20-8-2026 | VĂN HỌC

Trắc Ẩn! Vai Trò Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại

  LETAMANH

Những năm phải ngồi tù “cải tạo” từ Nam ra Bắc, tôi có dịp được tiếp xúc với nhiều nhà Văn, nhà Thơ, Họa Sĩ, Nhạc Sĩ... vốn là “nền tảng văn hóa “Ngụy Miền Nam” bị tù đày sau năm 1975. Hồi đó tôi còn là một “nhóc tì” tập tành bắt chước làm thơ viết văn vì nhu cầu công vụ trong ngành Chiến Tranh Chính Trị quân lực VNCH. Khi theo khóa Trung Cấp ở Đại Học Chiến tranh Chính Trị Đà Lạt, có dịp làm quen với các bậc thầy trong giới văn chương và văn bút nổi tiếng đến giảng dạy.

Nước non – Tổ Quốc đau sầu

Ba dòng sông khóc tuôn màu khói nhang!

Cửu Long – Hồng Hà - Hương Giang

Thuyền theo ra biển thiên đàng cuốn trôi!

Cho nên, khi vào tù, tình cờ được “hân hạnh” gặp lại các bậc thầy - vốn là những thần tượng của tôi – chúng tôi thường lén lút hẹn nhau trong lúc nghỉ lao động để hút thuốc lào hay hẹn nhau trong sân trại tù, vừa ngồi quây quần phê thuốc lào vừa tâm sự. Người tôi thường được gặp là nhà thơ Thanh Tâm Tuyền.

Có một lần, chỉ có tôi và nhà thơ trong đêm Giáng Sinh 1978 ở trại tù Hồng Ca, Yên Bái; ông kể cho tôi nghe một cuốn sách nhỏ có tựa đề “Giấc mơ một thiên đường”. Nhân vật chính là một người Trung Đông 18 tuổi. Năm đó, 1950, sau khi trốn khỏi những căn lều tồi tàn và chịu nhiều khổ cực, qua bao gian truân mới đến được một hải cảng ở Bồ Đào Nha, hình như gần thành phố Lisbon! Anh ta ngày đêm ngồi khẩn cầu Thánh Ala cho anh được lên một con tàu để thực hiện giấc mơ về thành phố “thiên đường” New York... Anh ta tìm mọi cách đến xin làm việc cho tàu buôn đang chuẩn bị rời Lísbon lên đường đến New York. Nhưng nhiều lần bị từ chối, anh lâm vào cảnh đói rét nằm trên bãi biển, cố gắng không nản chí sờn lòng. Rồi một ngày may mắn, anh cũng được chủ tàu cho anh làm lao công khuân vác với đồng lương hạn hẹp, nhưng giấc mơ của anh được thành sự thật! Đến được “Thiên đường” trong ước mơ... Anh vui sướng hạnh phúc mang thùng cà rem đi bán dạo, ban đêm với xe bán bánh mì! Nhưng với anh, Thiên Đường đang giang tay chào đón anh một tương lai huy hoàng...

Thiên Đường ước mơ

Nghiệp tâm đang chờ

Quyết lòng thực hiện

Phước hạnh nào ngờ!

o0o

Khi ra tù, về đến nhà mới biết các em các cháu tôi, gồm tám mạng, trong chuyến vượt biên bằng ghe thuyền từ Cần Thơ; đã bị đánh chìm mất tích năm 1979, không tìm thấy xác. Tôi lại nghĩ đến câu chuyện nhà thơ Thanh Tâm Tuyền trong trại tù miền Bắc! Mấy đứa em tôi dẫn theo con nhỏ, cố vượt sống chết để tìm đến “thiên đường” đã làm mồi cho cá! Vì thế tôi không thể nào thực hiện đi tìm Thiên Đường theo cách các em tôi cho đến khi gia đình tôi được theo diện “tị nạn H.O” từ chính phủ Hoa Kỳ thực hiện!

“Nhân định như thử như thử

Thiên ý dĩ nhiên dĩ nhiên” (Gia Cát Lượng – Tam Quốc chỉ)

Định cư ở Cali, tôi lại có dịp tiếp xúc với rất nhiều văn sĩ, thi sĩ, họa sĩ, nhạc sĩ trong văn bút Việt Nam hải ngoại. Sau năm 1975, giới trí thức Miền Nam, một số di tản trên các con tàu và sau đó định cư, tổ chức lại Hội Văn Bút Việt Nam Cộng Hòa hải ngoại, được Văn Bút Quốc Tế tiếp tục công nhận thành viên.

Từ khi định cư, tôi học Anh Văn, học Autocad trong MTI College. Năm 1992, tôi hân hạnh được vào làm ở Disneyland Hotel

Vì thế tôi cũng có thời gian đèo bồng nghề viết lách cho các báo ở Little Saigon thời 1990! Năm 2000, tôi được giới thiệu gia nhập vào Hội Văn Bút Việt Nam Miền Tây Nam Hoa Kỳ, lúc đó do nhà văn Trần Thy Vân làm chủ tịch. Khi đó tôi là Chủ Bút Báo Trách Nhiệm, cơ quan ngôn luận của Hội Cựu Tù Chính Trị Nam California.

Tôi có dịp được tiếp xúc với các bậc đàn anh đàn chị : Minh Đức Hoài Trinh, Cao Mỵ Nhân, nhạc sĩ Nguyễn Hiền, họa sĩ Hồ Thành Đức, họa sĩ Bé Ký và nhiều nhà văn, nhà thơ trong văn bút VN hải ngoại. Tôi cũng hân hạnh được bầu vào chức vụ Tổng Thư Ký Văn Bút vùng Tây Nam Hoa Kỳ thời chủ tịch Nguyễn Hữu Của. Cho nên, đối với tôi, tôi trân trọng và kính phục những “Tiền Hiền, Hậu Hiền” đã trân trọng duy trì và phát huy Văn Bút Việt Nam hải ngoại, một tổ chức duy nhất còn sót lại của Việt Nam Cộng Hòa được vun đắp cho đến ngày nay!

Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại

Đứa con mồ côi – Cha Mẹ bị bứt tử lìa đời

Cô đơn tung cờ Vàng

Trong lòng Văn Bút Quốc Tế

Khắp Năm Châu trọn tình nghĩa Việt Nam!

o0o

Có những điều trăn trở không thể nào chúng ta có thể hàn gắn thâm hụt nhân sự cho sự ra đi của các bậc sáng lập, những Văn Hữu kế tục Văn Bút một thời hoàn kim trước năm 1975! Họ đã đem gia tài Văn Bút thời VNCH ra hải ngoại, giao lại cho hậu thế chúng ta tiếp tục, mong được giữ vững, phát triển như thế nào cho xứng đáng với tầm vóc là HỘI VIÊN VĂN BÚT QUỐC TẾ! Để chúng ta không hổ thẹn với tiền nhân. Tiếp nối lý tưởng Văn Học tự do mà Văn Bút Quốc Tế, đến ngày nay vẫn công nhận, mặc dù Văn Bút Cộng Sản VN luôn tìm cách chen chân, nhưng Văn Bút Quốc Tế vẫn từ chối!

Nối nghiệp văn chương nặng gánh

Sách vở văn thơ nhạc họa bút nghiêng

Cháu con tiếp nối thiên duyên

Sáng danh Văn Bút mối giềng Việt Nam!

Tổ chức Văn Bút Việt Nam Hải ngoại hiện tại, về mặt tổ chức điều hành thì rất đáng khen ngợi do những vị chủ tịch tuổi trẻ, có học thức, có khả năng và rất hăng say. Tuổi già đã bị tuổi đời gặm nhấm và thời gian cướp đi những cây bút tuyệt vời của quá khứ, bỏ lại sau lưng những sách vở quý giá, những di sản sáng tác không thể nào thay thế hiện còn đâu đó trong các thư viện Việt Nam tại hải ngoại. Các tác giả trong Văn Bút sáng tác, in ấn, tổ chức ra mắt sách nhiều năm từ 1975 đến 2026, có thể là chứng tích huy hoàng xét về mặt văn học! Hiện thời, nếu ai muốn tìm lại những tác phẩm đó, có thể đến THƯ VIỆN VIỆT NAM (góc đường Euclid và Westminster-  Garden Grove, California) do nhà văn, nhà báo Du Miên đang quản lý. Ở đó chúng ta có thể tìm thấy những tác phẩm rất cũ, những bức họa, những bản nhạc thời VNCH cùng những hình ảnh các văn nhân, nhạc sĩ trong Văn Bút thân mến của chúng ta! Ở đó, chúng ta sẽ đứng trước bàn thờ nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, nhà văn Nguyễn Đức Lập... thắp nén nhang tưởng nhớ.

Văn học Việt Nam hải ngoại, kể từ năm 1975 đến nay, trải qua bao thăng trầm thời cuộc và trách nhiệm giữ vững phong cách văn hóa VNCH, khác với những sách vở văn chương trong nước. Có thể nói một thực tế phủ phàng về “Hai nền văn học Việt Nam khác nhau cùng phát triển song song”, một bên là văn học Việt hải ngoại mang lý tưởng tự do dân chủ khai phóng, một bên là văn học phục vụ nhà nước; nhồi sọ tuổi trẻ Việt Nam theo định hướng xã hội chủ nghĩa!

Những bậc thầy văn học Việt Nam từ thời 1930–1975 trong nước, đã có một chiều dài lịch sử tuyệt vời, để lại biết bao sách và cho nền văn học nước nhà. Sau năm 1975, những người tự nhận là “Bên thắng cuộc” đã hành xử giống như thời Tần Thủy Hoàng, là thiêu đốt tất cả sách vở và nhốt hết các nhà văn, nhà báo không kịp di tản vào tù khổ sai!

Chúng ta là con dân của nền văn học VNCH, là di sản, là hậu duệ tiếp nối văn chương, văn học hải ngoại; nếu đang là thành viên, hội viên của Hội Văn Bút Việt Nam hải ngoại, chính là HỘI VIÊN VĂN BÚT QUỐC TẾ của Thế Giới Tự Do. Đó là niềm hãnh diện vô biên cho bản thân và có bổn phận cất cao tiếng hát tự do, phát huy sáng tác văn học nghệ thuật, bồi đắp văn hóa Việt hải ngoại để xứng danh là một Hội Viên Văn Bút VN có tầm vóc làm rạng danh cho bản thân và tập thể!

Những hội viên văn bút cao niên dần lu mờ theo năm tháng, cần những cây bút tuổi trẻ hải ngoại nối tiếp truyền thống văn học trong VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI. Người ta thường ví von: “Làn sóng sau xua làn sóng trước.” Nhưng trong nền văn học chúng ta thì không như thế. Chúng ta có thể sửa câu trên là: “Làn sóng sau theo làn sóng trước”! Có như thế, nền văn học Việt Nam hải ngoại nói chung, Văn Bút Việt Nam hải ngoại nói riêng sẽ trường tồn theo lịch sử Việt Nam hải ngoại!

Tương lai Văn Hóa Việt Nam hải ngoại

Năm Châu Việt Nam trường tồn mãi mãi

Mong cháu con tiếp nối dựng xây thành

VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI rạng danh!

Hỡi những tuổi trẻ tài cao, những trí thức, học giả, sinh viên, nghệ nhân khắp năm châu, con dân Việt ngày nay nơi nào trên thế giới cũng có mặt và rất thành đạt; các bạn trẻ đang vươn lên viết văn, thơ, truyện, họa sĩ, nhạc sĩ sáng tác bằng tiếng Anh, tiêng Pháp, tiếng Đức...đều có thể gia nhập vào GIA ĐÌNH VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI, củng cố và phát huy tiếng nói văn hóa Việt trong VĂN BÚT QUỐC TẾ. Đó là ước nguyện của những Văn Hữu lớn tuổi xin trao lại chìa khóa VĂN HỌC tương lai cho tuổi trẻ đang phát triển và thành công nơi quê hương thứ hai. Đó cũng là cách TRỞ VỀ NGUỒN CỘI VIỆT NAM THÂN YÊU HÌNH CONG CHỮ S!

Letamanh

California ngày 24 tháng 4 năm 2026

Letamanh

Nguồn: Ngôn Ngữ Số 44, 1 Tháng 7 Năm 2026

Tạp Chí Văn Học Nghệ Thuật

Cùng Tác Giả:

- Trắc Ẩn! Vai Trò Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Letamanh Nhận định

- Nụ Tầm Xuân Letamanh Tản mạn

- Kỷ Niệm Vua Quang Trung & Chiến Thắng Đống Đa Letamanh Tưởng niệm

- Nhớ Trưởng Vịt Bể Cung Giũ Nguyên Letamanh Hồi ức