1. Head_
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Nguyễn Bá Trác (1881-1945) (Trần Bích San) Ad-21 Ad-21 (Google - QC3) (Học Xá)

      3-5-2022 | VĂN HỌC

      Nguyễn Bá Trác (1881-1945)

        TRẦN BÍCH SAN
      Share File.php Share File
          

       


       Nhà ái quốc Nguyễn Bá Trác
         (1881-1945)

      Nguyễn Bá Trác bút hiệu Tiêu Đẩu, quê làng Bảo An, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, thuở nhỏ học ở Quảng Nam, đậu cử nhân khoa thi Hương năm Bính Ngọ 1906 (Thành Thái thứ 18) nhưng không làm quan với triều Nguyễn. Ra Hà Nội tham gia Đông Kinh Nghĩa Thục, học tiếng Pháp. 1908 Nghĩa Thục đóng cửa, bị bắt và đày đi Côn Đảo. Khi được thả ông trốn đi Thái Lan, sang Tàu, rồi đến Nhật theo phong trào Đông Du của Phan Bội Châu. Được ít lâu, chính phủ Nhật toa rập với Pháp giải tán, trục xuất sinh viên và các nhà ái quốc, ông lưu vong sang Tàu.


      Năm 1914 trở về Hà Nội cộng tác với Pháp vào làm phòng báo chí Phủ Toàn Quyền với chức vụ chủ bút Cộng Thị Báo bằng chữ Nho nhằm thuyết phục Nho gia hợp tác với Pháp. Năm 1917, chủ bút phần Nho văn của Nam Phong Tạp Chí, viết những bài tán tụng Pháp dưới bút hiệu Tiêu Đẩu.


      Năm 1922 vào Huế làm Tá Lý bộ Học, ít lâu thăng Tuần Phủ Quảng Ngãi, rồi Tổng Đốc Thanh Hóa, Bình Định. Tháng 08, 1945 bị Việt Minh Cộng Sản xử bắn ở Bình Định (Quy Nhơn), hưởng thọ 64 tuổi.


      Căn bản, Nguyễn Bá Trác là một nhà ái quốc nhưng sau những năm bôn ba ra nước ngoài tìm đường cứu nước thất bại, khi trở về ông đã chọn con đường phục vụ dân tộc theo cách riêng của ông nên bị giới sĩ phu chủ trường bất hợp tác với triều Nguyễn vô quyền chê bai. Cách phục vụ quê hương của ông không mang tính tích cực so với những người chủ trương chống Pháp bằng vũ lực để giành lại nên độc lập cho xứ sở, nhưng không phải vì thế mà những người phản bội tổ quốc lại có thể nhân danh yêu nước sát hại ông.


      Tác phẩm:

      Bàn Về Học Thuật Nước Tàu (Nam Phong, 1918),

      Bàn Về Hán Học (Nho văn, Nam Phong 1920),

      Hương Giang Mộng (Nam Phong, 1920),

      Hạn Mạn Du Ký (1921),

      Cổ Học Viện Thư Tịch Thủ Sách (1921),

      Mấy Lời Chung Cáo Với Các Bạn Nhà Nho (Nam Phong 1921),

      Ngã An Nam Dân Tộc Nam Tiến Chi Lịch Sử (Nam Phong, 1921),

      Nguyễn Bá Học Tiên Sinh Chi LưỢC Sử Cập Kỳ Di Ngôn (1921),

      Lĩnh Nam Dật Sử Nghi Án (Nam Phong, 1921),

      Du Thanh Hòa Ký (Nam Phong, 1921),

      Hoàng Việt Giáp Tý Niên Biểu (1925),

      Hán Học Văn Học Khảo và một số thơ văn đăng trên Nam Phong Tạp Chí (1917-1932).


      HỒ TRƯỜNG

         (Trần Lãng Minh ngâm)


      Bài Hồ Trường được sáng tác trong thời gian Nguyễn Bá Trác lưu lạc tìm đường cứu nước thất bại, bị chính quyền Nhật Bản xua đuổi, trải qua bao gian lao, cay đắng, tủi nhục trong lúc bôn ba nơi xứ người. Khi làm Chủ Bút Nam Phong phần chữ Nho ông cho đăng thiên ký sự Hạn Mạn Du Ký trong có bài Hồ Trường, Thiên du ký này sau được dịch ra Việt ngữ và đăng lại trên Nam Phong từ số 38 đến 43 trong năm 1920, rồi in thành sách (Hạn Mạn Du Ký, nxb Đông Kinh ấn quán, Hà Nội, 1921). Hồ Trường với lời thơ bi tráng kiêu bạc là tâm cảnh kẻ sĩ xa xứ, khắc khoải nỗi sầu vong quốc.

      Trượng phu không hay xé gan bẻ cột [01] phù cương thường [02]

      Hà tất tiêu dao bốn bể, luân lạc tha hương?

      Trời Nam nghìn dậm thẳm

      Mây nước một mầu sương

      Học không thành, danh chẳng lập

      Trai trẻ bao lâu mà đâu bạc

      Trăm năm thân thế bóng tà dương

      Vỗ tay mà hát, nghiêng đầu mà hỏi

      Trời đất mang mang, ai là tri kỷ

      Lại đây cùng ta cạn một hồ trường [03].


      Hồ trường! Hồ trường!

      Ta biết rót về đâu?

      Rót về đông phương

      Nước bể đông chảy xiết sinh cuồng lan [04]

      Rót về tây phương

      Mưa Tây sơn từng trận chứa chan

      Rót về bắc phương

      Ngọn bắc phong vì vụt đá chạy cát dương

      Rót về nam phương

      Trời nam mù mịt có người quá chén như điên như cuồng.


      Nào ai tỉnh, nào ai say?

      Chí ta ta biết, lòng ta ta hay

      Nam nhi sự nghiệp ở hồ thỉ

      Hà tất cùng sầu đối cỏ cây.

      Nguyễn Bá Trác

      Chú Giải

      [01] Xé gan, bẻ cột: xé gan là hành động của Tỷ Can, chú vua Trụ vì can gián nên bị Đắc Kỷ xin vua cho trái tim bảy lỗ của ông để trị bệnh.

      Bẻ cột là hành động của Chu Văn dưới triều Hán Thành Đế. Chu Văn tâu vua xin giết Trương Vũ, vua nổi giận sai chém Chu Văn. Khi bị giải đi Chu Văn uất ức bám tay vặn cây cột trong cung điện, nhân lúc ấy được Tân Khánh Kỵ giải cứu. Sau Thành Đế tha tội vì biết Chu Văn xin giết Trương Vũ là vì lòng trung.

      Xé gan, bẻ cột chỉ việc dùng lời ngay thẳng can gián vua.

      [02] Cương thường: tam cương (vua tôi, cha con, chồng Vợ), ngũ thường (nhân, nghĩa, lễ, trí, tín) của đạo Nho..

      [03] Hồ trường: bầu rượu, nậm rượu.

      [04] Cuồng lan: sóng dữ.


      Trần Bích San

      (Nguồn: Việt Nam Văn Học Sử, Cỏ Thơm 2021)

      Ad-22-A_Newest-Feb25-2022 Ad-22-A_Newest-Feb25-2022


      Cùng Tác Giả

      Cùng Tác Giả:

       

      - Bài "Tựa" trong Việt Nam Văn Học Sử Trần Bích San Khảo luận

      - Nguyễn Bá Trác (1881-1945) Trần Bích San Khảo luận

      - Tự Lực Văn Đoàn Tập Đại Thành Chữ Văn Quốc Ngữ Trần Bích San Khảo luận

    3. Bài viết về nhà Ái quốc Nguyễn Bá Trác (Học Xá) Ad-31 Ad-31 = QC_250-250 (Học Xá)

       

      Bài viết về Nguyễn Bá Trác

       
      Cùng Tác Giả (Link-1)

      Nguyễn Bá Trác (1881-1945) (Trần Bích San)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

      - Nguyễn Bá Trác có phải là tác giả bài "Hồ Trường"? (Mặc Lâm/RFA)

      - Nguyễn Bá Trác và bài thơ Hồ Trường (Vương Trùng Dương)

      - Chung quanh cái chết của Nguyễn Bá Trác (Nguyễn Lý Tưởng)

      - Khát vọng Canh Tân Đất Nước của Nguyễn Bá Trác trong HẠN MẠN DU KÍ (Võ Thị Thanh Tùng...)

      - Nguyễn Bá Trác và bài Hồ Trường (Hoáng Yên Lưu)

      - Nghe Lại “Hồ Trường” Trên Đất Mỹ (Phùng Annie Kim)

       

      Tác phẩm của Nguyễn Bá Trác

        Cùng Tác Giả (Link-2)

      Trang Thơ & Văn Nguyễn Bá Trác (Nguyễn Bá-Trác)

      Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm) (Nguyễn Bá-Trác)

      Quanh đường vượt biển ra khơi (Nguyễn Bá-Trác)

      - Hoàng Việt Giáp Tý Niên Biểu (tusachtiengviet.com)

      - Bài trên mạng (thivien.net)

       

      Bài Viết về Văn Học (Học Xá) Ad-31 Ad-31 = QC_250-250 (Học Xá)

       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Sự Mầu Nhiệm của Nghệ Thuật (Trần Hoài Thư)

      - Phỏng vấn nhà thơ Đỗ Qúy Toàn (Châu Hải Châu)

      - Giới thiệu tuyển tập “Hoa Cỏ Bên Đường” của ký giả Kiều Mỹ Duyên (Văn Thơ Lạc Việt)

      - Tô Thùy Yên và những bài thơ viết trong tù

      (Phạm Tín An Ninh)

      - Thầy Từ Mẫn và, nhà xuất bản Lá Bối… (Du Tử Lê)

        Giai Thoại Văn Học (Học Xá) Ad-31 Ad-31 = QC_250-250 (Học Xá)

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

       

      Văn Học Miền Nam (Học Xá) Ad-31 Ad-31 = QC_250-250 (Học Xá)
      Văn Học (Học Xá)

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      An Khê,  Au Thị Phục An,  Bắc Phong,  Bàng Bá Lân,  Bích Khê,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Bích Hà,  Bùi Giáng,  Bùi Kỷ,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Vĩnh Phúc,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Cao Mỵ Nhân,  

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)