, biết đến bao giờ chúng ta được gặp lại nhau trên quê hương!?

Trần Thúc Vũ

Anaheim. Tháng 7/ 2004

Trần Thúc Vũ

Nguồn: Cội Nguồn Việt Tộc, Tác giả: Phạm Trần Anh

Nxb: Việt Nam 2004

Cùng Tác Giả:

- Thư gửi Phạm Trần Anh: kẻ sĩ chưa một lần khuất nhục Trần Thúc Vũ Tâm thư

- Khởi Hành Trần Thúc Vũ Thơ

- Trang Thơ Trần Thúc Vũ Trần Thúc Vũ Thơ