1. Head
    1. Link

      Liên Kết

       

       

      Từ Điển Anh Việt

       

          

       

       


      Tac Pham & Tac Gia

      Tác Phẩm

       

       

      Tác Giả

       

       
       

      Tạp Chí

       

      PHONG HÓA (13 số đầu)
       (Đại học Khoa học Xã hội)
      PHONG HÓA (các số sau)
       (Đại học Hoa Sen)
      TỰ LỰC VĂN ĐOÀN, tác phẩm
       (Viện Việt Học)
      VĂN HỌC
      Tạp chí Văn Học
      Thư viện Người Việt:
      NAM PHONG
      TRI TÂN
      THANH NGHỊ
      NGÀY NAY
      VĂN HOÁ NGÀY NAY
      TIỂU THUYẾT THỨ BẢY
      TẬP SAN SỬ ĐỊA
      THẾ KỶ 21
      DÒNG VIỆT
      Trọn bộ DÒNG VIỆT (1993-2009)
      VĂN (Xuân Canh Thìn) (vanmagazine)
       

       

    2. Đọc Bài Thơ Xuân Đất Khách Của Thanh Nam (Viên Linh)

      22-01-2014 | THƠ

      Đọc Bài Thơ Xuân Đất Khách Của Thanh Nam (1931-1985)

       VIÊN LINH

      Một khuôn mặt văn chương được yêu mến nhất trong đời sống văn nghệ Sài gòn là nhà văn nhà thơ Thanh Nam (1931-1985), người cùng với Nguyên Sa chủ trương Tạp chí Hiện Đại, sống bằng nghề văn, có hơn hai chục cuốn tiểu thuyết đã xuất bản, song lại nổi tiếng là thơ hay. (1) Ông được mọi người của mọi giới yêu mến, kể cả anh em trong giới sân khấu cải lương, các danh ca nơi trà đình tửu quán, các ký giả trang trong (2) của giới làm báo, và các nhà văn nhà thơ nổi tiếng nhất của Miền Nam. Con người ấy nổi bật vì cách sống, vì chỉ viết cái gì anh sống, anh cảm được, cho nên thơ văn Thanh Nam là thơ văn của cuộc sống, loại trừ mọi giả tưởng hay hư cấu. "Hồn thật của Thanh Nam đi vào hẳn tác phẩm của anh." Đó là nhận định của nhà văn nổi tiếng nhất của Miền Nam là Bình Nguyên Lộc về tác giả Thanh Nam. (3) Còn Mai Thảo viết: "Văn là người. Câu đó vẫn thật đúng với Thanh Nam". (4) Cuốn truyện đầu tiên của Thanh Nam in năm 1957 ở Sài gòn, song anh cầm bút cùng thời và cùng nhóm văn nghệ với Ngọc Giao, Nguyễn Minh Lang, Thy Thy Tông Ngọc Ở Hà Nội từ đầu thập niên '50. Năm 1952, theo bước chân thi sĩ Nguyễn Bính, anh vào Sài gòn, gia nhập giới văn nghệ Nam kỳ, ở lại đây và trở thành "con thiêu thân" của Hòn Ngọc Viễn Đông.


      Nếu chỉ cần một tác phẩm để giới thiệu Thanh Nam, thì đó là tập thơ Đất Khách; và nếu chỉ cần một bài điển hình về Thanh Nam, thì đó là bài thơ ông làm chỉ hai năm sau khi di tản tới Hoa Kỳ:


      THƠ XUÂN ĐẤT KHÁCH

      Gởi Viên Linh


      Tờ lịch đầu năm rớt hững hờ

      Mới hay năm tháng đã thay mùa

      Ra đi từ thuở làm ly khách

      Sầu xứ hai xuân chẳng đợi chờ


      Trôi dạt từ Đông sang cõi Bắc

      Hành trình trơ một gánh ưu tư

      Quê người nghĩ xót thân lưu lạc

      Đất lạ đâu ngờ buổi viễn du


      Bài này Thanh Nam làm nhân cái Tết thứ hai trong cuộc sống lưu vong, Mồng 1 Tết Đinh Tỵ nhằm ngày 18.2.1977.


      Khi cùng làm một tờ báo với nhau, khoảng 1965,1966, từ Tuần báo Kịch Ảnh của Chủ nhiệm Quốc Phong Nguyễn Văn Hanh qua Tuần báo Nghệ Thuật của Chủ nhiệm Mai Thảo, cùng còn độc thân, Thanh Nam rủ tôi dọn về ở chung với anh trên Cao ốc Cửu Long đường Hai Bà Trưng, Sài gòn. Những năm '70, chúng tôi mỗi người một nhà, song cùng ở gần nhau trên đường Lý Thái Tổ. Rồi hẹn nhau cùng ra Phú Quốc, và đêm 29 rạng ngày 30 tháng 4 cùng lên một con tầu American Challenger tới Guam; cùng tới Trại tị nạn Indiantown Gap, Pennsylvania tháng 6.1975. Nhưng tôi ra trại trước vào tháng 8.1975, hai tháng sau gia đình anh được đưa tới New Jersey. Hoàn toàn cô đơn ở tiểu bang này, ít lâu sau anh liên lạc được với người bạn cũ từ Hà Nội đang định cư ở Seattle, thế là "trôi dạt từ Đông sang cõi Bắc."

      Từ đó, nhà văn lưu lạc quê người.


      Thức ngủ một mình trong tủi nhục

      Dặm dài chân mỏi bước bơ vơ

      Giống như người lính vừa thua trận

      Nằm giữa sa trường nát gió mưa


      Khép mắt cố quên đời chiến sĩ

      Làm thân cây cỏ gục ven bờ

      Chợt nghe từ đáy hồn thương tích

      Vẳng tiếng kèn truy điệu mộng xưa


      Anh tủi nhục gì hỡi Thanh Nam? Người đọc có thể hỏi như thế, bạn thân của anh thì không, vì anh đã tâm sự. Làm một nhà văn lưu vong, không còn cầm bút được nữa, có khác gì người lính thua trận giữa sa trường, như cỏ cây bùn đất? Báo chí tị nạn ở Hoa Kỳ hai năm đầu chưa có là bao, và dù có thì cũng thất thường. Trong tận cùng tâm hồn đau thương, vọng lên những vần thơ truy niệm quá khứ, giống như trong thương tích người chiến sĩ, vẳng lên tiếng kèn truy điệu mộng xưa.


      Người lưu vong thương nhớ những gì?


      Ới hỡi quê hương bè bạn cũ

      Những ai còn mất giữa sa mù

      Mất nhau từ buổi tàn xuân đó

      Không một tin nhà, một cánh thư


      Biền biệt thời gian mòn mỏi đợi

      Rối bời tâm sự tuyết đan tơ

      Một năm người có mười hai tháng

      Ta trọn năm dài Một Tháng Tư!


      Ôi, thật rõ ràng thật đau thương! Một năm của người đời là mười hai tháng, một năm của người Việt Nam lưu vong chỉ có một tháng, là Tháng Tư, cái tháng Miền Nam tự dưng vỡ lở, không đánh mà tan, đâu là bạn bè, người thân, đâu là nhà xưa, quê cũ?


      Chấp nhận hai đời trong một kiếp

      Đành cho giông bão phũ phàng đưa

      Đầu thai lần nữa trên trần thế

      Kéo nốt trăm năm kiếp sống nhờ


      Đổi ngược họ tên cha mẹ đặt

      Tập làm con trẻ nói ngu ngơ

      Vùi sâu dĩ vãng vào tro bụi

      Thân phận không bằng đứa mãng phu


      Từ một nước Á châu cổ kính tới thủ đô của Tân thế giới, Thanh Nam cho là từ kiếp này đổi sang kiếp khác, kiếp nào đứa trẻ cũng phải học nói, đã sống phải cần lao, nhưng từ Trần Đại Việt đổi thành Viet Tran, ngược lại nền nếp mẹ cha, không dùng được khả năng của mình nữa, phải sống nhờ, thì thân phận kém cỏi là dường nào?


      Canh bạc chưa chơi mà hết vốn

      Cờ còn nước đánh phải đành thua

      Muốn rơi nước mắt khi tàn mộng

      Nghĩ đắt vô cùng giá Tự Do!


      Tất cả vì sao lại thế?

      Ai cũng biết câu trả lời.

      Vì Tự Do.


      Con người bỏ quê hương đất nước, bỏ tất cả ra đi, chỉ vì cuộc sống chỉ đáng sống vì được sống tự do, mặc dầu cái giá của Tự Do là vô cùng đắt. Thế kỷ XX là thế kỷ của tị nạn. Chúng ta sống trong thế kỷ ấy. Nhìn xem, quanh thế giới, và quanh ta, đâu đâu cũng đầy người tị nạn. Không tị nạn là sống trong tù ngục. Sống tù ngục thà chết. Sống tị nạn, còn hy vọng "mây nước có phen...":


      Bằng hữu qua đây dăm bảy kẻ

      Đứa nuôi cừu hận, đứa phong ba

      Đứa nằm yên phận vui êm ấm

      Đứa nhục nhằn lê kiếp sống thừa


      Mây nước có phen còn hội ngộ

      Thâm tình viễn xứ lại như xa

      Xuân này đón tuổi gần năm chục

      Đối bóng mình ta say với ta...

      1977

      Thanh Nam, Đất Khách, trang 13-15)

      Viên Linh

      (Khởi Hành số 183&184, tháng 1&2.2012)

      CHÚ THÍCH


      1. Thanh Nam tên khai sinh là Trần Đại Việt, người Nam Định, ra đời ngày 26.8.1931, vào Nam lập nghiệp năm 1952. Từ trần tại Seattle ngày 2.6.1985. Tác phẩm đã xuất bản - 1957: Hồng Ngọc, Người nữ danh ca. - 1963: Giấc ngủ cô đơn, Buồn Ga Nhỏ, Còn một đêm nay. - 1965: Bầy ngựa hoang, Giòng lệ thơ ngây, Những phố không đèn - 1968: Mấy mùa thương đau. 1983: Đất Khách, thơ, Seattle. Tạp chí Hiện Đại ra đời khoảng 1960, trụ sở tại đường Nguyễn An Ninh Sài gòn, trong ban chủ trương có Nguyên Sa, Thanh Nam. Năm 1965 Thanh Nam là Thư ký tòa soạn Tuần báo Nghệ Thuật, rồi 1966 nhường cho Viên Linh.

      2. Giới làm báo Sài gòn chia các ký giả làm nhiều loại, ký giả trang trong là những người phụ trách "bài nằm," tức bài sáng tác, chuyện tình cảm, tìm hiểu, viết từ những ngày trước, khác với ký giả phụ trách tin tức trang ngoài, có tính thời sự, viết ngay khi sự việc xảy ra.

      3. Bài viết có nhan đề: "Một tác giả viết về một tác giả, Thanh Nam dưới mắt Bình Nguyên Lộc", Tuần báo Nghệ Thuật số 36, Sài gòn, 18.6.1966.

      4. "Thanh Nam dưới đất trời Tây Bắc," Mai Thảo, Chân Dung, Văn Khoa xuất bản, Westminster, 1985.



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Thủy Tang Viên Linh Thơ

      - ‘Thơ Tuyển’ vào cuộc lữ hành Viên Linh Giới thiệu

      - Tô Kiều Ngân và Mặc Khách Sài Gòn Viên Linh Hồi ức

      - Hồi Sinh Viên Linh Truyện ngắn

      - Dòng Thơ Chính Khí thời tiền chiến: Nhà thơ Thâm Tâm (1917-1950) Viên Linh Nhận định

      - Tâm sự năm thứ 21 ‘Khởi Hành’ Viên Linh Hồi ức

      - Ý kiến về một bài trên Học Xá Viên Linh Ý kiến

      - Lịch Sách Chân Dung Nhà Văn Việt Nam Viên Linh Lời Tựa

      - Nguyễn Thị Hoàng, tuyển truyện 12 tác giả Viên Linh Giới thiệu

      - Mấy Chân Dung Văn Nghệ Hiện Đại Của Huỳnh Hữu Ủy Viên Linh Nhận định

    3. Bài viết về Thanh Nam

       

      Bài viết về Thanh Nam

       

      Vài kỷ niệm viết lách với Thanh Nam (Bình Nguyên Lộc)

      Lần thăm cuối cùng (Mai Thảo)

      Thanh Nam, Trọn Đời Sống Chết Với Văn Chương (Nguyễn Thiếu Nhẫn)

      Đọc "Buồn Ga Nhỏ" và "Thơ Xuân Đất Khách" của Thanh Nam (Trần Văn Nam)

      Đọc Bài Thơ Xuân Đất Khách Của Thanh Nam (1931-1985) (Viên Linh)

      Tiểu Sử (gio-o.com)

      Loạn bút về Thanh Nam (Nguyễn Văn Sâm)

      Thanh Nam đất khách, những ngày Tháng Tư (Viên Linh)

      Lịch Sử Như Ngừng Lại Trong Thơ Truyện Của Thanh Nam (Trần Văn Nam)

      Nhà văn, nhà thơ của rượu và giang hồ (Hồ Nam)

      Tản mạn... Thanh Nam (Tuý Hồng)

       

      Tác phẩm

       

      Thơ Thanh Nam (thivien.net)

      Thơ Thanh Nam (thica.net)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      ,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Du Tử Lê,  Dương Nghiễm Mậu,  Duy Liêm,  Hà Thúc Sinh,  Hà Thượng Nhân,  Hàn Mặc Tử,  Hồ Đình Nghiêm,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)