1. Head_
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Ngày xuân, đọc chơi vài bài thơ tháng Giêng (Lê Hữu)

      21-2-2021 | THƠ

      Ngày xuân, đọc chơi vài bài thơ tháng Giêng

       LÊ HỮU
      Share File.php Share File
          

       


      Tháng Giêng ăn Tết ở nhà…


      Chưa bao giờ câu ca dao ấy lại đúng hơn thế và cho ta lời khuyên đúng đắn, thiết thực nhất trong mùa đại dịch này. Cho dù tháng Giêng có “là tháng ăn chơi”, như một câu ca dao khác, thì cũng chỉ nên “ăn” và “chơi” ở trong nhà hoặc “ta dại ta tìm nơi vắng vẻ” hơn là du Xuân đến những chốn lao xao hội hè, đình đám.


      Một trong những “chốn vắng” ấy là dạo chơi trên cánh đồng thơ mùa xuân để hái về những bông hoa tươi thắm là những bài thơ, câu thơ tháng Giêng khoe sắc trong nắng xuân.


      Thơ hay, một đôi câu cũng hay. Những câu thơ trích dẫn trong bài này chỉ là tiện tay gặp đâu ghi xuống đó, không phân biệt, phân loại thơ cũ thơ mới, thơ già thơ trẻ, thơ ngoài Bắc thơ trong Nam, thơ ngoài nước thơ trong nước. Một bài thơ, câu thơ hay không bao giờ cũ.


      Tháng Giêng ngon như một cặp môi gần

      (“Vội vàng”, Xuân Diệu)


      Câu thơ cũ nhưng vẫn cứ mới như mùa xuân chẳng bao giờ cũ, chẳng bao giờ già. “Tháng Giêng ngon”, không mới sao? Chẳng biết chơi Xuân, ăn Tết ngon, dở thế nào nhưng cứ nghe “tháng Giêng ngon” là đủ thấy ngon. Ngon đến độ “Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”


      Nói “Tháng Giêng ngon như một cặp… bánh chưng” nghe cũng hay vậy nhưng vẫn không hay, không ngon bằng “một cặp môi gần”. Câu thơ không chỉ mới vào thời kỳ gọi là “phong trào thơ mới” ấy mà mãi đến nay nhiều người làm thơ vẫn chuộng cách ví von như thế.


      Thuở ấy mây non với gió mềm

      Nắng vừa ấm để mọng môi em

      Nụ hôn mừng tuổi ngon như Tết

      Anh bảo em rằng mới tháng Giêng

      (“Niên thiếu”, Duyên Anh)


      Tết ngon, tháng Giêng ngon, mùa xuân cũng ngon ngon. Đến cả điếu thuốc lá của ngày đầu một năm cũng ngon nữa khi ta nghe Nguyên Sa kể chuyện tháng Giêng bằng giọng thân mật.


      Tháng Giêng và anh rủ nhau châm điếu thuốc

      Điếu thuốc đầu năm và điếu thuốc đầu ngày

      (“Tháng Giêng và anh”, Nguyên Sa)


      Tháng Giêng không chỉ thật ngon mà còn thật hiền. Tháng Giêng không chỉ ướt như mắt, hồng như môi mà còn trắng như cúc, biếc như lá…


      Tháng Giêng hiền như cỏ

      và tóc mềm như mây

      Tóc bay qua bến lạ

      Sông thương ai, sông đầy


      Tháng Giêng biếc như lá

      và tình ấm như tay

      Tình rẽ sang lối nọ

      Vai nhớ ai, vai gầy

      (“Tháng Giêng hát”, Mường Mán)


      Thế nhưng, vẫn có những tháng Giêng không “hiền như cỏ”, vẫn có những mùa xuân không là “xuân hiền”. Tháng Giêng theo chân người lính về giữa lòng cố đô hoang tàn một thời nào binh lửa.


      Tháng Giêng xuôi quân ra Huế

      Cố đô hoang vu điêu tàn

      Bãi học chiều em vắng bóng

      Tóc thề đã quấn khăn tang

      (“Hành trình Thủy Quân Lục Chiến”, Phạm Văn Bình)


      Cho dù Huế có đổi thay qua bao mùa tang thương dâu bể, Huế của thôn Vỹ Dạ, bến Văn Lâu, của cầu Tràng Tiền, dốc Nam Giao vẫn đẹp mãi, thơ mãi trong những bài thơ tình tháng Giêng gửi về chốn cũ, một nơi chốn người ta đã sống đã yêu, đã hạnh phúc đã khổ đau.


      Gió ướt còn bay giữa tháng Giêng

      Phố Huế còn mây áo lụa ai mềm

      Mưa khói còn xanh một trời thôn Vỹ

      Huế còn trong lòng một người yêu em

      (“Chốn cũ”, Vũ Hữu Định)


      Nhiều lắm, những lời hẹn thề với Huế mộng mơ, với dòng sông Hương lững lờ êm đềm xuôi chảy.


      Tháng Giêng còn mộng mơ

      Sông Hương còn gương lược

      Tôi hẹn về chải tóc

      Cho người tình năm xưa

      (“Món nợ mùa xuân”, Trần Dzạ Lữ)


      Huế tháng Giêng là vậy, Sài Gòn tháng Giêng cũng đâu có khác, cũng là những nỗi niềm vời vợi gửi vào bài thơ tình, cũng là những cơn mưa chiều về ngang thành phố và nỗi nhớ dạt dào như “hàng cây nhớ gió đứng bên đường”.

      Tháng Giêng Sài Gòn anh làm thơ yêu em

      Buổi chiều mù mưa bay xa trời thành phố

      Tháng Giêng Sài Gòn – nỗi lòng anh thế đó

      Rất nồng nàn khi nghĩ đến em yêu


      Tháng Giêng Sài Gòn tha thiết biết bao nhiêu

      Như anh đến cùng em, cầm tay mà chẳng nói

      Như lúc anh xa em, nỗi sầu lên vòi vọi

      Như hàng cây nhớ gió đứng bên đường

      (“Tháng Giêng Sài Gòn anh làm thơ yêu em”, Kim Tuấn)

      Sài Gòn tháng Giêng đầy nắng và gió. Sài Gòn của những đường phố quen tên đầy ắp những kỷ niệm và của những câu thơ đượm hương vị Tết như là những hoài niệm đẹp về một thời để yêu và một thời để bâng khuâng tiếc nhớ.

      Rét lợt mùa Giêng Sài Gòn nắng

      Gió nồng Bà Chiểu đậm cây xanh

      Nhang khói Lăng Ông chừng gợi nhắn

      Mạch đời nghĩa đất những nghìn năm…


      Mùa Giêng Nguyên đán Sài Gòn gió

      Mát dịu đường trưa lá ngủ quên

      Muốn gửi theo người không hẹn trước

      Chút lòng hương Tết gió Hàng Xanh

      (“Mùa Giêng ở Sài Gòn”, Nguyễn Bạch Dương)

      Mùa Giêng ở Đà Lạt thì sao? Ðà Lạt mùa xuân như cô gái xuân thì, xinh tươi và mơ mộng. Đà Lạt mùa xuân về trên những đóa quỳ vàng rực phủ kín lưng đồi và trên những lối đi quen.


      Đà Lạt chiều xuống thấp

      bóng ai bên hàng cây

      Chắc nỗi buồn đứng nấp

      cho trời chiều đầy mây…


      Đà Lạt em không đến

      e tháng Giêng bớt hồng

      Hoa quỳ không còn nở

      giữa vô cùng mênh mông

      (“Tháng Giêng hoa quỳ nở”, Huỳnh Hữu Võ)


      Lại còn những thành phố nào nữa khi tháng Giêng về trên những con đường ngập nắng dẫn đến trường và áo trắng như từng đàn bướm trắng nhẹ bay trong làn gió xuân.

      Phan Thiết ra Giêng đường phượng nắng

      Hoa còn sợ gió trốn môi em

      Thị xã xưa, xưa tràn áo trắng

      Mái lầu Tháp Nước đỏ dần lên


      Phan Thiết ra Giêng em ôm cặp

      Tụm ba tụm bảy nụ cười xuân

      Em thầm nghiêng nón trên cầu sắt

      Hỏi sông Mường Mán những bâng khuâng

      (“Phan Thiết ra Giêng”, Nguyễn Như Mây)

      Hà Nội mùa xuân về trên những cành đào nở sớm. Chiến tranh đã đi qua, chàng trai trẻ xa rời Hà Nội năm xưa cũng đã đi hết một thời tuổi trẻ. Người tìm về những đường xưa lối cũ. Những con đường nay đã khác, những hàng cây nay đã lớn, biết lòng ai có đổi thay?...

      Ngã năm rộng, cỏ ven hồ xanh mướt

      Năm nay đào nở sớm, tháng Giêng sang

      Tháng Giêng bỡ ngỡ búp bàng non

      Nhiều trẻ con và nhiều chim sẻ


      Những con đường đông vui như tuổi trẻ

      Như cuộc đời, bao kỷ niệm đi qua

      Anh trở về sau những tháng năm xa

      Cây đã lớn, lòng ta nhiều đổi khác

      (“Những con đường tháng Giêng”, Xuân Quỳnh)

      Người về hay chưa? Có thực người đã trở về như tiếng chân ai, tiếng giầy nào quen thuộc chạm những bậc thềm cửa hay chỉ là tiếng động mơ hồ của tiếng lá rơi bên thềm nhà vắng. Người đi vẫn biệt tăm, người ở lại cố níu chân tháng Giêng “không cho Rằm trôi qua” để kịp đón bước chân người về trong nỗi khắc khoải đợi chờ.


      Rằm tháng Giêng rồi đấy

      anh đã về hay chưa?

      Tiếng giầy ai giẫm nhẹ

      bực thềm buổi xuân trưa


      Tháng Giêng thơm trong tóc

      hồn em cài mảnh Rằm

      Anh có về hái lộc

      tháng Giêng đang gọi thầm


      Tháng Giêng ngày giòn lắm

      em níu chặt cành hoa

      Anh về đi em đợi

      không cho Rằm trôi qua

      (“Tháng Giêng thơm trong tóc”, Trần Mộng Tú)



      Những hạnh phúc đầu xuân hay những mùa xuân cách chia vẫn là nguồn nhạc hứng, thi hứng để người nhạc sĩ và chàng thi sĩ viết thành câu hát, lời thơ trong những bài thơ tình muôn thuở và những bản tình ca ngọt ngào.


      Thời gian nói điều gì

      mà mùa xuân trói buộc

      Câu thơ đi nửa bước

      Nỗi buồn dài mười năm


      Đời gọi thức trăng rằm

      Em về vui bếp nhỏ

      Gió qua mùa thương khó

      Tháng Giêng tìm môi ai

      (“Tình ca mùa xuân”, Tần Hoài Dạ Vũ)


      Nguồn thi hứng tháng Giêng ấy cũng róc rách chảy xuôi về dòng thơ lục bát. Tình không là tình xanh vì nỗi phụ phàng. Tình không là tình bền vì những đổi thay. Tháng Giêng ngắn, nỗi buồn thì dài dằng dặc.

      Tháng Giêng đang ở quê nhà

      và em đang với mù sa phố chiều

      Đã vàng bóng áo cô liêu

      chắc chi giữ được ít nhiều ngày xưa?


      Tôi đi cuối buổi mong chờ

      viết không xong nổi bài thơ bạc tình

      Quá nhiều những tháng Giêng xanh

      đã như phấn bụi đời mình gió bay


      Đổi thay, đã từng đổi thay

      Tháng Giêng ngắn, nỗi buồn dài phải không?

      (“Gửi tháng Giêng”, Hoàng Lộc)

      Tháng Giêng ngày mỏng, mưa cũng mỏng. Cơn mưa phùn lất phất tháng Giêng đánh thức những nhớ thương dịu dàng.


      Tháng Giêng mưa ngoài phố

      Mưa như là sương thôi

      Những bóng cây dáng khói

      như mộng du bên trời


      Tháng Giêng ngày mỏng quá

      Nỗi buồn nghe cũ rồi

      mà bên kia tờ lịch

      nỗi niềm mưa xót rơi

      (“Mưa tháng Giêng”, Nguyễn Việt Chiến)


      Tháng Giêng mưa phùn không đủ làm ướt áo. Mưa giăng, gió nhẹ chỉ đủ vừa nhớ thương. Nhìn mưa rơi phương này mà nhớ mưa phương nào nơi chốn xa quê nhà.


      Bây giờ ra Giêng rồi em

      mà sao mưa chưa ướt áo

      Em ngồi thu mình áo não

      Sầu lên tím ngát chân thềm


      Ra Giêng có mưa phùn nhẹ

      Mùa này quê mình cũng mưa

      Cây dâu đất còn sai trái?

      Em về bên liếp rào thưa…


      Ra Giêng em đi xuống phố

      Anh nghe gió mát qua lòng

      (“Ra Giêng”, Trần Yên Hòa)


      Quê hương là những thành phố, những làng quê, là mảnh vườn thửa ruộng, luống cày liếp rau, là bụi chuối buồng cau, bờ tre khóm trúc, là hoa gạo đỏ nở ven sông. Quê hương là chốn người ta luôn muốn tìm về mỗi mùa xuân tha hương vì biết rằng nơi ấy vẫn có bóng người mẹ già tựa cửa mỏi mòn ngóng tin con. Ôi, nỗi nhớ quê hương quặn thắt.

      Ngoài ấy bây giờ chưa nắng lắm

      Nhiều hoa gạo đỏ nở bên sông

      Tháng Giêng có tiếng chim tu hú

      Khung biếc trời mai én liệng vòng…


      Bóng mẹ vào ra lối ngõ quen

      Tóc sương dần xóa tóc màu đen

      Nhớ con xa nhẩm lời kinh nguyện

      Khuya nối nghìn khuya một ngọn đèn

      (“Quê hương”, Tường Linh)

      “Thơ Tường Linh ra đi từ gốc rạ, để cuối cùng quay về lại với gốc rạ, trở thành máu thịt của quê hương.” (Tần Hoài Dạ Vũ). Không lời nào đúng hơn để nói về một nhà thơ của tình tự dân tộc, về một trái tim nặng trĩu nỗi niềm hoài hương. Trái tim ấy vừa ngừng đập để về với lòng đất Mẹ, về lại với gốc rạ quê hương vào những ngày cận Tết, trước ngưỡng cửa tháng Giêng này.


      Một nhà thơ khác, nhác trông những bông cúc dại nở ven đường bỗng dưng cảm khái nhân vật truyện Kim Dung giang hồ bôn ba hành hiệp với hào khí ngất trời và nỗi bi tráng trời đất bao la mà không có chỗ dung thân.

      Tháng Giêng ngồi quán, quán thu phong

      Gió Nhạn Môn Quan thổi chạnh lòng

      Chuyện cũ nghe đau hồn tứ xứ

      Thương Kiều Phong, nhớ tiếc Kiều Phong…


      Tháng Giêng có kẻ đi tìm cúc

      Nhưng cõi đời không có Cúc Hoa

      Thấy đám phù bình trên mặt nước

      Biết mình đi lộn nẻo bao la

      (“Một ngày nhàn rỗi”, Nguyễn Bắc Sơn)

      Tháng Giêng là tháng làm mới lại tình yêu của những lứa đôi, như lá yêu hoa, như nắng yêu gió, như đất yêu trời, như người yêu nhau suốt từ mùng một Tết tới ra Giêng.


      Yêu người yêu khắp lá cây

      Yêu thêm ngọn cỏ từ ngày ra đêm

      Yêu từ mùng một ra Giêng

      Thành thân Nguyên Đán ngọc tuyền sơ khai

      (“Thành thân”, Bùi Giáng)


      “Mau với chứ, vội vàng lên với chứ!” Tháng Giêng ngắn, tháng Giêng qua mau lắm, vừa mới ra Giêng là đã sắp hết tháng Giêng. Lời yêu chưa kịp ngỏ thì tháng Giêng đã như cơn gió vụt bay.


      Chưa kịp mê tam cúc

      Xuân hồng đã trôi mau

      Chưa kịp hôn môi Tết

      Tháng Giêng son phấn sầu

      (“Bấy giờ, em ơi”, Duyên Anh)


      Nhiều lắm, không làm sao kể hết được những câu chuyện và những bài thơ hay tháng Giêng, đành hẹn lại mùa sau. Xin cám ơn tác giả những câu thơ trích dẫn mang đến chút thi vị cho những ngày đầu xuân.


      Tháng Giêng luôn là bước khởi đầu cho những ngày tháng năm rộng mở, thênh thang trước mắt. Mùa đông dài ảm đạm đã đi qua, cầu chúc mùa xuân mới an vui, tươi sáng đến cho mọi nhà.


      Lê Hữu

      Nguồn: Tác giả gởi



      Cùng Tác Giả

      Cùng Tác Giả:

       

      - Ngày xuân, đọc chơi vài bài thơ tháng Giêng Lê Hữu Tản văn

      - Mùa dịch, đọc “Đi, Đọc và Viết” của Phạm Xuân Đài Lê Hữu Điểm sách

      - Hoa daffodils vàng, bán một nửa giá Lê Hữu Truyện ngắn

      - Thái Thanh, tiếng ru muôn đời Lê Hữu Nhận định

      - Hoa anh đào nở rộ Lê Hữu Truyện ngắn

      - Lời xin lỗi đầu năm Lê Hữu Phiếm luận

      - Ai cũng cần một vòng tay ôm Lê Hữu Truyện ngắn

      - ‘Their War,’ trả lại công bằng và danh dự cho người lính VNCH Lê Hữu Tường thuật

      - Những cô Mơ Bay trong truyện Cung Tích Biền Lê Hữu Nhận định

      - Nghệ sĩ không phân biệt tuổi tác? Lê Hữu Phiếm luận

    3. Thơ và bài viết về Thơ

       

        Thơ và Bài viết về Thơ:

       

      Ngày xuân, đọc chơi vài bài thơ tháng Giêng (Lê Hữu)

      Tiếng Gọi (Trần Yên Hòa)

      Đọc lại thơ tình một thuở của văn chương miền Nam (Trần Doãn Nho)

      Tưởng, Vọng (Trần Yên Hòa)

      Hiệu Lực Của Ví Von Trong Thi Ca (Đàm Trung Pháp)

       

       

        Thơ Dịch:

       (Vietnamese Poetry translated into English)

       

      Đàm Trung Pháp & Viên Linh dịch và chú giải:

       

      Vịnh Hai bà Trưng (Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập)

      Ăn Cỗ Đầu Người (Nguyễn Biểu)

      Đoạt Sáo Chương Dương Độ (Trần Quang Khải)

      Nam Quốc Sơn Hà (Lý Thường Kiệt)

      ......

      Huỳnh Sanh Thông dịch:

       

      Thăng Long (Nguyễn Du)

      Vọng Phu Thạch (Nguyễn Du)

      Hồ Hoàn Kiếm (Vô Danh)

      Thăng Long Thành Hoài Cổ

       (Bà Huyện Thanh Quan)

      ......

      Lê Đình Nhất-Lang & Nguyễn Tiến Văn dịch:

       

      Cùng khổ (Bùi Chát)

      Hoa sữa (Bùi Chát)

      Bài thơ một vần (Bùi Chát)

      ......

      Các tác giả khác dịch:

       

      Tôi đã cố bám lấy đất nước tôi (Nguyễn Đình Toàn) (Do Dinh Tuan dịch)

      Bữa Tiệc Hòa Bình (Nguyễn Thị Thanh Bình) (Nguyễn Ngọc Bích dịch)

      Từ Một Cuốn Rún (Nguyễn Thị Thanh Bình) (Đinh Từ Bích Thúy dịch)

      ......

       

       

        Thơ Cổ:

       

      Sau đúng 60 năm, đọc lại bài thơ trừ tịch của Đặng Đức Siêu và Đông Hồ (Trần Từ Mai )

      Mùa Thu Trong Đường Thi (Lê Đình Thông)

      Những Vần Thơ Xuân Của Vua Trần Nhân Tông (Tạ Quốc Tuấn)

      Về một bài thơ dạy học vào mùa xuân của Trần Quý Cáp (Ngô Thời Đôn)

      Cảnh Đẹp Thành Thăng Long Thời Tây Sơn Qua Thi Ca Đoàn Nguyễn Tuấn (Phạm Trọng Chánh)

      Ngày Xuân Đọc "Đào Hoa Thi" của Nguyễn Trãi (Trần Uyên Thi)

      Thơ Lý Bạch (Đàm Trung Pháp)

       

       

        Thơ Tuyển:

       

      Tạ Ơn Anh (Trần Thị Nguyệt Mai)

      Hòa Âm Quỷ Điệu (Trần Lý Nhiên Đăng)

      Tên Con Là HOÀNG SA (Cát Vàng)

      Quê Em (Trần Huiền Ân)

      Bài Tình, Ngày Tình Nhân (Trần Yên Hòa)

       

        Trang Thơ các Tác Giả:

       

      Chu Ngạn Thư,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Hồ Minh Dũng,  Hoàng Anh Tuấn,  Hoàng Hương Trang,  Lê Phương Nguyên,  Lê Văn Trung,  Mai Trung Tĩnh,  Ngọc Dũng,  Nguyễn Bá-Trác,  

       

        Tục ngữ (Proverbs)

       

      Tre già măng mọc

      Đục nước béo cò

      Trúc dẫu cháy đốt ngay vẫn thẳng

      Gà một mẹ đá nhau

       

        Danh Ngôn

        Đố vui (Puzzles)

       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)