1. Head_
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Phạm Công Thiện (Võ Phiến)

      8-3-2019 | VĂN HỌC

      Phạm Công Thiện

       VÕ PHIẾN
      Share File.php Share File
          

       


          Triết gia Phạm Công Thiện
      (1.6.1941-8.3.2011)

      Hoàng Cầm có mấy bài thơ lạ. Đọc đi đọc lại những câu như:

      “(...) Ấy bởi thương em vườn khô bỏ ngõ

      Gió vào ra bưởi trụi hồng thui

      Ấy bởi thương em mái nhà um cỏ

      Chim vào ra vách đứng cột ngồi

      (...) Lúng liếng ơi

      Khát khô cả giọng

      Lung liêng ời.

      chớ động mành thưa

      Chìa vôi quệt gió hững hờ

      Bờ ao sáo tắm bao giờ?...

      ... hở em?”

      ('Theo đuổi')

      hay những câu:

      “Ta con bê vàng lạc dáng chiều xanh

      đi mãi tìm sim chẳng chín

      (...) Ta con phù du ao trời chật chội

      đứng cánh bèo đo gió lặng tìm sao

      Uống nước mắt con vành khuyên nhớ tổ

      Vừa rụng chiều nay

      dềnh mặt nước hương sen(...)”.

      ('Về với ta').

      cảm thấy một rung động mơ hồ mà bền bỉ sâu xa.


      Bài 'Lá diêu bông' đây đó từng có người giải thích cách này cách nọ. Nếu hiểu theo những lối giải thích ấy thì bài thơ chẳng qua là một câu đố lắc léo: tìm được cái chìa khóa, mở ra là xong. Nếu thế, không có vấn đề nghệ thuật nghệ thiết gì ráo.


      Nhưng chuyện không phải vậy. Những bài thơ nọ là những công trình nghệ thuật. Đọc bài thơ đến những câu cuối cùng:

      “(...) Từ thuở ấy Em cầm chiếc lá

      đi đầu non cuối bể

      Gió quê vi vút gọi

      Diêu Bông hơi!... ới Diêu Bông!...”

      ta thấy vấn vương một cảm tưởng tơi bời và da diết.


      Lá diêu bông là thứ lá gì? Con bê vàng đi tìm sim, con phù du đo gió tìm sao là thế nào? v.v... Giá biết được chắc là hay, nhưng người không biết không hiểu những cái ấy vẫn thưởng thức được bài thơ. Cứ đọc thơ lên, rồi lắng nghe cái xao động nơi mình. Thử đi nghiệm lại nhiều lần, tôi thấy cảm xúc không thay đổi. Những chữ nọ chữ kia, âm thanh này hình ảnh nọ, hợp lại trong những câu ngắn câu dài theo tiết điệu ấy, tức khắc gây ra nơi lòng ta những xao xuyến tương ứng nhất định. Không có sự may rủi. Thật đáng sững sờ.


      Hoàng Cầm đã nắm được bí quyết vận dụng cái ma lực của ngôn ngữ, cái bí quyết của thơ thuần túy? Ông đã tính toán tinh vi, chính xác chăng? – Khó tin vào một bí quyết, vào sự chính xác, trong chuyện nghệ thuật.


      Lần khác tôi gặp trường hợp như thế ở một người không phải là thi sĩ chuyên nghiệp, không từng đặc biệt trau dồi nghệ thuật thi ca: ở Phạm Công Thiện. Bài 'Mười năm qua gió thổi đồi tây', đọc đi đọc lại - chầm chậm - ta nhận thấy ý nghĩa mơ hồ nhưng cảm xúc gây ra thì rõ rệt và cố định. Niềm đau xót không tên trong tiếng gà xơ xác, cái hơi gió long đong từ đồi tây qua đồi đông, từ đồi thu qua đồi thông v.v... lảng vảng trong những vần điệu hình ảnh nọ, mỗi lần đọc mỗi thấy lảng vảng.


      Tò mò muốn biết rõ hơn, một hôm tôi hỏi thẳng tác giả. Ông kể:

      Vào khoảng 1964, một đêm lúc gần sáng, ông không còn ngủ nữa nhưng cũng chưa thức hẳn, chợt nghe bên tai văng vẳng có tiếng nhạc và lời thơ. Trong lơ mơ ông ý thức rõ tình trạng mình lúc ấy và cố ý ghi nhớ, khi tỉnh thức hẳn ông liền cầm bút chép bài thơ, giữ lại khá lâu, về sau trao cho Hoài Khanh đăng vào Giữ thơm quê mẹ.

      Có cái gì huyền bí, có bàn tay thần linh trong đó chăng?


      Có những gì khác, cái đó khó xác quyết; nhưng chắc chắn là phải có Phạm Công Thiện. Có cái ám ảnh của thời đại mà ông đang sống, có những sáo ngữ thời thượng thuộc thế hệ ông, và tại sao có thể không nghĩ đến cái phần tâm tư sâu kín nhất của riêng ông? ẩn náu tận nơi tiềm thức thăm thẳm? Tiếng nhạc lời thơ văng vẳng hôm ấy, nó vừa là của ông, vừa lạ lùng đối với ông; nó thuộc về cái phần ở ngoài vòng kiểm soát của ông.


      Cảm xúc đến từ chỗ sâu thẳm lại là cảm xúc rất thực, có sức ám ảnh lâu dài.


      3 - 1989


          Thủ bút Phạm Công Thiện

      NGÀY SANH CỦA RẮN VIII


      mười năm qua gió thổi đồi tây

      tôi long đong theo bóng chim gầy

      một sớm em về ru giấc ngủ

      bông trời bay trắng cả rừng cây

      gió thổi đồi tây hay đồi đông

      hiu hắt quê hương bến cỏ hồng

      trong mơ em vẫn còn bên cửa

      tôi đứng trên đồi mây trổ bông

      gió thổi đồi thu qua đồi thông

      mưa hạ ly hương nước ngược dòng

      tôi đau trong tiếng gà xơ xác

      một sớm bông hồng nở cửa đông

       

           Nhạc và tiếng hát: Lê Uyên Phương

      Võ Phiến

      Nguồn: Văn Học Miền Nam - Thơ
      Nxb Văn Nghệ, 1999



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Phạm Công Thiện Võ Phiến Nhận định

      - Nhã Ca Võ Phiến Nhận định

      - Trần Dạ Từ Võ Phiến Nhận định

      - Tường Linh Võ Phiến Nhận định

      - Nhân đọc bản thảo cuốn “Nguyễn Hiến Lê” của Châu Hải Kỳ Võ Phiến Nhận định

      - Nguyễn Đình Toàn Võ Phiến Nhận định

      - Nhà Văn Võ Phiến Tạp luận

      - Luân Hoán Võ Phiến Nhận định

      - Đinh Hùng Võ Phiến Nhận định

      - Viên Linh Võ Phiến Khảo luận

    3. Bài viết về Triết gia Phạm Công Thiện

       

      Bài viết về Phạm Công Thiện

       

      Phạm Công Thiện (Võ Phiến)

      Giã từ nhà thơ triết học Phạm Công Thiện (Mặc Lâm/RFA)

      Vĩnh biệt Phạm Công Thiện – một đấng tài hoa (Đỗ Tư Nghĩa)

      Giáo Sư Phạm Công Thiện Qua Đời, Thọ 71 Tuổi (thuvienhoasen.org)

      Nói chuyện với tác giả “Hố Thẳm Tư Tưởng” (Bùi Vị Xuyên)

      Ðêm và ngày, và Phạm Công Thiện, và bốn mươi bảy năm trôi qua trên mặt đất  

      (Bùi Vĩnh Phúc)

      Mấy tưởng khúc với/về phạm công thiện (Bùi Vĩnh Phúc)

      Phạm Công Thiện hiu hắt quê hương bến cỏ hồng (Thích Phước An)

      Đọc lại Phạm Công Thiện

      (Nguyễn Hưng Quốc)

      Phạm Công Thiện, nhà tùy bút xuất sắc (Nguyễn Hưng Quốc)

      Phạm Công Thiện - Kỳ tuyệt một thiên tài (Tâm Nhiên)

      Nhớ Phạm Công Thiện (Khánh Trường)

      Đọc sách "Chuyện một người đàn bà... năm con" của Lê Khắc Thanh Hoài

      (TS. Phạm Trọng Chánh)

      Nghĩ Về Nhà Thơ Phạm Công Thiện

      (Phan Tấn Hải)

       

      Tác phẩm

       

      Tại sao Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc?

      (Phạm Công Thiện)

      Thể "Truyện Ký" nhân đọc quyển "Hàn Mạc Tử" của Trần Thanh Mại (Phạm Công Thiện)

      Ý thức mới trong văn nghệ và triết học

      Hố thẳm của tư tưởng

      Ngày Sanh Của Rắn

       

         Tác phẩm trên mạng:

      - tienve.org   -   thivien.net

      thuvienhoasen.org

      - buddhismtoday.com

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Trần Yên Hòa hơn 55 năm làm thơ (Thanh Phong)

      - Duềnh Quyên (Trịnh Y Thư)

      - Văn Thơ Giáng Sinh (Nguyễn Mạnh Trinh)

      - Giáo Sư Đặng Ngọc Thiềm (Nguyễn Duy Chính)

      - Thông cáo: Giải Văn Học Phan Thanh Giản

      (Phan Thanh Tâm)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

      - Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận Định, Biên Khảo, Thư Tịch (Nguyễn Vy Khanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Vĩnh Phúc,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Cao Tiêu,  Cao Đông Khánh,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Chu Tử,  Diễm Phượng,  Diên Nghị,  Doãn Dân,  Du Tử Lê,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)