1. Head_
    Hùng Lân
    (23.6.1922-17.9.1986)
    Lê Thương
    (8.1.1913-17.9.1996)
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Kim Tuấn, Chiều Đông Nào Nhung Nhớ (Đinh Cường)

      19-05-2012 | VĂN HỌC

      Kim Tuấn, Chiều Đông Nào Nhung Nhớ

       ĐINH CƯỜNG


           Đinh Cường - Bửu Chỉ - Kim Tuấn - gallery Tự Do SG-2002. Nguồn: Tạp chí Hợp Lưu

      Anh cho em mùa Xuân

      nụ hoa vàng mới nở

      chiều Đông nào nhung nhớ

      đường lao xao lá đầy

      chân bước mòn vỉa phố

      mắt buồn vin ngọn cây ...


      Tôi sẽ lại được nghe lời ca ấy khi Tết đến, thơ Kim Tuấn, Nguyễn Hiền phổ nhạc


      "... Tôi được đọc thơ anh đã lâu, nhất là cứ vào tối ba mươi tết mỗi năm là tôi đón đợi nghe bài thơ được phổ nhạc của anh. Có một cái gì dịu đàng trong đó. Có không khí của mùa Xuân trong đó, mùa Xuân trong lòng người xưng em.

      Anh cho em mùa Xuân ... tôi liên tưởng nên bài Sonnet của Arvers. Nhất định là nó sẽ sống như Sonnet d'Arvers, như Valses của Johann Strauss ..." (Võ Hồng, trích thư riêng ngày 8-7-1971, in ở bìa sau tập thơ Thời của trái tim hồng - 1990).

      Nụ hoa vàng ngày xuân, bài thơ năm chữ, 38 câu, làm năm 1961, thời Kim Tuấn 23 tuổi, có thể có hình ảnh của Sương, chiều đông nào nhung nhớ (Hồ thị Sương, em gái nhà thơ Hồ Đình Phương) sau này là vợ Kim Tuấn, không biết nay chị lưu lạc phương nào cùng cháu gái sau lần vượt biển ...


      Chúng tôi bạn của nhau thời hai mươi tuổi, còn giữ trong album ảnh Kim Tuấn đề tặng từ Pleiku năm 59. Kim Tuấn hiền lành, mập mạp, da hơi ngâm đen với nụ cười híp mắt. Ba anh dáng phương phi cao to, mẹ anh còn giữ được hàm răng đen như các bà cụ xưa. Quê quán gốc Hà Tĩnh, vào Huế rồi vào Phan Thiết, Pleiku lập nghiệp. Thời gian sau cùng ở Sài Gòn. Anh là con trai một nên rất được nuông chiều.


      Những năm 1960 chúng tôi thường gặp nhau trong những không khí văn nghệ như Đàm trường viễn kiến của Nguyễn Đức Quỳnh, Câu lạc bộ văn hoá của Phạm Xuân Thái, thường đi với Định Giang, Ninh Chữ, Hoàng Trúc Ly... nay các bạn đã không còn. Tập thơ Ngàn Thương Kim Tuấn - Định Giang in chung năm 1961, tôi vẽ bìa, chữ kẻ bằng tay, bức tranh nhỏ là hình ảnh rừng cây như những con người chụm mặt vào nhau trên mặt đất nồng nàn. Đi cho hết một đêm hoang vu trên mặt đất, Phạm Công Thiện mới mất đó, cũng đã gần giáp năm. Và Kim Tuấn, người bạn thơ dễ thương hết sức (nói như Nguyễn Xuân Thiệp) ra đi đã tám năm, mất đêm 10 tháng 9 năm 2003 -đêm rằm trung thu- tại Sài Gòn sau khi dự lễ phát quà trung thu cho học sinh nghèo tại trường dạy tiếng Anh và dạy nghề Thăng Long tại quận 4 do anh làm hiệu trưởng, do tổ chức từ thiện trẻ em Sài Gòn hỗ trợ (Saigon Children's Charity)


      Sau năm 1975 Kim Tuấn cưới người vợ mới, chị Minh Phương, làm việc ở Phú Nhuận:


      Đưa em về Phú Nhuận

      Dong xe trên phố chiều

      Lúc xa người - ngõ rẽ

      Lòng nhớ thầm bao nhiêu ...

      (đưa em về phú nhuận, bài viết tặng Minh Phương )


      Anh chị có hai cháu trai, nay đều đã học hành thành tài, Bảo Khôi hiện là giảng viên khoa ngữ văn Đại Học Sư Phạm TPHCM, em là Bảo Khánh, chuyên viên chứng khoán, đang làm tại công ty chứng khoán HSC. Kim Tuấn là người lo cho gia đình, thời khó khăn anh đã viết sách giáo khoa, biên khảo, sách dạy văn phạm Anh văn để phụ nuôi sống. Năm 1977 trở lại làm ông giáo bên Quận tư cùng các nhà thơ thân quen ở đó như Nguyễn văn Nghĩa, Cao Quảng Văn, Vu Gia, Lý Minh...


      "... Đầu năm 1977, tôi quay lại nghề cũ của tôi ở Quận Cảng nghèo nàn. Tôi tự nhốt mình lại trong bốn bức vách với những đứa học trò nghịch ngơm. Phía sau lưng tôi là bảng đen và phía trước tôi là những đôi mắt nhìn lên ông thầy xác xơ của chúng nó. Ngày tháng lại qua đi và tóc tôi mỗi ngày lại thêm những sợi bạc..." (Kim Tuấn, đôi điều với bạn yêu thơ - Thời của trái tim hồng -trang 73, nhà xb tổng hợp Sông Bé 1990)

      Anh còn dạy ở Trung tâm Ngoại ngữ ĐHSP 280 An Dương Vương cùng với Châu Văn Thuận.


      Năm xưa thỉnh thoảng tôi lên Pleiku thăm bạn, ở lại nhà là tiệm thuốc tây Kim Tuấn trên đường Phan Bội Châu, nhớ nhất là lần anh cùng Vũ Hoàng, nghị viên thành phố và các bạn tổ chức tuần lễ văn hóa Pleiku năm 1974, mời tôi lên bày tranh chung với Hạ Quốc Huy, Nguyễn văn Hiền. Bên văn có các anh Mai Thảo, Duyên Anh, bên nhạc có Phạm Duy... Một ngày cuối tuần anh Mai Thảo cùng chúng tôi đi xe jeep lên thăm Kinh Dương Vương (họa sĩ Rừng) ở KonTum, lúc ấy Bích Vân, vợ của Rừng đang làm ở bệnh viện KonTum.


      Còn in dấu trong tôi ngôi nhà thờ KonTum xưa cổ, đoạn đường Pleiku - KonTum qua dòng sông Dakbla và dãy núi Chuprong khi chiều xuống mờ sương tím, buồn. Pleiku, thời tướng Vĩnh Lộc tư lệnh Quân đoàn 2, thiếu tá Dương Diên Nghị (nhà thơ Diên Nghị) làm trưởng phòng 5, Uyên Thao (Vũ Quốc Châu) trực phòng phóng viên chiến trường, trung uý Trầm Trọng Tài (nhà thơ Tô Mặc Giang) rất thân Kim Tuấn, trung uý Nguyễn Vinh Hiển (nhà văn Hoàng Khởi Phong) bên quân cảnh, sau qua Đà Lạt, Đà Lạt với trung uý Nguyễn Xuân Thiệp (nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp) làm trưởng đài phát thanh quân đội.


      Thời Trịnh Công Sơn và tôi đang lang bạt ở đó, cả những Thái Ngọc San, Lê Văn Ngăn, Chu Sơn... từ Huế vào (nhớ có bạn bị quân cảnh bắt vì giấy tờ không hợp lệ đã được trung uý Hiển thả vì tình văn nghệ). Một thời chiến tranh, đầy nhiễu nhương. Thuở đất trời bày đặt nhiễu nhương ( Trần Hoài Thư)... Pleiku, như Nguyễn Mạnh Trinh viết: "... Thành phố lạ lùng, của những lưu dân từ khắp nơi của đất nước. Và nhất là thành phố của lính, của nhũng người từ tiền đồn, chiến trường trở về, đốt tiền để mua một đêm vui tạm bợ rồi trở lại đơn vị lao mình vào cuộc máu lửa ngày mai..." (Kim Tuấn, nhà thơ vừa ra đi - Hoa Thịnh Đốn Việt Báo 26.9.2003)


      Kim Tuấn, con trai một, nhập ngũ được ưu tiên, anh phụ trách dạy Anh văn trong quân đội, cũng trực gác, cắm trại kể cả đi theo hành quân:

      Tết này ngưng chiến lo đồn trại

      đêm gác chòi cao nhìn núi cao

      lửng lơ dăm bóng đèn soi sáng

      mưa dưới đồi xa khuất chiến hào

      Gửi mẹ mùa xuân - Thơ Kim Tuấn, Gìn vàng giữ ngọc xb 1.1975)


      Thời ở Sài Gòn tôi hay ghé nhà Kim Tuấn ở 35/7 C đường Phát Diệm (nay là Trần Đình Xu), rủ Kim Tuấn đi cà phê, nhớ bộ divan gõ quý láng bóng ở phòng trước, nhớ hai bác hiền lành phúc hậu. Kim Tuấn cũng hiền như thơ anh, những câu thơ vốn đã đầy nhạc tính:


      từng bước từng bước thầm

      hoa vông rừng tuyết trắng

      rặng thông già lặng câm

      hai đứa nhiều hối tiếc

      sương mù giăng mấy đồi

      tay đan đầy kỷ niệm

      mưa giữa mùa tháng năm

      dật dờ cơn gió thổi ...

      (Kỷ Niệm)


      Bài Kỷ Niệm, Y Vân phổ nhạc lấy tên Những bước chân âm thầm, điệu boléro, cùng với Anh cho em mùa xuân, điệu tango habanera Nguyễn Hiền phổ là hai bản nhạc một thời các ca sĩ hay hát tại các phòng trà vũ trường Sài Gòn. Thơ Kim Tuấn còn được rất nhiều nhạc sĩ nổi tiếng khác phổ nhạc, như Phạm Duy với "Khi tôi về" Lê Uyên Phương với "Khi xa Sài Gòn", Phạm Đình Chương với "Ta ở trời Tây nhớ trời Đông"... và những người bạn như Vũ Hoàng, Đoàn Đình Thạch, Lê Văn Lộc, Song Giang nhưng chưa phổ biến. Thơ Kim Tuấn được phổ nhạc rất nhiều. Mùa xuân bàng bạc trong thơ anh cũng như phố núi, dĩ nhiên, anh đã gắn bó bao nhiêu năm cùng Pleiku:


      ở trên núi ta làm thơ và núi

      có khi buồn làm bạn với rừng khô

      (Trên núi mình ta, Thơ Kim Tuấn - Gìn vàng giữ ngọc xb 1.1975)


      Như Miền lệ xanh, tên một bức tranh của tôi Kim Tuấn rất thích, lấy làm tựa một bài thơ xuôi kỷ niệm. Có những chiều lang thang cùng nhau trên phố, đêm ghé hội quán Phượng Hoàng ...


      buổi chiều Pleiku không có mặt trời

      chỉ có mây bay trên đầu ngọn núi

      Buổi chiều ở Pleiku)


      làm sao không nhớ Vũ Hữu Định:


      em Pleiku má đỏ môi hồng

      ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông

      nên mắt em ướt và tóc em ướt

      da em mềm như mây chiều trong

      Còn một chút gì để nhớ)


      Lần gặp Kim Tuấn sau cùng, tháng 7 năm 2002 tại gallery Tự Do Sài Gòn nơi Bửu Chỉ và tôi bày tranh chung, không ngờ chỉ năm sau đó anh mất ... vì bị nhồi máu cơ tim, ở tuổi 65.


      Kim Tuấn, chiều đông nào nhung nhớ, câu thơ làm khi còn xuân xanh, cho đến hơn mười năm trước khi mất, như thấy trước, anh đã để lại bài cuối cùng cho em:


      Anh buồn anh tóc trắng

      Trời buồn mây trắng bay

      Em ngày nào áo trắng

      Vòng hoa trắng trên tay


      Anh cuối đời tóc bạc

      Nhớ đầu đời tóc xanh

      Một đời anh lận đận

      Ngày tháng đã qua nhanh


      Ngày tháng còn lại gì?

      Nụ cười và nước mắt

      Khi anh về với đất

      Em về hoa trắng bay ...

      Thời của trái tim hồng, trang 69, nhà xb tổng hợp Sông Bé 1990)


      Ba tháng trước khi mất, anh còn gửi về dòng sông Hương yêu dấu như soi thấu lòng anh. Ở đâu và bao giờ, anh cũng là nhà giáo - nhà thơ, với trái tim ắp đầy thương yêu và khát khao được sẻ buồn chung vui cùng tất cả mọi người (Cao Quảng Văn, Biết đến khi mô - Nhớ Huế tập 19).


      Có thể xem đây là một trong những bài thơ cuối cùng của Kim Tuấn:


      ơi dòng sông xanh

      trôi hoài nỗi nhớ

      ngọn sóng cồn cào

      con đò bến nước

      trăng vàng lênh đênh


      ơi dòng sông xanh

      trôi qua phố Huế

      lặng lờ như thế

      ôm phố vào lòng

      tay dài yêu dấu

      một đời nhìn nhận

      yêu mà không nói


      ơi dòng sông xanh

      ngày em qua cầu

      nỗi sầu để lại

      mắt nhìn ái ngại

      ngậm ngùi xa nhau


      ơi dòng sông xanh

      soi thấu lòng anh

      bồng bềnh gương nước

      soi đòi thuở trước

      soi đòi mai sau

      (Kim Tuấn - Thơ gởi dòng sông xanh, 6.2003 - Nhớ Huế tập 19)


      Chiều mùa đông rét mướt, tháng chạp, nghe mùa đổi gió nhớ loanh quanh (Vũ Anh Khanh) nhìn lại mấy tấm ảnh cũ, nhớ bạn, nhớ năm xưa nào ngoài Biển Hồ, Pleiku bạn đã cùng tôi nhìn bồng bềnh gương nước, ước mơ một ngây hoà bình, cùng thích Erich Maria Remarque: Một thời để yêu và một thời đê chết. Nay bạn đã về với đất, nhưng thơ và lời ca thơ bạn mãi còn ngân vang...


      ĐINH CƯỜNG

      Virginia, 19 Dec. 2011


      Kim Tuấn tên thật Vĩnh Khuê

      Sinh ngày 14-10-1940 tại Huế, mất ngày 11-9-2003 tại Sài Gòn

      Các tập thơ đã xuất bản:

      - Hoa mười phương - Trường Giang xb 1959

      - Ngàn thương (chung với Định Giang) - Tác giả xb 1961

      - Dấu bụi hồng - Minh Đức xb 1971

      - Thơ Kim Tuấn 1962-1972 - Gìn Vàng Giữ Ngọc 1975

      - Thời của trái tim hồng - nhà xb tổng hợp Sông Bé 1990

      - Tuổi phượng hồng - nhà xb Trẻ 1991

      - Tạ tình phương nam - 1994

      - Thơ lí và thơ ngắn - nhà xb Văn Nghệ TPHCM 9.2002

      Tác phẩm truyện ngắn và tạp văn đang tập hợp dự định in thì anh ra đi bất ngờ.


      Đinh Cường

      Nguồn: Hợp Lưu số 116 tháng 1-2-3/2012



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Nguyễn Trọng Khôi và những viên đá cuội Đinh Cường Nhận định

      - Đoạn Ghi Nhớ Đỗ Long Vân Đinh Cường Thơ

      - Tạ Tỵ, Người Họa Sĩ Luôn Ưu Tư Về Những Cái Mới Đinh Cường Nhận định

      - Văn Đen, Tiếng Vĩ Cầm Trong Chiều Tà Và Màu Nâu Đất Buồn Đinh Cường Khảo luận

      - Từ Bức Chạm Gỗ Xưa "Mèo Ngoạm Cá" Tới Vài Nét Về Điêu Khắc Cổ Việt Nam Đinh Cường Khảo luận

      - Tìm Lại Nét Đẹp Trong Tranh Dân Gian Việt Nam Đinh Cường Khảo luận

      - Kỷ niệm 13 năm ngày mất nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị Đinh Cường Hồi ức

      - Khánh Trường, Sức Mạnh Của Im Lặng Đinh Cường Nhận định

      - Ngọc Dũng, Tiếng Hát Của Mặt Trời Đinh Cường Tạp bút

      - Kim Tuấn, chiều đông nào nhung nhớ Đinh Cường Hồi ức

    3. Bài viết về nhà thơ Kim Tuấn

       

      Bài viết về Kim Tuấn

       

      Núi rừng cao nguyên, dòng thơ biên cương (Viên Linh)

      Kim Tuấn, chiều đông nào nhung nhớ (Đinh Cường)

      Thơ Kim Tuấn và “Anh Cho Em Mùa Xuân”  (Kiều Oanh Trịnh)

      Đôi dòng về nhà thơ Kim Tuấn

       (Thanh Trang)

      Quê hương dã quỳ và, thơ Kim Tuấn

       (Du Tử Lê)

      Tiểu sử  (Wiki)

       

      Tác phẩm

       

      Trang Thơ Kim Tuấn  (thivien.net)

      “Khi Tôi Về” (“Những Điều Ghi Trong Giấc Ngủ”) (Kim Tuấn & Phạm Duy)

      KIM TUẤN - Nụ hoa vàng cho em

      (durule.com)

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Tô Đình Sự, Người Ngoài Chân Mây Thênh Thang

      (Ngô Nguyên Nghiễm)

      - Tô Đình Sự, Một Người Bạn (Phạm Nhã Dự)

      - Phan Nhự Thức và Quán Quảng Nam (Trần Yên Hòa)

      - Đi Tìm Thạch Trung Giả (Trùng Dương)

      - Văn-Học Việt-Nam Trong-Ngoài (Nguyễn Vy Khanh)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

      - Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận Định, Biên Khảo, Thư Tịch (Nguyễn Vy Khanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)