1. Head_
    Trúc Phương
    (.0.1939-18.9.1995)
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Chạm vào thế giới tranh huyền bí của họa sĩ Đỗ Quang Em (Phạm Bình Chương)

      9-8-2021 | HỘI HỌA

      Chạm vào thế giới tranh huyền bí của họa sĩ Đỗ Quang Em

       Họa sĩ PHẠM BÌNH CHƯƠNG
      Share File.php Share File
          

       


           Họa sĩ Đỗ Quang Em
         (1942 - 3.8.2021)

      SKĐS - Danh họa Đỗ Quang Em trút hơi thở cuối cùng tại TP.HCM vào 23h30 ngày 3/8 do tuổi cao sức yếu, thọ 79 tuổi.

      Đỗ Quang Em nổi tiếng với lối vẽ cực thực vô cùng hiếm gặp tại Việt Nam


      Lối vẽ cực thực vô cùng hiếm gặp tại Việt Nam, những năm 1970- 1990. Nhưng cái hiếm có của tranh Đỗ Quang Em không chỉ là kỹ thuật mà là cách nhìn. Thay phô diễn kỹ thuật, tạo ra những cú sốc về diễn tả như ta vẫn thường gặp ở cực thực, ông lại chơi ánh sáng và bóng tối là chính.


      Ánh sáng yếu và thấp giống kiểu sáng của nến hay đèn dầu, tạo khối lạ cho khuôn mặt và một không gian hư thực. Hai bàn tay gần như không còn hình, do bóng ngả của đùi che đi phần lớn. Từ ngực trở xuống bị lẩn trong bóng tối. Nhưng có ai dám nhìn ra cái cánh tay teo tóp, hay một thân hình quá mỏng không?
      Chất quyền quý cung đình thể hiện rõ nhờ chất liệu tơ tằm và chiếc đàn tỳ bà bị che lấp. Nền với kỹ thuật blending gợi cảm giác về tranh thủy mặc. Tất cả không mô tả một cái gì cụ thể, chỉ đem lại cảm giác tĩnh mịch Á đông thuần khiết.

      Nguồn sáng của ông bí hiểm, cục bộ với cường độ cao tạo cho đối tượng có độ chói và bóng ngả mạnh. Mục đích của nguồn sáng không phải là chiếu rõ vật mẫu mà chỉ đủ le lói, chỉ đủ hiện ra cái đẹp nhất và luôn thiếu thông tin. Tức là hình ảnh chỉ hiện một phần, không bao giờ trọn vẹn. Chỉ một nửa khuôn mặt, nửa bờ vai... liệu nó có mất đi cái form của hình? Và có làm người xem bối rối?


      Hoàn toàn không!


      Ngược lại, người xem tranh còn thấy được rất rõ, đó là "suy đoán", là "suy diễn", là " hình dung" của não... Ông rất hiểu quy luật thị giác: Khi quan sát đối tượng, não bộ tự bù vào phần khuyết của hình, nếu như nó cảm thấy biết rõ về hình đó. Ví dụ đơn giản nhất là logo quả táo cắn dở của Apple.


      Dù bị khuyết nhưng ai cũng nhìn thấy đây là một quả táo, ai cũng có thể tô nốt phần khuyết vì não đã quá quen thuộc với quả táo. Nếu không thì mắt sẽ nhìn ra hình vô cùng khó hiểu với nửa quả táo và một chiếc càng cua.


      Cái giỏ bị ánh sáng đột ngột, cắt ngang không thương tiếc. Mảng tối vuông to như tranh của Mac Rotko kia là cái gì? Cứ đoán và ngắm thôi.

      Họa sĩ Lương Xuân Đoàn - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam - nhận xét rằng, danh họa Đỗ Quang Em cùng với Nguyễn Trung, Hồ Hữu Thủ, Nguyễn Lâm… đại diện cho những khuynh hướng sáng tác của lớp họa sĩ Sài Gòn trước 1975 và làm nên diện mạo hội họa Sài Gòn.

      Chúng ta thử ngắm bức chân dung vợ ông, với ánh sáng hạn chế chỉ chiếu được một phần mặt và tay, còn lại tất cả chìm trong bóng tối. Xem một lúc, chúng ta sẽ tự động điền nốt phần lưng và một lúc nữa thì là toàn bộ cơ thể, với một đường viền chuẩn xác và đẹp nhất có thể. Đó chính điều kỳ diệu làm nên tên tuổi của Đỗ Quang Em: Người xem tự giải nốt bài toán.


      Ai cũng có thể vẽ lên đường viền trọn vẹn của thiếu nữ, thậm chí là cả cái chõng tre. Họa sĩ chỉ vẽ phần sáng, không bận tâm đến những gì còn lại.

      Họa sĩ Đỗ Quang Em, một Goerge De La Tour của Việt Nam


      Trên thế giới phong cách chơi sáng tối mạnh có thể kể đến George de la Tour rất nổi tiếng với ánh sáng nến hất ngược. Hoặc ta có thể thấy ở phong cách u ám như Caravaggio, Zubaran... nhưng triệt tiêu hoàn toàn đường viền trong bóng tối như Đỗ Quang Em là rất hiếm.


      Ngoài ra ông là người dám chơi khoảng trống. Tỷ lệ khoảng trống đôi khi chiếm 70%, 80% tác phẩm. Khoảng tối của ông không phải là nền bẹt, phẳng mà là không gian sâu thẳm, vô định. Người xem sẽ tìm ra những hình ảnh lờ mờ trong bóng tối ấy. Như là xem tranh của Rembrand, xem một lúc sẽ thấy hình trong bóng tối hiện ra. Nó làm cho phần sáng trở nên rất "đắt", cũng như làm cho tranh ông trở nên huyền bí, dù chỉ là những đồ dùng quen thuộc.


      Nếu xem tranh thật của Đỗ Quang Em ta mới thấy trình độ tả siêu hạng thế nào từ màu tới chất và chi tiết, với bề mặt vô cùng hoàn hảo. Nhưng chính ông lại giấu nó đi, đủ để người xem phải thèm, phải đoán... Chính vì thế xem tranh Đỗ Quang Em phải xem lâu và kỹ, để rồi người xem bị mê hoặc lúc nào không hay.


      Dù mẫu thật được nhìn thấy rõ về hình trong bóng tối, họa sĩ đã quyết định triệt tiêu hết khi lên tranh. Đó là bản lĩnh nghề nghiệp.

      Tôi thật may mắn được xem tranh ông tại một số phòng tranh và nhà riêng tại Mỹ, vì phần lớn tranh ông nằm ở thị trường Hồng Kong và Mỹ, do một Artdealer người Mỹ nắm giữ, bắt đầu tại galley Lã Vọng, Hong Kong.


      Hình bị cắt không thương tiếc. Khán giả tự suy diễn phần lại. Bố cục vô cùng táo bạo nhưng không hề gây khó chịu. Đó là cái tài của Đỗ Quang Em.
      Che đi phần sáng, ta có thể nhầm đây là một bức tranh lụa thế kỷ 19 với hình dẹt, phẳng, đơn giản. Khi xem đầy đủ bức tranh thì chúng lại biến thành bức tranh sơn dầu hiện thực. Họa sĩ đang đánh lừa thị giác?
      Đây là bức tranh kịch tính nhất về chơi ánh sáng và hình. Ánh sáng hất ngược. Bóng ngả cánh tay chia rẽ phần thân ra làm 2 mảnh rời rạc. Không thấy tóc, tay, vai, đùi đâu, nhưng đây là một hình ảnh thật hoàn hảo. Bạn có nhìn thấy búi tóc và bờ vai mảnh không? Tôi thì thấy.

      Khi ông rời xa cõi tạm cũng là lúc chúng ta khẳng định lại giá trị của Đỗ Quang Em và cùng ngắm những tác phẩm của ông. Tạm biệt ông với lòng kính trọng và ngưỡng mộ.



      Họa sĩ Phạm Bình Chương

      Nguồn: suckhoedoisong.vn




      Cùng Tác Giả

      Cùng Tác Giả:

       

      - Chạm vào thế giới tranh huyền bí của họa sĩ Đỗ Quang Em Phạm Bình Chương Nhận định

       

    3. Bài viết về họa sĩ Đỗ Quang Em (Học Xá)

       

      Bài viết về Đỗ Quang Em

       
      Cùng Tác Giả (Link-1)

      Chạm vào thế giới tranh huyền bí của họa sĩ Đỗ Quang Em (Phạm Bình Chương)

      Đỗ Quang Em (Huỳnh Hữu Ủy)

      Trường hợp Đỗ Quang Em (Võ Đình)

      Phỏng vấn họa sĩ Đỗ Quang Em (Báo Thanh Niên)

      Đỗ Quang Em (Học Xá)

      - Danh họa Đỗ Quang Em qua đời (Tam Kỳ)

      - Họa sĩ Đỗ Quang Em về với thế giới tĩnh lặng (Mai Thụy)

      - Đỗ Quang Em, người đặt để ánh sáng một cách quyền uy (Đinh Cường)

      - Họa sĩ Đỗ Quang Em (1942 - 2021) (Phan Nguyên)

       

      Họa phẩm

       

      Slide Show

       
      Hoi Hoa

       

       

      Hội Họa

       

      William Alexander & Họa Phẩm Về Đàng Trong

      (Nguyễn Duy Chính)

       

      Họa sĩ:

      ,  ,  Ann Phong,  Bé Ký,  Bùi Xuân Phái,  Cao Bá Minh,  Choé,  Dương Phước Luyến,  Dương Văn Hùng,  Duy Liêm,  Duy Thanh,  E Gras,  Hiếu Đệ,  Hồ Hữu Thủ,  Hồ Thành Đức,  

       

      Nhiếp ảnh gia:

      Nguyễn Cao Đàm, Trần Cao Lĩnh,

      Nguyễn Ngọc Hạnh, Hương Kiều Loan

       

      Trường Vẽ Gia Định (truongvegiadinh.blogspot)

       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)