1. Head
    1. Link

      Liên Kết

       

       

      Từ Điển Anh Việt

       

          

       

       


      Tac Pham & Tac Gia

      Tác Phẩm

       

       

      Tác Giả

       

       
       

      Tạp Chí

       

      PHONG HÓA (13 số đầu)
       (Đại học Khoa học Xã hội)
      PHONG HÓA (các số sau)
       (Đại học Hoa Sen)
      TỰ LỰC VĂN ĐOÀN, tác phẩm
       (Viện Việt Học)
      VĂN HỌC
      Tạp chí Văn Học
      Thư viện Người Việt:
      NAM PHONG
      TRI TÂN
      THANH NGHỊ
      NGÀY NAY
      VĂN HOÁ NGÀY NAY
      TIỂU THUYẾT THỨ BẢY
      TẬP SAN SỬ ĐỊA
      THẾ KỶ 21
      DÒNG VIỆT
      Trọn bộ DÒNG VIỆT (1993-2009)
      VĂN (Xuân Canh Thìn) (vanmagazine)
       

       

    2. Dương Nghiễm Mậu, hiện thân đau thương của văn học miền Nam trước 1975 (Lâm Bình Duy Nhiên)
      9-8-2016 | VĂN HỌC

      Dương Nghiễm Mậu, hiện thân đau thương của văn học miền Nam trước 1975

       LÂM BÌNH DUY NHIÊN


          Nhà văn Dương Nghiễm Mậu
        tranh Đinh Trường Chinh
       (Nguồn: nguoi-viet.com)

      Dương Nghiễm Mậu, một trong những nhà văn nổi tiếng nhất tại miền Nam Việt Nam, vừa qua đời vào tối 2/8/2016 tại Sài Gòn, hưởng thọ 81 tuổi.


      Sinh ra tại làng Mậu Hòa, tổng Dương Liễu, huyện Đan Phương, tỉnh Hà Đông. Dương Nghiễm Mậu cũng như hàng triệu đồng bào miền Bắc đã di cư vào Nam khi đất nước bị chia đôi sau Hiệp định Genève (1954). Được sống trong một bầu không khí tự do, nhân bản, khuyến khích sự sáng tạo, trong suốt hai thập kỷ 60-70, ông đã để lại nhiều tác phẩm văn học quan trọng như «Cũng Đành», «Địa Ngục Có Thật», «Quê Người», «Gia Tài Người Mẹ», «Gào Thét», «Sống Đã Chết»…


      Nhắc đến Dương Nghiễm Mậu, chúng ta không khỏi bùi ngùi nghĩ đến số phận những người cầm bút của nền văn học miền Nam sau biến cố 30/4/1975. Cần nhắc lại rằng trong suốt giai đoạn đất nước bị chia đôi, chiến tranh triền miên, miền Nam vẫn là mảnh đất phì nhiêu, màu mỡ cho giới văn nghệ sĩ. Văn học nghệ thuật miền Nam đã sản sinh ra những tên tuổi xuất sắc như Võ Phiến, Mai Thảo, Doãn Quốc Sĩ, Phạm Công Thiện, Nguyễn Hiến Lê, Bùi Giáng, Du Tử Lê, Phạm Thiên Thư, Tuệ Sĩ, Thanh Tâm Tuyền, Lê Đình Điểu… Nhiều tác phẩm kinh điển, giàu tính nhân văn của họ, lẽ ra phải được tôn vinh trong kho tàng văn học nghệ thuật nước nhà, nhưng buồn thay lại bị rơi vào lãng quên…


      Giới văn nghệ sĩ trong và ngoài nước đã viết nhiều về cuộc đời cũng như tác phẩm của Dương Nghiễm Mậu trong những ngày qua. Riêng đối với một kẻ hậu sinh như tôi, ông và bao nhà văn khác của miền Nam, luôn khơi dậy một sự tò mò, thôi thúc lén lút tìm hiểu, tìm đọc bất chấp nỗi lo lắng, bất an của cha mẹ trong những năm tháng khó khăn tột cùng tại quê nhà.


      Sáng nay, tình cờ đọc được một mẩu tin ngắn trên tờ báo mạng Vnexpress viết về Dương Nghiễm Mậu. Tin thật ngắn, trong đó có đoạn: «Dương Nghiễm Mậu là một tên tuổi của dòng văn học miền Nam. Nhưng từ khoảng năm 1977 đến nay, ông chủ yếu làm nghề sơn mài mỹ nghệ. Dù có tay nghề cao trong lĩnh vực sơn mài, ông chỉ tự nhận mình là nhà văn làm thợ sơn mài» (1).


      Lặng người!


      Một sự chán chường tột đỉnh xâm chiếm tâm trí tôi. Buồn quá! Từ «nhưng» trong bài báo sao nghiệt ngã và tàn nhẫn thế ! Trớ trêu thay, nó lại phản ánh bộ mặt thật của cả hệ thống báo chí chính qui trong nước đối với những nhà văn, nhà thơ miền Nam. Đó là sự nhỏ mọn, ích kỷ của chế độ đối với những tinh hoa của dân tộc!


      Làm sao một nhà văn đang trong giai đoạn sáng tác mạnh mẽ nhất lại có thể bỏ cây viết, để nhảy ra làm thợ sơn mài để kiếm sống, và chỉ từ năm 1977!


      Đằng sau từ «nhưng» ấy là cả một sự thật hãi hùng, là những chuỗi ngày đen tối nhất, tủi nhục và đáng quên nhất trong lịch sử dân tộc. Hàng triệu người bỏ nước ra đi tìm tự do, bất chấp hiểm nguy sau ngày 30/4/1975. Trên phương diện văn hóa nghệ thuật, nhà cầm quyền CSVN với chủ trương «Phải nhổ tận gốc rễ những nọc độc về tư tưởng văn hóa, nô dịch, lai căng, đồi trụy cực kỳ phản động cùng các hủ tục, mê tín, dị đoan lan tràn» đã tiến hành cuộc thanh trừng nhằm xóa bỏ cả một nền văn học, văn hóa miền Nam.


      Biết bao tác phẩm quan trọng đã bị tịch thu, đốt cháy. Biết bao gia đình lo sợ đã tìm mọi cách vứt bỏ, thủ tiêu những sách báo, tài liệu, âm nhạc, hay đơn giản bất cứ những gì dính líu đến lĩnh vực văn hóa nghệ thuật của chế độ cũ. Thậm chí người ta còn dị nghị nhau, sợ bị tố nếu như còn dám tàng trữ đôi cuốn sách, dăm bài báo!


      Và đỉnh điểm cho sự trả thù của những kẻ chiến thắng chính là trại tù học tập cải tạo.


      Không chỉ riêng giới nhà binh, công chức của VNCH, Dương Nghiễm Mậu cùng bao nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, nhà báo…đã bị tước đoạt cuộc sống, quyền công dân, sự tự do, sức sáng tạo và tài năng trong những năm tháng tù tội nơi rừng sâu, nước độc. Ra tù, họ lại phải đối phó với nghèo khổ, phải bươn chải kiếm sống khi chế độ vẫn muốn đào thải, ruồng bỏ họ. Làm sao có thể viết, sáng tác khi tinh thần bị bức bách, kiềm chế, uy hiếp và khủng bố.


      Ngay cả khi chọn con đường ra đi, rời bỏ quê hương, sống tự do, người văn nghệ sĩ miền Nam vẫn phải lang bạt mưu sinh nơi xứ người. Những tác phẩm của họ cũng thưa dần. Nghiệp bút chỉ là nghề phụ khi phải quần quật làm việc hàng ngày nơi hãng xưởng.


      Ở lại trong nước, viết không được. Phải bẻ cong ngòi bút, phải hèn mới có thể sống. Nhưng Dương Nghiễm Mậu chọn lương tâm. Không có tự do, không sáng tạo. Đơn giản thế thôi! Ông thà «lo làm thợ cho con ăn cơm sống lương thiện, còn dành thì giờ rảnh đọc cổ văn, dạy ca dao, truyện cổ…» như lời tâm sự với bạn, thi sĩ Viên Linh (2).


      Sau 1975, ít ai biết đến ông. Tác phẩm của ông bị rơi vào quên lãng, bị cấm đoán. Thế hệ trẻ sinh ra trong những năm đầu của thập niên 70 vẫn không hề được đọc sách ông một cách công khai. Học sinh, sinh viên trong nước, đại đa số, chắc chắn chẳng biết gì về ông, về cả cái nền văn học nghệ thuật miền Nam vốn dĩ phong phú, đa dạng và nhân văn.


      Những ai có may mắn, được tiếp xúc, đọc lén những tùy bút, truyện ngắn của ông lại qua lời chỉ bảo của gia đình. Có người, can đảm, có lòng, cất giấu vài cuốn như của quí. Nhưng bi thảm đến nỗi, đói quá, bán tháo, bán chạy dăm ba xu để mua ít bo bo nuôi con. Nhiều tác phẩm có giá trị của miền Nam lại trôi dạt trên những vỉa hè tại Sài Gòn, vứt tung tóe bên cạnh đồ phụ tụng xe đạp, để được bán đổ bán tháo…


      Và dẫu sau này, khi đất nước có mở cửa hơn, một số ít tác phẩm của Dương Nghiễm Mậu được phát hành lại (năm 2007) thì ông cũng còn phải chịu sự tấn công, mạt sát của Vũ Hạnh, đại diện cho nền văn học chính thống đương quyền!


      Sách và tác phẩm của miền Nam, nếu có được phát hành lại, thì cũng phải chịu sự kềm kẹp, cắt xén, chỉnh sửa lại theo ý muốn của nhà nước. Không là ngoại lệ cho bất cứ tác giả nào!


      Chỉ một bài báo ngắn, với một cách dùng từ có chủ đích, người ta dường như vẫn chưa muốn buông tha kẻ vừa nằm xuống. Chưa muốn buông tha những người cầm bút bại trận. Họ vẫn lo ngại, ganh ghét cái sự tự do, cái tính nhân bản, sự lãng mạn, tiến bộ vốn dĩ đã in hằn qua từng trang sách, bài thơ hay bản nhạc của giới văn nghệ sĩ miền Nam.


      Tôi chợt nhớ lại một ngày trung tuần tháng 7 vừa qua, một mình lang thang tại Peek Family, nghĩa trang của người Việt tỵ nạn cộng sản tại vùng Little Saigon, miền Nam California. Trong cái nắng gắt đến cháy da, cỏ nơi đây vẫn xanh miết. Không khí tĩnh lặng. Loay hoay tìm mộ phần của những người Việt nổi tiếng, tôi bắt gặp ngôi mộ của nhà văn Mai Thảo. Cảm động khi đọc những vần thơ được chạm trên mộ:

      Thế giới có triệu điều không thể hiểu

      Càng hiểu không ra lúc cuối đời

      Chẳng sao, khi đã nằm trong đất

      Đọc ở sao trời sẽ hiểu thôi

      Chàng thi sĩ tài hoa bạc mệnh Nguyễn Tất Nhiên, tác giả của những vần thơ day dứt tâm hồn, cũng an nghỉ nơi đây:

      Ta phải khổ cho đời ta chết trẻ

      Phải ê chề cho tóc bạc với thời gian

      Phải đau theo từng hớp rượu tàn

      Phải khép mắt sớm hơn giờ thiên định!

      Tôi cũng thấy nơi an nghỉ cuối cùng nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ và nhiều người khác, để rồi kính cẩn trước phần mộ của Nguyên Sa. Chắc chắn chỉ khi được sống trong một khung cảnh cởi mở, giàu cảm xúc mới có thể thốt nên những lời thơ thật đẹp:

      Áo nàng vàng tôi về yêu hoa cúc

      Áo nàng xanh tôi mến lá sân trường

      Buồn, khóe mắt cay cay, suy nghĩ miên man. Những đứa con Việt vô danh và những kẻ nổi tiếng một thời giờ quay về với cát bụi. Những tinh hoa của nền văn hóa nghệ thuật tại miền Nam phải an nghỉ cách xa nơi chôn nhau cắt rốn đến hơn chục ngàn cây số. Khát vọng sống mãnh liệt hơn mọi hiểm nguy đã đưa đẩy họ rời xa quê hương để tiếp tục duy trì sự tồn tại của cả một nền văn học vốn bị mai một qua năm tháng.


      Có lẽ, đến những giây phút cuối đời, họ vẫn dõi mắt ngóng trông về quê hương, về đất Mẹ mến thương với một tình yêu bao la và khoan dung.


      Số phận của Dương Nghiễm Mậu cùng bao trí thức, nhà văn, nhà thơ miền Nam bị kẹt lại trong nước và cả những người đã thoát ra ngoài để tiếp tục nghiệp cầm bút khiến chúng ta phải suy tư, chất vấn, tự dằn vặt về những biến cố đã và đang xảy ra tại quê hương. Một dân tộc bị bắt buộc chối từ những di sản văn học, những luồng tư tưởng cởi mở, tự do bởi những lập luận chính trị phi lý, nhỏ mọn là một dân tộc yếu đuối, bệnh hoạn và… đáng thương!


      Biết bao tài năng, tinh hoa của dân tộc (kể cả những người sống tại miền Bắc) đã bị triệt hại, bức bách để nhường chỗ cho một nền văn học nghệ thuật tù túng, dối trá, giáo điều, sáo rỗng, nhuốm màu tuyên truyền chính trị. Lẽ ra, những người cầm bút, làm nghệ thuật, chính là những kẻ tiên phong, mở đường, đưa dân tộc có đủ nghị lực để vượt qua những thời khắc bi thương, tăm tối. Giam cầm tư tưởng, tinh thần, tri thức và sức sáng tạo của họ là một sự ấu trĩ đáng trách, là tội ác lớn. Nó đã cố tình hay vô tình kìm hãm sự phát triển của đất nước.


      Ôi, đây mới chính là nỗi bất hạnh lớn nhất của dân tộc Việt!


      6/8/2016


      Lâm Bình Duy Nhiên

      Nguồn: sangtao.org

      (1) Nhà văn Dương Nghiễm Mậu qua đời

      (2) Thư Dương Nghiễm Mậu viết gởi thi sĩ Viên Linh



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Dương Nghiễm Mậu, hiện thân đau thương của văn học miền Nam trước 1975 Lâm Bình Duy Nhiên Nhận định

    3. Link (Dương Nghiễm mậu)

       

      Bài viết về Dương Nghiễm Mậu

       

      Thư Quán Bản Thảo tập 55: Chủ đề Dương Nghiễm Mậu (Blog Trần Hoài Thư)

      Ông Dương, Ông Đã Về Trời (Cung Tích Biền)

      Dương Nghiễm Mậu, hiện thân đau thương của văn học miền Nam trước 1975 (Lâm Bình Duy Nhiên)

      Trong quán cà phê, với Dương Nghiễm Mậu (Nguyễn Xuân Thiệp)

      Dương Nghiễm Mậu: Cuộc Đời Tình Cờ (Nguyễn Vy Khanh)

      Bốn Mươi Năm Dương Nghiễm Mậu Và Tự Truyện Nguyễn Du (Ngô Thế Vinh)

      Tiếng Sáo Người Em Út (Khuất Đẩu)

      Dương Nghiễm Mậu, Thử Xét Giới Hạn Ba Lối Viết Trong Ba Thời Kỳ (Trần Văn Nam)

      Niềm Đau Nhức Của Khoảng Trống (Nguyễn Văn Trung)

      Con Đường Dương Nghiễm Mậu (Mai Thảo)

      Đi Tìm Địa Ngục Có Thật (Trần Hoài Thư)

       

      Dương Nghiễm mậu, con người nội soi trong bạo lực chiến tranh và thân phận nhược tiểu (Thuỵ Khuê)

      Đọc lại Dương Nghiễm Mậu, nghĩ về văn chương và thời thế (Nguyễn Mạnh Trinh)

      Dương Nghiễm Mậu, “sống tự do hay là chết”

        (Nguyễn Lệ Uyên)

      Gửi ông Vũ Hạnh...  (Phạm Xuân Nguyên, Lý Đợi)

       

      Tác phẩm

       

      Kinh Kha, Con Chủy Thủ và Đất Tần Bất Trắc

      Niềm Đau Nhức Của Khoảng Trống

      Tiếng Sáo Người Em Út

      Thanh Tâm Tuyền và những người bạn trước khi có tạp chí Sáng Tạo (hopluu.net)

      Tuổi Nước Độc (talawas)

      Bài đã ấn hành của Dương Nghiễm Mậu (damau.org)

      Dương Nghiễm Mậu: Lẽ Phải và Ánh Sáng (1,2&3)

      (Blog Trần Hoài Thư)

      Dương Nghiễm Mậu–Thanh Tâm Tuyền, những người bạn và tạp chí Sáng Tạo (litviet)

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Hà Nguyên Du đi giữa Duy Mỹ của Thơ Cũ và rất Hiện Đại của Thơ Tân Hình Thức (Trần Văn Nam)

      - Với nhà văn Mặc Đỗ, ta biết thêm vài điều qua cuốn sách mới nhất của ông (Trần Văn Nam)

      - Nhà Văn Lữ Quỳnh Viết Truyện Phản Chiến Ở Vị Trí Và Bối Cảnh Nào? (Trần Văn Nam)

      - Hương Trinh đã tan rồi! (Lê Hữu)

      - Vịn Vào Lục Bát Của Trần Hoài Thư (Phạm Văn Nhàn)

      - Mấy Tháng Cuối Cùng Với Vũ Hoàng Chương

      (Mai Thảo)

      - Đọc quyển Chuyện Đời Xưa của Trương Vĩnh Ký với lời chú giải của Nguyễn Văn Sâm (Trần Văn Chánh)

      - Trương Vĩnh Ký, người giữ lửa cho tiếng nói Nam Kỳ (Nguyễn Văn Sâm)

      - Ngữ-Vựng Tiếng Việt của Giáo sư Trần Ngọc Ninh (Đàm Trung Pháp)

      - Phỏng vấn nhà văn Song An Hoàng Ngọc Phách

      (Lê Thanh)

      - Những Hồi Ức Buồn: Đọc Thơ Lữ Quỳnh (Khuất Đẩu)

      - Bên Ly Cà Phê, Ly Rượu... Thấp Thoáng Bóng Lữ Quỳnh (Nguyễn Lệ Uyên)

      - Nhà Thơ Hồ Đình Phương và Sự Nghiệp Âm Nhạc Hoàng Trọng (Du Tử Lê)

      - Dòng Thơ Chính Khí thời tiền chiến: Nhà thơ Thâm Tâm (1917-1950) (Viên Linh)

      - Thi Sĩ Đinh Hùng Người Làm Thơ Tình Kiệt Xuất

      (Huyền Viêm)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Dẫn Lược Từng Chương Tiểu Thuyết Danh Tiếng của Thomas Hardy (Trần Văn Nam)

      - Một chuyến đi (Trăm lần vui. Vạn lần buồn) (Phạm Văn Nhàn)

      - Viết về Duyên (Đỗ Xuân Tê)

      - Hình như cây súng con lạ lắm (Trần Hoài Thư)

      - Đôi mắt La Ronda (Trần Hoài Thư)

      - Bằng Hữu, Thật Sống Đủ Ngay Đây (Phan Nhật Nam)

      - Gặp anh Đặng Tiến và đi thăm Trần Hoài Thư (Phạm Văn Nhàn)

      - Những Giải Thưởng Văn Chương Trên Nước Việt (Nguiễn Hữu Ngư)

      - Đứng Trước Thực Tại (Lý Hoàng Phong)

      - Tản Mạn Về Tính Nhân Bản Trong Thi Ca Miền Nam Thời Chiến (Trần Hoài Thư)

      - Nhận Định Về Thơ Hậu Chiến (Lê Huy Oanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      - Cuộc Phỏng Vấn Văn Nghệ (Nguyễn Ngu Í)

      - Đi tìm nguồn cội (Nguyễn Xuân Hoàng)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      ,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Du Tử Lê,  Dương Nghiễm Mậu,  Duy Liêm,  Hà Thúc Sinh,  Hà Thượng Nhân,  Hàn Mặc Tử,  Hồ Đình Phương,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)