1. Head
    1. Link

      Liên Kết

       

       

      Từ Điển Anh Việt

       

          

       

       


      Tac Pham & Tac Gia

      Tác Phẩm

       

       

      Tác Giả

       

       
       

      Tạp Chí

       

      PHONG HÓA (13 số đầu)
       (Đại học Khoa học Xã hội)
      PHONG HÓA (các số sau)
       (Đại học Hoa Sen)
      TỰ LỰC VĂN ĐOÀN, tác phẩm
       (Viện Việt Học)
      VĂN HỌC
      Tạp chí Văn Học
      Thư viện Người Việt:
      NAM PHONG
      TRI TÂN
      THANH NGHỊ
      NGÀY NAY
      VĂN HOÁ NGÀY NAY
      TIỂU THUYẾT THỨ BẢY
      TẬP SAN SỬ ĐỊA
      THẾ KỶ 21
      DÒNG VIỆT
      Trọn bộ DÒNG VIỆT (1993-2009)
      VĂN (Xuân Canh Thìn) (vanmagazine)
       

       

    2. Nguyễn Xuân Thiệp, xương rồng nở hoa cùng ‘gió mùa’ (Du Tử Lê)

      15-12-2016 | VĂN HỌC

      Nguyễn Xuân Thiệp, xương rồng nở hoa cùng ‘gió mùa’

       DU TỬ LÊ


          Nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp (tranh Ðinh Cường)

      “Tôi Cùng Gió Mùa” thi phẩm đầu tay của một người có trên nửa thế kỷ ăn ở liên lủy với thi ca: Nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp. (1)

      Ðó là tuyển tập thơ của họ Nguyễn với bài đầu tiên ghi năm 1954, kế tiếp, năm 1962, sau đó là những bài thơ được tác giả viết vào những năm đầu thập niên 1970s, rồi 1980s và, những bài thơ không ghi năm tháng… Nhưng qua nội dung, tôi nghĩ đó là những bài được viết ở xứ người sau năm 1995, khi họ Nguyễn chọn định cư tại Hoa Kỳ.


      Tuy tác giả chọn bài “Tôi Cùng Gió Mùa,” viết năm 1974, làm tựa đề chung cho thi phẩm, nhưng tôi lại thấy những sáng tác họ Nguyễn viết năm 1980, khi ông đang bị tù cải tạo ở Nghệ Tĩnh (?) là những bài thơ đáng chú ý nhất. (2)


      Với tâm thái an nhiên, chấp nhận định mệnh, chấp nhận bi kịch đời mình, chấp nhận tai họa chung của đất nước, Nguyễn Xuân Thiệp không chú tâm khai thác những năm tháng địa ngục như đói, rét, lao động cực nhọc: Ðào hầm, khai mương, làm rẫy, nuôi heo, chăn bò, khuân đá, phá rừng, đốn cây, vác củi… ban ngày, học tập ban đêm, v.v… Ông cũng không cho thấy qua thơ ông, cái tinh thần khinh bạc hoặc, cường điệu giễu cợt những thảm cảnh chung của đời tù mà, ông để thơ chở ông bay bổng tới những chân trời tâm cảm:

      “qua mưa

      thấy đời, như một bông sen

      qua mưa

      thấy đời như mâm xôi chín ửng


      “này người bạn đường. cùng ta đi dưới cơn mưa tháng hạ

      có chi đâu mà lặng thinh

      có chi đầu mà muộn phiền

      thôi. gần lại bên nhau. và nói

      mưa ở đây. như mưa ở quê nhà…”

      (Trích “Mưa ở đây như mưa ở quê nhà” tr. 47 & 48)

      Hoặc:

      “mùa hạ. ta qua vùng thảo nguyên

      gió thổi. chiều xanh trôi với nắng

      khoảnh khắc. vầng trăng bạc nhú lên

      cánh chim theo trăng vào trời rộng

      nhà ai. đèn lồng soi trước hiên

      nhủ thầm. nhà ta sau hàng phượng

      ta đi năm năm qua thảo nguyên

      cảm ơn phút giây đời giao hưởng…”

      (Trích “Thảo nguyên,” tr. 66)

      Hay ông là người chủ động chắp cho thơ mình đôi cánh an lạc, bay ngược về thơ ấu và những giấc mơ trong sáng, từ cảm thức thi sĩ, thoát trên mọi bon chen hiện thực áo cơm:

      “Về lượm trái thông khô rớt vãi

      nhặt cành cây mục. lá thu. phơi

      đốt lên đống lửa. đêm ngồi sưởi

      lúc ngó quanh. nào thấy có ai


      “người về bên gốc thông già cỗi

      thuở nhỏ thường ra đứng ngắm trăng

      cúi nhặt dưới chân viên ngói vỡ

      thấy đời còn những tấm gương tan”

      (Trích “Ánh trăng,” tr. 104)

      Ở mặt khác, họ Nguyễn cũng cho thấy nỗ lực thắp những ngọn bạch lạp nhân bản, soi rọi mặt tối tăm của ảo tưởng đời thường hay, hiện thực lầm than xã hội. Cùng lúc, những ngọn nến lung linh trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp, cũng cho người đọc nhiều câu thơ đẹp:

      “trăng khuya. như một loài chim quý

      bay suốt nghìn năm. hót một lần

      dưới mái chùa tây. vang tiếng kệ

      vị sư già đã thức. chuông ngân


      “âm thanh như một làn hương sữa

      chảy xuống hồn ta đã lặng dần

      hạt lệ muốn rơi. giờ đọng lại

      trăng. nguyệt cầm ơi. ngọc mới đông

      (…)

      nhưng thôi nhân loại vui vầy cả

      yêu cuộc đời trong lẽ bất toàn

      chút nghĩa thủy chung ta giữ vẹn

      lòng ơi. trải rộng gió nhân gian…”

      (Trích “Ánh trăng,” các tr. 101, 102,104)

      Cũng trong loạt thơ thuộc thập niên 1980s, viết thời tù cải tạo, Nguyễn Xuân Thiệp còn cho người đọc ông bài “Ðốt lửa nghe sư đàn” – – Hình ảnh và ý tưởng tôi không thấy nơi thơ tù của những tác giả khác:

      “…lửa củi soi. nhà sư mặt ốm

      kể từ sư rũ áo đi đày

      cái tâm mây nổi. trăng thiền đạo

      cuộn cuộn trường giang. sóng lục đầu

      đầm cỏ. nước in. thân cò vạc

      bắt cua. vồ nhái. ngày qua ngày

      đêm đêm. ôm đàn trong xó tối

      (…)

      người nghe đàn. khơi lửa đỏ khuya

      tóc râu tiền kiếp. đầm hơi mưa

      bỗng thấy. sân nhà. cây sứ gãy

      năm cửa ô quan. ngấn lệ mờ

      (…)

      sư bỗng ngừng đàn. nhìn đống lửa

      gốc cây. cháy như đầu thiên cổ

      huyễn huyễn. củi tàn. màu kinh xưa

      mặt đất chừng qua cơn mộng dữ

      nên ngón tay gầy. như ngón sen…”

      (Trích “Ðốt lửa nghe sư đàn,” tr. 121, 122,123)

      *


      Là người có bài ghi nhận rất sớm về thi phẩm “Tôi cùng gió mùa,” nơi đoạn kết bài viết của mình, nhà thơ Nguyễn Lương Vỵ cảm thán:


      “…Bản giao hưởng thơ “Tôi Cùng Gió Mùa” chắc chắn sẽ còn vang vọng sâu xa trong tâm hồn người đọc, trong dặm dài năm tháng mai sau…”



      Tưởng cũng nên nhấn mạnh, cõi giới thi ca họ Nguyễn rất ít tĩnh từ (khía cạnh giầu có của ngôn ngữ Việt). Nhưng cũng nhờ thế mà, thơ Nguyễn Xuân Thiệp có được tính cô đọng, sắc xuống, như những thân xương rồng sa mạc, nở hoa cùng… gió mùa của họ Nguyễn!


      (Tháng Sáu 2015)


      Nguyễn Xuân Thiệp, vài bài thơ

      Ðốt lửa nghe sư đàn.

      đốt lửa. chừng như người qua khe

      mùa đông. tím những nương mưa

      đốt lửa bên trong lán suối

      mưa. mưa. trên con đường núi

      có ai tìm vầng trăng mọc khuya

      rét. đói. sầu miên. đất. đá. gỗ

      đầm sấu hoang. lau thắp. bến chờ

      lửa đã cháy. cháy trên củi ướt

      tù ngồi hơ tay. nghe cổ tích

      chuyện đường huyền trang đi thỉnh kinh

      bỗng trong đêm. rộ tiếng ai đàn


      lửa củi soi. nhà sư mặt ốm

      kể từ sư rũ áo đi đày

      cái tâm mây nổi. trăng thiền đạo

      cuộn cuộn trường giang. sóng lục đầu

      đầm cỏ. nước in. thân cò vạc

      bắt cua. vồ nhái. ngày qua ngày

      đêm đêm. ôm đàn trong xó tối


      năm ngón tay gầy. tiếng thổ cầm

      sư ngồi đàn. như cây trăm năm

      lửa cháy. xèo xèo. mùi nhựa ngái

      khói tỏa. mù khe. màu cỏ rối

      dạo đàn. mưa thu rơi trong trăng

      tiếng mau. chim bay qua mùa đông

      đàn ánh thép xanh. gươm phạt trúc

      gỗ nổi. đá lăn. trâu bứt gốc

      hồn u. mả tối. đây là đây

      rạng tiếng ngư dương. thơ quỷ đọc

      lán sâu. bếp ảo. lửa đào lay


      cây đàn gỗ xưa. như mặt trăng

      năm ngón tay gầy. như chim ưng

      bật dây. rỏ máu. hoàng hôn rừng

      gọi những mùa đi không trở lại

      đàn qua. tiếng buồn trong lau sậy

      gió thu. đưa võng. ai chờ ai

      đêm cẩm khê. đàn trong u độc


      người nghe đàn. khơi lửa đỏ khuya

      tóc râu tiền kiếp. đầm hơi mưa

      bỗng thấy sân nhà. cây sứ gãy

      năm cửa ô quan. ngấn lệ mờ

      những nẻo chiều sương. người rách rưới

      những mái nhà. mưa xoi. nắng dọi

      lọ rơi. sành vỡ. lục cục âm

      khuya rồi ai đẽo gỗ huỳnh đàn

      ửng sắc hoa gầy. trên áo quan


      sư bỗng ngừng đàn. nhìn đống lửa

      gốc cây. cháy như đầu thiên cổ

      huyễn huyễn. củi tàn. màu kinh xưa

      mặt đất chừng qua cơn mộng dữ

      nên ngón tay gầy. như ngó sen

      hơi đàn trôi trong hương lá xanh

      đàn ngân. Cánh chim soi trên đầm

      màu hoa mơ nở. trắng non ngàn

      từ trong độ ấy. giờ trăng mọc

      ánh trăng. chảy vàng trăm cửa sông


      bếp rụi. lửa riu. âm đàn dứt

      trăng lên rồi. hổ xuống cẩm khê.

      (1980)

      July 10, 2015

      Du Tử Lê

      Nguồn: nguoi-viet.com


      Chú thích:

      (1) Bản in lần thứ nhất tại Hoa Kỳ, năm 1998. Tái bản năm 2012.

      (2) Căn cứ nơi bìa 4 của thi phẩm “Tôi cùng gió mùa,” tiểu sử nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp có thể tóm tắt như sau: Họ Nguyễn quê quán ở Huế. Làm thơ đăng báo từ trước 1954, học ở Huế và Saigon, ông dạy học ở Mỹ Tho trước khi nhập ngũ năm 1963. Ðược chọn về làm đài phát thanh Quân Ðội ở Pleiku, Ðà Lạt, rồi Saigon, tháng 5, 1975, ông đi tù cải tạo tới năm 1982. Năm 1995 định cư tại Mỹ, ông có thơ đăng ở nhiều tạp chí văn chương như Văn Học, Thế Kỷ 21, Hợp Lưu, Văn… Là chủ biên tạp chí Phố Văn từ 2000 tới 2008, cùng gia đình, ông hiện cư ngụ tại thành phố Dallas, Texas; cộng tác với báo Trẻ Magzine ở thành phố này.



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Nhà Thơ Hồ Đình Phương và Sự Nghiệp Âm Nhạc Hoàng Trọng Du Tử Lê Nhận định

      - Thành Tôn, nhà thơ... ‘sống đẹp’ Du Tử Lê Nhận định

      - Nguyễn Xuân Thiệp, xương rồng nở hoa cùng ‘gió mùa’ Du Tử Lê Nhận định

      - Phỏng vấn họa sĩ Nguyễn Đình Thuần, về “Ảnh hưởng của trường Cao đẳng Mỹ thuật Du Tử Lê Phỏng vấn

      - Trần Yên Hòa và tác phẩm mới: “Sấp Ngửa” Du Tử Lê Giới thiệu

      - Nhật báo Tiền Tuyến và, ký giả Lô Răng / Phan Lạc Phúc Du Tử Lê Nhận định

      - Tài hoa và nhân cách nhạc sĩ Anh Việt Thu Du Tử Lê Nhận định

      - Nhạc Sĩ Hoàng Nguyên Du Tử Lê Khảo luận

      - Phan Trang Hy và tiểu thuyết “Người hay là những cơn mơ mạo danh” Du Tử Lê Giới thiệu

      - Ai là người đầu tiên xuất bản sách cách đây 40 năm? Du Tử Lê Tạp bút

    3. Bài viết về nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp

       

      Bài viết về Nguyễn Xuân Thiệp

       

      Nguyễn Xuân Thiệp, xương rồng nở hoa cùng ‘gió mùa’ (Du Tử Lê)

      Nguyễn Xuân Thiệp  (gio-o.com)

      Nguyễn Xuân Thiệp Dưới cái nhìn của tôi  (Phan Xuân Sinh)

      Bản Giao Hưởng Gió Mùa của Nguyễn Xuân Thiệp  (Nguyễn Lương Vỵ)

      Ðọc lại tập thơ “Tôi Cùng Gió Mùa” của Nguyễn Xuân Thiệp  (Nguyễn Mạnh Trinh)

      Đọc thơ Nguyễn Xuân Thiệp  (Đặng Tiến)

      Hoa Thịnh Đốn: Chiều Thơ Văn Với Nguyễn Xuân Thiệp  (Tâm Việt)

       

      Tác phẩm

       

      Trong quán cà phê, với Dương Nghiễm Mậu

      (Nguyễn Xuân Thiệp)

      Tản Mạn Bên Tách Cà Phê

      Trần Phù Thế & Cõi Tình Mong Manh

      Những Quả Bóng Màu, và ... tùy bút thơ

       

         Bài viết trên mạng:

       sangtao.org, damau.org, tienve.org

       phamcaohoang.blog, hoiquantramhuong.com

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Chuyện Phiếm Về Tiểu Thuyết (Triều Sơn)

      - Nuôi Sẹo (Trần Hoài Thư)

      - Lê Hữu Mục: Tâm moa là mây (Nguyễn Văn Sâm)

      - Điểm sách Vietnamese/Tiếng Việt Không Son Phấn của GS Nguyễn Đình Hòa (Đàm Trung Pháp)

      - Thơ Tình Vương Đức Lệ (Giang Hữu Tuyên)

      - Nhà thơ Nguyễn Bính và "Tỉnh Giấc Chiêm Bao"

      (Nguyễn Ước)

      - Thử đọc lại vài trang sách của Trần Doãn Nho

      (Lương Thư Trung)

      - Thơ Thành Tôn, thân xác như một ám ảnh hiện sinh (Trần Doãn Nho)

      - Một Vài Kỷ Niệm Với Bùi Giáng (Mai Thảo)

      - ‘Thơ Tuyển’ vào cuộc lữ hành (Viên Linh)

      - Tô Kiều Ngân và Mặc Khách Sài Gòn (Viên Linh)

      - Tạp chí Bách Khoa được 'số hóa' toàn bộ

      (Phạm Phú Minh)

      - Thành Tôn, chàng ‘thư si’ (Trần Doãn Nho)

      - Phan Nhiên Hạo phỏng vấn Hồ Đình Nghiêm

      (Phan Nhiên Hạo)

      - Điểm sách Tự Điển Chữ Nôm Trích Dẫn

      (Đàm Trung Pháp)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Dẫn Lược Từng Chương Tiểu Thuyết Danh Tiếng của Thomas Hardy (Trần Văn Nam)

      - Một chuyến đi (Trăm lần vui. Vạn lần buồn) (Phạm Văn Nhàn)

      - Viết về Duyên (Đỗ Xuân Tê)

      - Hình như cây súng con lạ lắm (Trần Hoài Thư)

      - Đôi mắt La Ronda (Trần Hoài Thư)

      - Bằng Hữu, Thật Sống Đủ Ngay Đây (Phan Nhật Nam)

      - Gặp anh Đặng Tiến và đi thăm Trần Hoài Thư (Phạm Văn Nhàn)

      - Những Giải Thưởng Văn Chương Trên Nước Việt (Nguiễn Hữu Ngư)

      - Đứng Trước Thực Tại (Lý Hoàng Phong)

      - Tản Mạn Về Tính Nhân Bản Trong Thi Ca Miền Nam Thời Chiến (Trần Hoài Thư)

      - Nhận Định Về Thơ Hậu Chiến (Lê Huy Oanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      - Cuộc Phỏng Vấn Văn Nghệ (Nguyễn Ngu Í)

      - Đi tìm nguồn cội (Nguyễn Xuân Hoàng)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      ,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Du Tử Lê,  Dương Nghiễm Mậu,  Duy Liêm,  Hà Thúc Sinh,  Hà Thượng Nhân,  Hàn Mặc Tử,  Hồ Đình Nghiêm,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)