Head

 

Tiễn Anh, ngày mưa đầu mùa (Đinh Quang Anh Thái)

30-9-2013 | VĂN HỌC

Tiễn Anh, ngày mưa đầu mùa!

 ĐINH QUANG ANH THÁI


   Bùi Ngọc Tấn-Trần Phong Vũ-Nguyễn Chí Thiện-Đinh Quang Anh Thái

Cuối cùng, anh Nguyễn Chí Thiện đã đi đến chặng chót của cuộc đời: tro cốt của anh được an vị lúc 11 giờ sáng Thứ Năm, 11 tháng 10, 2012 tại Nhà Thờ Chánh Tòa Giáo Phận Orange – từng có tên là Nhà Thờ Kiếng – ở Quận Cam, California.

Từ rạng sáng, trời rả rích mưa!


Mưa, nhưng không nặng hạt như ngày nghe tin anh mất, khi em vừa lên xe Greyhound từ Philadelphia đi Washington DC. Hôm đó là sáng Thứ Ba, 2 tháng 10. Lúc vừa dợm bước chân lên xe lúc 9 giờ 50 giờ Miền Ðông, nhà văn Trần Phong Vũ giọng hốt hoảng gọi từ California: “Nguyễn Chí Thiện đang hấp hối trong bệnh viện, anh bị kẹt xe quá, không biết có còn kịp không!”


Xe dừng ở trạm Delaware để lấy thêm khách, em gọi về Cali hỏi anh Vũ, anh nấc lên trong phone, anh Thiện mất rồi, lúc 7 giờ 17 phút sáng!


Mưa mỗi lúc một tầm tã, suốt dọc đường đi, em cố giấu nước mắt để tránh gây chú ý cho hành khách trên xe. Gọi báo tin cho những người yêu thương anh Thiện, nhà văn Nhật Tiến òa khóc và tỏ ý ân hận là đã không biết anh đau bệnh để vào nhà thương thăm anh.


Không ngờ anh đi mau như thế. Cách đó mới có 5 ngày, trên đường đi phi trường, em và một người bạn thân, cô Trang, đã đến thăm anh tại bệnh viện. Anh vốn dĩ đã khẳng khiu, nay lại đau bệnh nên nhìn anh gầy trơ xương. Anh ho từng cơn, có lúc phải dùng tay chặn cơn đau nơi ngực. Dù vậy, anh vẫn thăm hỏi em những chuyện đời thường. Em đùa hỏi anh có thèm thuốc lá không, anh bảo: “Làm thế nào được, ho bỏ mẹ đây này.”


“Làm thế nào được,” câu anh thường dùng khi đối thoại để tả tình huống chịu đựng, như những lần nhìn thấy anh xiêu vẹo, dáng đi như sắp ngã chúi về trước, em hỏi sức khỏe anh ra sao, anh bảo “làm thế nào được, đủ thứ bệnh trong người.”


Ngồi sau lưng tài xế nhìn cây quạt nước gạt bắn những hạt mưa mỗi lúc một nặng, em nhớ anh quá đỗi.


Nhớ những ngày vừa ra khỏi tù năm 1984, đêm đêm áp sát tai vào chiếc radio tại một chòi nuôi heo ở Tân Quy Ðông, nghe giọng xướng ngôn viên đài BBC đọc một bài thơ của tác giả “Khuyết Danh”:


Trong bóng đêm đè nghẹt

Phục sẵn một mặt trời

Trong đau khổ không lời

Phục sẵn toàn sấm sét

Trong lũ người đói rét

Phục sẵn một đoàn quân

Khi vận nước xoay vần

Tất cả thành nguyên tử


Nhớ những ngày đầu tiên nhìn tuyết rơi khi mới từ đảo tỵ nạn sang Mỹ định cư ở Virginia, cùng nhóm anh em báo Xác Ðịnh đọc từng bài thơ trong tập “Tiếng Vọng Từ Ðáy Vực.”


Nhớ những tháng làm việc trong trại tỵ nạn Hồng Kông năm 88, đem từ Mỹ cả trăm tập thơ và tape nhạc Phạm Duy phổ thơ để đồng bào trong trại đa số là dân ra đi từ miền Bắc biết về một nhân cách bất khuất Nguyễn Chí Thiện. Nhớ Giang, một kỹ sư từ Canada làm thiện nguyện trong trại ước mong, “nếu có ngày về lại miền Bắc, em sẽ tìm thăm bác Nguyễn Chí Thiện; nếu bác không còn nữa, em nguyện xây cho bác một nấm mộ.”


Nhớ lúc làm đài phát thanh VNCR năm 95, phỏng vấn anh khi anh vừa đặt chân đến đất Mỹ, cảm được tấm lòng của anh với đất nước và con người Việt Nam; kính phục tính vị tha của anh qua bài thơ tâm huyết “Sẽ có một ngày”:


Sẽ có một ngày

Con người hôm nay

Vất súng

Vất cùm

Vất cờ

Vất đảng

Bỏ lại khăn tang

Xoay ngang vòng nạng oan khiên

Về với miếu đường mồ mả gia tiên

Mấy chục năm trời bức bách lãng quên

Bao nhiêu thù hận tan vào hương khói

Sống sót trở về phúc phận an thân

Kẻ bùi ngùi hối hận

Kẻ kính cẩn dâng lên

Này vòng hoa tái ngộ

Ðặt lên mộ cha ông

Khai sáng kỷ nguyên Tã Trắng thắng Cờ Hồng...


Hỏi anh sau 27 năm bị bạo quyền dìm xuống tận đáy địa ngục trần gian, bằng cách nào lòng anh khoan hòa được như vậy, anh bảo “làm sao được, con rắn cộng sản thì phải đánh dập đầu, còn dân tộc chả nhẽ hận thù nhau mãi sao.”


Hỏi anh về ý thơ “Tã Trắng thắng Cờ Hồng,” anh nói, Việt Nam hồi sinh sẽ là một hài nhi trong trắng để tiến tới tương lai, với “tiếng mục đồng êm ả, tình quê bao la, thay tiếng Quốc Tế Ca bằng tiếng diều cao vút trong chiều tà, trên ruộng đồng quê ta.”


Nhớ cách hút thuốc của anh, chỉ hút nửa điếu, nửa còn lại dập tắt lửa rồi cất vào túi áo. Ðứng cạnh anh, mùi điếu thuốc hút dở dang bốc lên nghẹt thở.

Hỏi anh sang Mỹ thiếu gì thuốc lá mà cứ làm vậy, anh bảo “làm thế nào được, quen rồi, từ dạo đi tù.”


Nhớ những lần anh cho đi ăn, anh bảo, chú còn gia đình, đừng tiêu pha nhiều, chứ anh một thân một mình chả có ai để phải lo lắng, anh trả tiền cho chú. Nhiều năm Tết, anh còn dúi vào tay em hai trăm bạc để mừng tuổi hai con em.

Và cũng nhiều lần anh đưa tiền cho em để gửi về cho những người đấu tranh dân chủ ở quê nhà.


Nhớ Tết năm nào ngồi với anh, nhà văn Vũ Thư Hiên từ Pháp sang và nhà văn Nguyễn Ðình Toàn, anh đọc cho nghe bài thơ anh làm năm 1966 lúc ở Hà Nội, lột tả được kiếp người cô quạnh của anh:


Tôi, một kẻ không gia đình bè bạn

Sống một mình, bệnh hoạn xanh xao

Chai nước con, chiếc điếu hút thuốc lào

Chiếc giường vải, chiếc bàn bằng gỗ cũ

Ðồ đạc tôi thế là tạm đủ

Cuộc sống nghèo nàn, không ước, không mơ

Ngoài thời gian dậy học vài giờ

Tôi tìm kiếm niềm khuây trong sách vở

Ít ra khỏi căn buồng con tôi ở

Chủ nhật, ngày thường tôi thấy như nhau

Những khi buồn tôi đem điếu ra lau

Hoặc khe khẽ ngâm vài câu thơ cổ

Mỗi tháng một lần tôi mang phiếu sổ

Tiêu chuẩn thịt, đường một lạng mua ăn

Trong lòng tôi chỉ một nỗi băn khoăn

Sợ bị bắt, bị nghi là bất mãn!


Khốn nạn, cái chế độ kìm kẹp con người!

Ðốn mạt, cái guồng máy khiến anh phải sống như thế!


Sống ở Mỹ, căn phòng anh ở có tươm tất đôi chút, nhưng cũng chỉ vỏn vẹn cái giường nằm, cái kệ sách, chiếc tivi cũ, vài xoong nồi chén, bát ăn cơm, chiếc điếu cầy được thay bằng những bao thuốc lá.


Thế thôi! Vậy mà vẫn có đứa khốn nạn, đốn mạt dựng điều bôi nhọ, vấy bẩn vào nhân cách của anh. Hỏi anh sao cứ để chúng yên, anh bảo, “làm thế nào được, đi rừng gặp thú dữ, chẳng lẽ mở mồm xin chúng buông tha.”


“Làm thế nào được”, anh Thiện ơi, để nguôi bớt nỗi đau khi anh ra đi!

“Làm thế nào được” để bớt nhớ dáng cao gầy của anh mỗi khi anh vào tòa soạn thăm em!

“Làm thế nào được” để ghi lại vài lần thanh thản hoặc thấy anh cười.

“Làm thế nào được” để thôi bị ám ảnh nhớ ánh mắt anh đuổi theo, khi em chia tay anh lần cuối cùng ở bệnh viện!


Ðinh Quang Anh Thái

Nguồn: Nguyễn Chí Thiện Trái Tim Hồng (Trần Phong Vũ)



 

Bai Viet Ve Nguyen Chi Thien

 

Bài viết về Nguyễn Chí Thiện

 

Sức Bật Sáng trong Thơ Nguyễn Chí Thiện (Trần Cao Tường)

Tháng mười, ngày giỗ một người Việt Nam yêu nước: Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Mạnh Trinh)

Vòng Hoa Cho Thi Sĩ (Ký Giả Lô Răng)

Mùa Xuân trong thơ Nguyễn Chí Thiện (Trần Phong Vũ)

Tiễn Anh, ngày mưa đầu mùa! (Đinh Quang Anh Thái)

Giới thiệu tác phẩm Nguyễn Chí Thiện, Trái tim hồng của Trần Phong Vũ (Thuỵ Khuê)

Nguyễn Chí Thiện - Trái Tim Hồng của Trần Phong Vũ (Lê Thiên)

Những lời phẩm bình, đánh giá truyện "Hỏa Lò" (Nhiều tác giả)

Lời "TỰA" tập truyện Hỏa Lò của Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích)

Thi Sĩ Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Xuân Vinh)

Thương Tiếc Anh Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích)

Tính Thiện – Sự Thật Chỉ Là Một

 (Phan Nhật Nam, nguoivietboston.com)

Anh Thiện ơi, hãy ngơi nghỉ! (Nhật Tiến)

Ngọn lửa tâm can Nguyễn Chí Thiện

 (Ngô Nhân Dụng, diendantheky.net)

Nhờ đâu không mất nước? (Ngô Nhân Dụng)

Hai Tập Thơ Tù Nguyễn Chí Thiện & Hồ Chí Minh

 (Phan Thanh Tâm, diendantheky.net)

“Hoa địa ngục” và Đảng, Bác, Mác-Lê

 (Phạm Hồng Sơn, danchimviet.info)

Audio: SẼ CÓ MỘT NGÀY (Phan Văn Hưng phổ nhạc)

Những hình ảnh về Nguyễn Chí Thiện

 

Tác phẩm

 

HỎA LÒ (tập truyện):

  Lời Tựa, Đàn Bò Sửa, Một Lựa Chọn, Tạc Tượng

  Những Bài Ca Cách Mạng, Phùng Cung

  Sương Buồn Ôm Kín Non Sông

  Trăng Nước Sông Hồng

  Những lời phẩm bình, đánh giá truyện "Hỏa Lò"

 

Thơ Nguyễn Chí Thiện

Đồng Lầy

 

 

Văn Học Miền Nam

 

Văn Học Miền Nam

 

- Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

- Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

- Tạp Chí Văn Nói Chuyện Về Các Nhà Văn Nữ

(Nhiều tác giả)

- Tản mạn về bài thơ kỷ vật cho em (Linh Phương)

- Các ý nghĩ từ một buổi sinh hoạt văn học

(Phạm Phú Minh)

- Dẫn Lược Từng Chương Tiểu Thuyết Danh Tiếng của Thomas Hardy (Trần Văn Nam)

- Một chuyến đi (Trăm lần vui. Vạn lần buồn) (Phạm Văn Nhàn)

- Viết về Duyên (Đỗ Xuân Tê)

- Hình như cây súng con lạ lắm (Trần Hoài Thư)

- Đôi mắt La Ronda (Trần Hoài Thư)

- Bằng Hữu, Thật Sống Đủ Ngay Đây (Phan Nhật Nam)

- Gặp anh Đặng Tiến và đi thăm Trần Hoài Thư (Phạm Văn Nhàn)

- Những Giải Thưởng Văn Chương Trên Nước Việt (Nguiễn Hữu Ngư)

- Đứng Trước Thực Tại (Lý Hoàng Phong)

- Tản Mạn Về Tính Nhân Bản Trong Thi Ca Miền Nam Thời Chiến (Trần Hoài Thư)

Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

 (Trùng Dương)

Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

 Đặng Tiến

20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

 Nguyễn Văn Lục

Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

 

Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

 

Van Hoc

 

 

Tác Giả

 

Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

  Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

  Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

  Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

  Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

  Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

 (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Cao Đông Khánh,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Chu Tử,  Du Tử Lê,  Dương Nghiễm Mậu,  Dương Quảng Hàm,  Giang Hữu Tuyên,  Hà Thúc Sinh,  Hà Thượng Nhân,  

 
 

 

© Hoc Xá 2002

© Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)