1. Head_
    Thái Tuấn
    (11.9.1918-26.9.2007)
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Huỳnh Phan Anh – Nhà giáo đi lạc vào văn chương (Phạm Chu Sa)

      5-9-2020 | VĂN HỌC

      Huỳnh Phan Anh – Nhà giáo đi lạc vào văn chương

        PHẠM CHU SA
      Share File.php Share File
          

       


         Nhà văn Huỳnh Phan Anh
          (1940-30.8.2020)

      Tôi gặp và quen biết Huỳnh Phan Anh khoảng năm 1972, khi thỉnh thoảng anh đến tòa soạn tạp chí Văn nhận nhuận bút hoặc tạm ứng nhuận bút… những bài chưa viết.


      Những năm 1965-1975 là thời kỳ chiến tranh ác liệt nhất, cũng là giai đoạn bùng nổ của văn học miền Nam với nhiều khuynh hướng, trường phái văn học, từ cực hữu đến thiên tả, từ dân tộc đến hiện sinh… Có thể coi đây như thời kỳ “trăm hoa đua nở” của văn học miền Nam với sự xuất hiện hàng loạt cây bút trẻ đầy nội lực. Họ viết như sợ ngày mai sẽ không còn được cầm bút bởi chiến tranh không trừ một ai. Thế nhưng có vài nhà văn vẫn “dạo chơi” trong cõi văn chương, trong đó có nhà phê bình văn học – nhà văn – dịch giả Huỳnh Phan Anh, tuy rất nổi tiếng nhưng vẫn tự nhận mình là nhà giáo “đi lạc vào văn chương”.


      Những người đồng hành đi tìm tác phẩm văn chương


      Tác phẩm phê bình văn học đầu tay của Huỳnh Phan Anh là Người đồng hành hay Văn chương và kinh nghiệm hư vô. Kế đó là tập tiểu luận – phê bình Đi tìm tác phẩm văn chương với cách nhìn và cảm nhận mới về văn chương, một phương pháp phê bình hoàn toàn vượt thoát những định đề phê bình cổ điển. Hai tác phẩm này đã đưa Huỳnh Phan Anh trở thành cây bút phê bình hàng đầu của văn học miền Nam bấy giờ khi tuổi đời tác giả chưa tới 30. Sau đó, Huỳnh Phan Anh cùng với các nhà văn – nhà phê bình Nguyễn Xuân Hoàng, Nguyễn Nhật Duật, Nguyễn Quốc Trụ, Nguyễn Hữu Trí và Đặng Phùng Quân quy tụ thành nhóm Đêm Trắng. Đêm Trắng là nhóm văn học có khuynh hướng hiện sinh, đi tìm cái mới trong văn chương để làm mới văn chương. Hầu hết thành viên của nhóm là nhà văn kiêm nhà giáo dạy văn học và triết học. Huỳnh Phan Anh rất ngưỡng mộ và chịu ảnh hưởng của Jean Paul Sartre, nhà văn – nhà triết học người Pháp, người có công xiển dương chủ nghĩa hiện sinh.


      Huỳnh Phan Anh cộng tác thường xuyên với bán nguyệt san Văn, tạp chí văn học uy tín ở miền Nam trước năm 1975. Anh còn cộng tác với các tạp chí, tuần báo văn nghệ Văn học, Vấn đề, Khởi hành… Ngoài phê bình, Huỳnh Phan Anh còn được biết đến là một dịch giả uy tín với những tác phẩm dịch tiêu biểu như Chuông gọi hồn ai của E. Hemingway, Lạc lối về của H. Boll, Tình yêu bên bờ vực thẳm (tức Khải hoàn môn) của E.M. Remarque, Victor Hugo – bí ẩn cuộc đời của A. Maurois, Thế giới của Sophie của J. Gaarder, Tình cuồng của R. Radiguet, Hợp tuyển thơ Yves Bonnefoy… Đặc biệt, tập thơ Rimbaud toàn tập là bản dịch đầy tâm huyết. Phải là một nhà thơ đích thực mới có thể chuyển ngữ được những câu thơ với ngôn ngữ đi trước thời đại hàng trăm năm của Rimbaud. Hơn 20 năm sau Huỳnh Phan Anh khẳng định trong tuyển tập Thơ tự do (NXB Trẻ, năm 1999) với bài tiểu luận ngắn về thơ tự do. Nhà phê bình họ Huỳnh có cái nhìn mới và phóng khoáng mang tính “tiên tri” về thơ tự do hay là sự toàn cầu hóa của thơ. “Nó báo trước một thời đại toàn cầu chỉ mới hình thành và đang còn là một ý niệm mới”. Hiện nay toàn cầu hóa là xu thế tất yếu của nhân loại.


      “Chuyên gia” tạm ứng nhuận bút


      Năm 1972 tôi làm việc tại số 3 Phạm Ngũ Lão, cùng địa chỉ của tòa soạn tạp chí Văn và nhà in Nguyễn Đình Vượng, nên vẫn thường gặp các nhà văn, nhà thơ kẹt tiền đến gặp cụ chủ nhiệm báo Văn, cũng là ông chủ nhà in, nhà xuất bản, xin tạm ứng.


      Nhà phê bình Huỳnh Phan Anh là một trong các “chuyên gia” tạm ứng nhuận bút. Huỳnh Phan Anh than bị nợ nần “khủng bố”! Anh dạy học lương khá cao nhưng đánh xì phé thường tháu cáy và thua cháy túi. Ban ngày đi dạy, ban đêm dịch sách nhưng cũng không đủ tiền trả nợ thua bạc.


      Cũng vì bị nợ nần khủng bố nên anh nhận lời một trùm sách viết cuốn Duyên Anh – Tuổi trẻ mộng và thực. Sách viết về cuộc đời và tác phẩm của nhà văn bestseller bấy giờ.


      Anh không tiết lộ nhưng tôi chắc nhuận bút cuốn này khá cao thì anh mới viết. Tuy là viết theo đơn đặt hàng nhưng Huỳnh Phan Anh viết rất nghiêm túc, phân tích tỉ mỉ yếu tố ăn khách nhờ văn phong hấp dẫn của các tác phẩm của Duyên Anh, cả trong hai mảng đề tài trái ngược nhau: Tiểu thuyết gai góc, bụi bặm về thế giới du đãng và văn chương trong sáng của thế giới trẻ em. Nhà văn đầy cá tính này là cây bút nổi tiếng viết truyện thiếu nhi rất ăn khách, cùng lúc ông cũng là một nhà văn hàng đầu của mảng đề tài du đãng, cách gọi những con người và hoạt động của “thế giới ngầm” như cách nói bây giờ với cách nhìn ưu ái những nhân vật “chọc trời khuấy nước” hét ra lửa bấy giờ. Nhiều tác phẩm của Duyên Anh được dựng thành phim rất ăn khách.


      Huỳnh Phan Anh tâm sự: “Mình viết theo đơn đặt hàng nhưng vẫn viết rất nghiêm túc, phân tích đúng mực các tác phẩm của Duyên Anh”. Trong giới viết lách bấy giờ cũng có một số “lời ong tiếng ve” về tác phẩm Duyên Anh – Tuổi trẻ mộng và thực nhưng Huỳnh Phan Anh phớt lờ. Anh bảo: “Kệ chúng nó! Thói tức ăn ghét ở, bạn lạ gì”.


      Ngọn lửa đìu hiu


      Sau năm 1975, Huỳnh Phan Anh vẫn tiếp tục viết nhưng chỉ xuất bản một tập tạp bút Không gian và tác phẩm văn chương. Phần lớn là dịch. Anh dịch khá nhiều nhưng chủ yếu cho có việc làm kiếm nhuận bút mua gạo.


      Thời gian này tôi thường gặp Huỳnh Phan Anh ở mấy quán bia hơi, nhâm nhi những cốc bia đối chứng pha trà đá và rượu đế, uống vào nhiều khi đầu nhức bưng bưng nhưng không uống thì uống gì bây giờ? Uống bia đối chứng, tán gẫu về văn chương, triết học và… ngựa đua. Bởi lúc này trường đua ngựa Phú Thọ bắt đầu mở đua lại, mà Huỳnh Phan Anh vốn mê đỏ đen nên không Chủ nhật nào không đến đó. Nhiều khi chỉ cá độ mấy đồng “nhưng mà vui” – anh kết luận. Có lần tôi theo anh vào trường đua và cá độ theo anh. Thường thì Huỳnh Phan Anh thua nên nói theo “tam đoạn luận”, tôi theo anh nên tôi cũng thua!


      Những năm 1990, đời sống kinh tế khá hơn, vợ anh buôn bán ở chợ Vườn Chuối có đồng ra đồng vào. Thường thì 10 rưỡi, 11 giờ trưa, Huỳnh Phan Anh lội bộ từ nhà ở đường Võ Văn Tần ra quán Trống Đồng trên đường Lê Quý Đôn. Anh thường ngồi một mình, uống mấy chai bia Sài Gòn rồi đi bộ về. Có khi tôi đến ngồi với anh, vui vẻ vài ve rồi chở anh về nhà, hoặc có khi gặp mưa lại ghé vào một quán khác làm tiếp “tập hai”.


      Cuộc sống hiện tại khép kín ở Mỹ


      Nhà văn – dịch giả Huỳnh Phan Anh (trái) và nhà thơ Phạm Chu Sa gặp nhau trên đất Mỹ 2016

      Năm 2002, Huỳnh Phan Anh sang Mỹ định cư tại San Jose, một TP ở Bắc California có hơn 100.000 người Việt nhưng anh sống gần như khép kín, cách biệt, cả với giới văn nghệ sĩ – bạn bè cũ của anh. Phần do anh bị bệnh tim, phần không biết lái xe, thỉnh thoảng đi đâu thì vợ chở.


      Hồi cuối năm 2016, tôi và họa sĩ Rừng bắt xe đò từ Nam Cali đi lên San Jose thăm anh. Tôi cứ sợ ông bạn già bị bệnh tim, không tìm thăm có khi không còn cơ hội. Nhỡ như năm 2014 khi tôi lên San Jose thăm Nguyễn Xuân Hoàng và anh vì nghe anh Hoàng bệnh nặng. Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng trước năm 1975 là thư ký tòa soạn tạp chí Văn ở Sài Gòn, tòa soạn cùng địa chỉ với báo tôi, sau sang Mỹ định cư lại tiếp tục là chủ biên tạp chí Văn ở Mỹ. Nguyễn Xuân Hoàng là bạn thân của Huỳnh Phan Anh, mấy chục năm trước cùng lập nhóm Đêm Trắng. Sang Mỹ, hai người lại ở cùng TP nhưng ít gặp nhau do anh Hoàng rất bận rộn chuyện báo chí, còn Huỳnh Phan Anh thì ẩn cư lo trị bệnh. Khi tôi đến, anh cho biết Nguyễn Xuân Hoàng bệnh khá nặng, đang cấp cứu trong bệnh viện. Anh và tôi thay nhau gọi điện thoại cho anh Hoàng nhưng không ai bắt máy. Sau đó mấy ngày, tôi về Việt Nam nghe tin Nguyễn Xuân Hoàng mất, thấy ngậm ngùi và tiếc là đã tới nơi mà không gặp mặt trước khi anh về miền miên viễn.


      Phạm Chu Sa

      vanhocsaigon.com




      Cùng Tác Giả

      Cùng Tác Giả:

       

      - Huỳnh Phan Anh – Nhà giáo đi lạc vào văn chương Phạm Chu Sa Hồi ức

    3. Bài viết về nhà văn Huỳnh Phan Anh (Học Xá)

       

      Bài viết về Huỳnh Phan Anh

       
      Cùng Tác Giả (Link-1)

      Từ Huỳnh Phan Anh đến Diễm Châu: Văn chương và thời thế (Nguyễn Mạnh Trinh)

      Huỳnh Phan Anh – Nhà giáo đi lạc vào văn chương (Phạm Chu Sa)

      Huỳnh Phan Anh, từ 'kinh nghiệm hư vô' đến 'một mùa địa ngục': 1, 2 (Nguyễn Hữu Hồng Minh)

      Vĩnh biệt Huỳbnh Phan Anh (Bùi Chí Vinh)

      Nhà văn Dịch giả Huỳnh Phan Anh đã qua đời, hưởng thọ 81 tuổi (vietstarusa.com)

       

      Tác phẩm của Huỳnh Phan Anh

       
      Cùng Tác Giả

      Một quan điểm về “Hồn bướm mơ tiên”

      Thơ trên mạng Thi Viện

      Tác phẩm trên mạng:

       - damau.org, - hung-viet.org,

       - tusachtiengviet.com

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Mưa trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp

      (Trần Thị Nguyệt Mai)

      - Nhật Tiến Vẫn Đứng Ở Ngoài Nắng (Mai Thảo)

      - Tình Quê Tường Thuật Và Tình Quê Thăng Hoa Trong Thi Ca (Qua Thơ Đạm Thạch) (Trần Văn Nam)

      - Từ Huỳnh Phan Anh đến Diễm Châu: Văn chương và thời thế (Nguyễn Mạnh Trinh)

      - Từ Huỳnh Phan Anh đến Diễm Châu: Văn chương và thời thế (Nguyễn Mạnh Trinh)

        Giai Thoại Văn Học

       

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

      - Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận Định, Biên Khảo, Thư Tịch (Nguyễn Vy Khanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      An Khê,  Bàng Bá Lân,  Bích Khê,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Bích Hà,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Vĩnh Phúc,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Cao Thoại Châu,  Cao Tiêu,  Cao Đông Khánh,  Chu Thiên,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)