27-3- 2026 | VĂN HỌC

Gửi Cô Trần Hạ Vi, Chung quanh vụ Ái Điểu

  NGUYỄN LỆ UYÊN

  

Học Xá: Nhà văn Nguyễn Lệ Uyên đã cộng tác với trang Học Xá hơn thập niên nên tôi biết tánh anh rất qúi những tài năng mới và luôn chịu khó đọc, giới thiệu trên sách báo, trang mạng Văn học Nghệ thuật để phổ biến rộng rãi hơn. Lần gặp nạn này anh phải than thở: Tôi làm chuyện "bao đồng" này... Học Xá không nghĩ là anh làm chuyện "bao đồng" - mà là chuyện rất quan trọng, hữu ích để khích lệ những tài năng mới...

*

Trên Fb Trần Hạ Vi, cách nhau nửa tháng, có hai bài viết của cô có liên quan đến cá nhân tôi về vụ Ái Điểu, buộc tôi phải lên tiếng trả lời để tránh ngộ nhận và điều tiếng.

Ngày 9 tháng 3, lúc 11:42 cô có bài Nhân thân Ái Điểu có 3 nhân vật? Copy nguyên văn:

“NHÂN THÂN ÁI ĐIỂU - Có 3 nhân vật?

1 là Ái Điểu

2 là Lytan Man (Ái Điểu luôn luôn đăng tranh của họa sĩ Ly Tấn Mẫn khi đăng bài).

3 là Nguyễn Lệ Uyên (người ủy thác). Nhà văn NLU là người đã được Ái Điểu ủy thác đưa tập truyện cho TVan và Bạn Hữu xuất bản.

(chưa kể có nhân vật AI đứng thập thò nữa)

1, 2 và 3 có thể là 1 người?

1, 2 và 3 có thể là 2 người?

1, 2, và 3 có thể là 3 người?

Còn nữa: văn thơ Ái Điểu là ai viết , là 1 trong 3 người đó hay là AI viết?! Xoắn não thật!”

Nói thẳng với cô rằng: tình cờ đọc được truyện AĐ xuất hiện ngẫu nhiên trên Fb, thấy nội dung và phong cách viết khác lạ nên tôi tiếp tục tìm vào Fb AĐ đọc các truyện khác (cả thơ) ; càng đọc càng gây cho tôi nhiều bất ngờ thú vị, rồi tải một số truyện chia sẻ cho các bạn văn cùng đọc. Sau đó tôi chat với tác giả và chủ động đề nghị xin được chuyển một số truyện và thơ lên các trang mạng thân quen, như cách giới thiệu chúng (thơ truyện) đến với nhiều độc giả hơn. Điều tôi quan tâm, không phải cất công truy lùng nhân thân AĐ là nam hay nữ, còn trẻ hay đã già, mới viết hay đã thành danh… mà hơn hết, trước mắt tôi là các truyện ngắn mới lạ, giàu chất liệu sống, xoay quanh những câu chuyện đời thường đang xảy ra hay ở quá khứ với lối hành văn mộc mạc, giản dị gần như kể chuyện nhưng hết sức lôi cuốn!

(Điều này tôi cũng đã từng làm khi đọc được bản thảo Những tháng năm cuồng nộ của Khuất Đẩu năm 2010, liền xin phép tác giả giới thiệu cho các trang mạng, báo giấy: Thư Quán Bản Thảo, Talawas, Văn Việt… đăng tải dần; hay đề nghị Thư Quán bản thảo thực hiện số báo đặc biệt về Văn chương Blog, số 57 tháng 9/2013; trong đó tôi giới thiệu 3 cây bút đặc biệt Đỗ Phước Tiến, Lưu Thủy Hương và Ninh Kiều).

Từ trái: bìa TQBT số 57 - Truyện ngắn Đỗ Phước Tiến (tr. 86) - Truyện ngắn Lưu Thủy Hương (tr. 97) - Truyện ngắn Ninh Kiều (tr. 115)

Tất cả do nhà văn Nguyễn Lệ Uyên đọc và giới thiệu. Nguồn: Kệ sách Học Xá.

Tôi làm chuyện bao đồng này chỉ vì cùng quan điểm với nhà phê bình Đặng Tiến: “ Yêu một người là muốn người ấy thuộc về mình, yêu một tác phẩm (VH) là muốn chia sẻ tác phẩm ấy cho kẻ khác” (Đặng Tiến – Vũ trụ thơ, Giao Điểm, Sg 1972). Tôi đã mạo muội xin phép và giới thiệu AĐ với cách nhìn đó.

Tuy nhiên, với cô Trần Hạ Vi, khi đề cập đến các vấn đề liên quan đến văn và nhân thân AĐ, cô không đi theo ngả học thuật để tìm hiểu, phân tích, thẩm định tính chân thật hay giả trá trong sáng tạo nghệ thuật trên tinh thần chia sẻ, cầu thị mà cô lại dùng loại ngôn ngữ hoài nghi tra vấn đậm đặc chất tra xét hình sự như đoạn dẫn cô đã đăng ngày 9 tháng 3 lúc 11:42 cộng với các từ thập thò, xoắn não đậm nét chế giễu, mỉa mai trong khi cô chưa hiểu rõ nhân vật 2 và 3 là ai? Nhưng không sao, cô chưa rõ thì tôi nói để cô tường tận hơn: Nhân vật 2 là ông già hơn 83 tuổi, định cư ở HK, là nhà thơ, họa sĩ. Còn nhân vật 3 là tôi, Đoàn Việt Hùng – Nguyễn Lệ Uyên, đúng 80 tuổi, hiện sống ở Tuy Hòa-VN, rất yêu thích văn chương nghệ thuật. Với số tuổi tác chồng chất như vậy, lại trải qua biết bao biến động xã hội và đời sống cá nhân, không vì bất kỳ lý do gì mà hai ông già chúng tôi giở trò câu kết, lừa đảo chữ nghĩa với độc giả để tìm kiếm danh và lợi hão huyền? Chúng tôi có lòng tự trọng và danh dự từ sự hấp thụ nền giáo dục nhân bản, dân tộc và khai phóng ngay từ những bài học về đức dục ở bậc Tiểu học chứ không phải từ nền giáo dục “mày biết bố mày là ai không?” khi các cụ mắt mờ chân yếu lỡ đụng chạm va quẹt trên đường đi, nơi đông người với các vị bố trẻ!

Câu 1:

“Còn nữa: văn thơ Ái Điểu là ai viết , là 1 trong 3 người đó hay là AI viết?! Xoắn não thật!” chứng tỏ sự bất lực, thiếu hụt nghiêm trọng về kiến thức hấp thụ, đọc và thẩm định một tác phẩm văn học (dù dở tệ hay tầm tầm). Tại sao tôi hay anh Lý Tấn Mẫn phải đi mượn bút danh khác để viết, với mục đích gì? Danh ư? Lợi ư? Những thứ đó tôi chưa hề để tâm! Cô coi thường người khác quá lắm rồi đấy. Thứ đến, cô cũng làm thơ, cũng đọc thơ văn người khác, thì dễ nhận ra văn phong người này không thể lẫn lộn với người kia. Những đoạn văn nồng nặc mùi rượu của Heminway trong The sun also rises đâu có giống với văn phong trong Alexis Zorba của Nikos Kazantsaki? Còn AI đang tồn nghi trong tác phẩm AĐ, tôi nghĩ cũng có thể nhờ AI phân tích các dữ liệu và đưa ra kết quả mà? Có một chỗ nào đó trên Fb của cô, cô còn “cà khịa” Văn Việt thích đăng những bài có AI tham gia? Khi đặt ra những nghi ngờ như vậy, tôi đề nghị cô nghiêm túc chỉ ra bài nào, bao nhiêu % là của AI?

Thêm: Tôi nhớ khi Hai sắc hoa Ti gôn đăng trên tuần báo Tiểu Thuyết Thứ Bảy vào tháng 9/1937 thì liền sau đó có “cuộc truy lùng” tác giả: là Nguyễn Bính, Thâm Tâm hay của Thanh Châu, tác giả truyện ngắn Hoa Ti gôn cũng đăng trên tuần báo này 2 tháng trước đó. Những tranh luận nổ ra, nhưng trên tinh thần cầu thị và khoa học trong nghiên cứu tìm hiểu các vấn đề còn ẩn khuất. Cái tinh thần tìm hiểu, tranh luận về vấn đền văn học càng rõ ràng hơn trong thập niên 1930-1940 giữa Tương Tửu và Hoài Thanh về nghệ thuật vị nghệ thuật hay vị nhân sinh rất bình đẳng tôn trọng ý kiến phản biện của nhau để tìm cho ra phương pháp phê bình văn học hiện đại, nhờ đó độc giả nhận ra đang bắt đầu có sự phân hóa nghiêm trọng giữa trào lưu văn học lãng mạn và văn học hiện thực trước 1945.

Câu 2:

“Túm lại, các bác nào muốn tìm tông tích nhà văn Ái Điểu xin liên hệ nhà văn Nguyễn Lệ Uyên” Cô căn cứ vào đâu để nói rằng tôi biết tông tích AĐ, mong cô vui lòng dẫn ra để mọi người cùng biết sự thật. Đây là kiểu ăn nói hàm hồ, võ đoán, trắng trợn xúc phạm đến cá nhân tôi. Từ những chứng cứ nào có được, để cô dám khẳng định tôi biết rõ tông tích AĐ? Đọc câu này, tôi có cảm giác như cô đang đứng giữa chợ chồm hổm “cà khịa” với các chị buôn rau bán cá chứ không phải trao đổi một vấn đề với người có tuổi đời gấp nhiều lần cô (trong việc tìm hiểu tông tích một người viết đang ẩn danh tính) một cách thiếu nghiêm túc với lời lẽ xem ra không mấy sạch sẽ!

Tệ và nguy hiểm nhất là lúc 20:00 ngày 25/6/2026 trên Fb, cô rút “tít”: TRAO ĐỔI VỀ CHUYỆN NHÀ VĂN ÁI ĐIỂU (LẦN CUỐI) phản hồi thư của nhà báo Song Chi trong đó lại có đoạn liên quan đến tôi.

Cô nhấn mạnh rằng: “Lập luận nhà văn Nguyễn Lệ Uyên là một người đứng tuổi đã là nhà văn từ lâu và không cần phải làm bất cứ điều gì để có tên tuổi hay phải đứng sau ai nữa không hẳn là một lập luận hoàn toàn đúng. Các văn nghệ sĩ, thành danh và lớn tuổi, có thể làm những chuyện... tùy hứng vì những mục đích khác nhau, xin đơn cử một ví dụ nhỏ về chuyện cuộc thi thơ Văn Học Mới năm 2024”. Đây là câu khẳng định rất láo xược, thô bỉ vầ rất mất vệ sinh được thốt ra từ miệng (hay ngòi bút, bàn phím) của một người trí thức như cô (nghe đâu cô có học vị khá cao, đang giảng dạy ở một ĐH nào đó ở nước ngoài?). Tôi chưa hề cầm tạp chí VHM trên tay, không quan tâm hay biết gì về thi thơ và vị nào đó tùy hứng vì mục đích khác nhau. Nhưng, cô đã xỏ xâu cái vị chết tiệt nào đó, gắn vào cá nhân tôi nhằm mục đích gì? Bôi nhọ, vu khống?. Tạo sao cô dám bịa đặt điều bẩn thỉu này? Tôi cần một câu trả lời về rõ ràng!

Riêng về nhà báo Song Chi, của tạp chí Thế Kỷ Mới đã làm tròn chức năng của một Bỉnh bút khi đăng truyện và thơ Ái Điểu, thông qua sự ủy thác rất minh bạch, cũng như trên trang www.t-van.net của Truong Van và tập truyện ebook MCMNG.

Còn cô muốn biết tôi là ai, đã và đang làm gì, cứ việc lên Google tìm sẽ ra ngay.

Nguyễn Lệ Uyên

Nhà văn Nguyễn Lệ Uyên gởi

Cùng Tác Giả:

- Gửi Cô Trần Hạ Vi, Chung quanh vụ Ái Điểu Nguyễn Lệ Uyên Phản biện

- Những Dấu Hỏi Trong Truyện-Thơ Ái Điểu Nguyễn Lệ Uyên Nhận định

- Ái Điểu, Cõi Lạ Văn Chương Nguyễn Lệ Uyên Nhận định

- Trần Thị NgH, viết: xạo ke , vẽ: cà rỡn Nguyễn Lệ Uyên Nhận định

- Thơ Phương Tấn Là Đồng Vọng Những Đau Thương Của Dân Tộc Nguyễn Lệ Uyên Nhận định

- Thơ Nhã Ca, một vài tư liệu nhỏ Nguyễn Lệ Uyên Nhận định

- Cảnh Cửu Và Sự Cô Đơn Đến Tận Cùng Nguyễn Lệ Uyên Nhận định

- Như Mới Hôm Qua Nguyễn Lệ Uyên Hồi ức

- Gia Tài Của Võ Hồng Nguyễn Lệ Uyên Tham luận

- Cát Bụi Mệt Mỏi, Bản Giao Hưởng Định Mệnh Của Nguyễn Đức Sơn Nguyễn Lệ Uyên Nhận định