1. Head_
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Tuệ Mai với nếp gia phong (Viên Linh)

      25-1-2019 | VĂN HỌC

      Tuệ Mai với nếp gia phong

       VIÊN LINH
      Share File.php Share File
          

       


          Nữ sĩ Tuệ Mai
       (1928-25.1.1982)

      Tuệ Mai Trần Thị Gia Minh sinh năm 1928 tại Hà Nội, (mất 25.1.1982(*) tại Sàigòn), nguyên quán làng Quang Xán, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, có thơ đăng báo từ năm 13 tuổi. Giải nhất Thơ Giải Văn chương toàn quốc 1966. Các thi phẩm đã xuất bản: Thơ Tuệ Mai 1962 (tựa Nguyễn Sỹ Tế), Không bờ bến 1964, Như nước trong nguồn 1969, Trên nhánh sông mưa 1970, Về phía trời xanh 1973.


      Dường như cứ vào hai tháng cuối năm, càng ngày nhịp sinh hoạt càng cận kề một niên lịch, lòng kẻ sống xa nhà càng khắc khoải một chờ mong không tên. Và lúc ấy, tôi bỗng đi tìm những kẻ mất giỗ, những người ra đi không hẹn, những tâm sự bơ vơ, những cánh chim lạc đàn, hôm nay tôi tìm thấy Tuệ Mai, nhà thơ nữ nổi tiếng của Việt Nam, mà lạ thay, ít người nhắc đến.


      Trong cuốn “Thi ca Việt Nam Hiện Ðại (1880-1965),” Trần Tuấn Kiệt gọi Tuệ Mai là “một nhà thơ dòng,” ý nói chị là con thi sĩ Á Nam Trần Tuấn Khải. Thơ chị hay, nhan sắc không thua kém ai, nết chị đẹp, mà lạ thay, tại sao ít sách vở nói đến – hay đúng hơn – nói đến không đủ. Mà Tuệ Mai lại từng được trao Giải Văn Chương Toàn Quốc về thơ năm 1966, lại là giải đầu, mà không được nói nhiều bằng các cô lãnh giải nhì giải ba.


      Có một cái gì…

      Còn tôi, tôi với đêm dài

      Ngủ trên trang sách, ngủ ngoài sân mưa

      Ôm vùng đất hẹn trăm hoa

      Mộng xây biết mấy cho vừa trước sau?

       

      Và tôi, tôi với đêm sâu

      Chợt đau vai yếu, chợt đau sử buồn

      Quãng dài tanh tưởi máu xương

      Quê hương thí điểm – quê hương nát nhàu.

      (Tuệ Mai, Nét Nhìn Rạng Ðông)

      Phải rồi, miền Nam trước 1975 các "nhà phê bình" chỉ có dăm người, nhiều người thực sự là nhà văn viết sáng tác, nhưng đội tên phụ nữ để viết khen chê các đồng nghiệp (như Vũ Hạnh ký tên Cô Phương Thảo bài xích mọi người trên báo Bách Khoa hay báo Tin Sách của trung tâm Bút Việt - PEN International địa phận Việt Nam thời Thanh Lãng), như Võ Phiến ký tên  Tràng Thiên (và có thể còn nhiều tên khác-cũng trên Bách Khoa) và trong nhịp sống sa đà ảnh hưởng Tây phương, họ thích ca ngợi những con ngựa lồng, những phụ nữ ngồi quán ngậm cổ chai bia 33 mà uống, chứ uống bằng ly bằng cốc, họ thấy không có gì lạ (1). Văn chương sáng tác dù hay mà văn học phê bình kém, thì không thiếu những trường hợp oan uổng. Sự thưởng ngoạn thuần túy âm thầm, mà cuộc tranh đấu ý thức hệ ồn ào náo động, như 20 năm ở Miền Nam, thì những tinh hoa phải lẻ loi, những cái thật phải xa lánh. Như đồng tiền xấu đuổi đồng tiền tốt, như vàng thau lẫn lộn thì biết bao là mất mát?


      Nhưng có khi cũng chính Tuệ Mai không muốn người ta tới gần mình:

      Xin chớ gần tôi / Vì tôi sắp vỡ / Xin chớ gần tôi / Vì tôi sắp nổ / Hình như từ óc / Hình như từ tim / Từ kiếp người mang tên hụt hẫng / Ngậm tăm trái đắng gia đình / Từng mảnh tôi sớm mai tàn rụng / Từng mùa tôi cây cỏ không tên / Từng bước tôi tới lui vướng mắc / Từ dòng tôi bến vỡ thuyền chìm. (Tuệ Mai, Xin Chớ Gần Tôi)

      Tuệ Mai lại rất nhút nhát. Tôi còn nhớ mấy lần chị tới tòa soạn Tạp chí Thời Tập ở đường Nguyễn Trãi Chợ Lớn, mà lần nào (nay hình dung lại) chỉ nhớ hai bàn tay chị nắm lấy nhau, buông trước tà áo. Chị nói nhỏ nhẹ, rào đón, đến nỗi tôi phải ngắt ngang, nói rằng tôi là bạn trẻ của anh Trần Việt Hoài, anh trai của chị. Của cả Ðỗ Vinh (biệt danh), không rõ là anh hay em trai của chị, hai người hoạt động cách mạng tham gia cuộc đảo chánh bất thành 1960 bị chính quyền Ngô Ðình Diệm truy nã. Lúc hai anh trốn trong một căn nhà thuê ở Xóm Lách, hẻm Công Lý, tôi đã tự tiện tới thăm, đến nỗi anh Trần Việt Hoài đuổi tôi mấy lần, nói rằng “về ngay đi, nó mà xông vô bây giờ thì cậu cũng đi tù luôn với chúng tớ!”


      Bản tính con nhà Nho phong, lại là người nữ đã khiến Tuệ Mai như một cái bóng, trong khi ngoài xã hội lúc ấy “ngũ quái” và "bà bà" đang tung hoành. Chị từng diễn thuyết về mấy nhà văn trong có tôi tại trụ sở Văn Bút Việt Nam (Tình yêu như một vốn liếng làm người) mà mãi khi ra hải ngoại, có người cho tôi cuốn “Câu Chuyện Văn Chương” do Khai Trí xuất bản từ năm 1969 ở Sài Gòn, – in lại các bài diễn văn ở Văn Bút – tôi mới biết!) Ôi đời sống, đời sống của một kiếp miệt mài với văn chương, biết bao là lãng quên và tiếc nuối.


      Tuệ Mai tham gia sinh hoạt, nói chuyện văn nghệ, diễn thuyết tại nhiều nơi như Tao Ðàn Bạch Nga của Nguyễn Vỹ, Trung Tâm Văn Bút của Vũ Hoàng Chương, Thanh Lãng, cùng với Hỷ Khương, Xuân Ðài. Theo tiểu sử in trong Thi Ca Việt Nam Hiện Ðại (1880-1965) “Tuệ Mai bàn về thơ thật rắn rỏi, nhiệt thành. Ở đó (các đàm trường) chị làm thơ thật mau. Trong giới phụ nữ Việt Nam hiện nay, chị được nhiều người yêu thơ mến mộ. Ngoài nếp sống yên tĩnh ở gia đình, chị còn hăng hái tham gia vào nhiều công tác xã hội nhiệt thành với đoàn Phật tử cứu trợ các nạn nhân khốn khổ.”


      * Có nơi ghi 1983, song nguồn tin tôi nhận được nói “Tuệ Mai mất cũng giống như ông anh, thi sĩ Trần Việt Hoài,” mà ông anh bà chết vào đúng một ngày mồng một Tết, Tuệ Mai cũng mất vào mồng 1 Tết, tính ra là 25.1.1982, tôi tạm ghi là 1982.

      1.- Cuốn biên khảo phê bình “Văn học Miền Nam, thơ,” của Võ Phiến không nói đến Tuệ Mai. Cuốn Thơ Việt Hiện Đại không; cuốn Những nhà thơ hôm nay không; cuốn Thi nhân Việt nam Hiện đại không, ...

      Viên Linh

      Nguồn: Lịch Sách Chân Dung Nhà Văn Việt Nam
      Nxb Khởi Hành, Hoa Kỳ, 2017



      Cung Tac Gia

      Cùng Tác Giả:

       

      - Nhìn lại một tạp chí miền Nam: Hiện Đại Viên Linh Hồi ký

      - Nửa Thế Kỷ Khởi Hành, 1969-2019 Viên Linh Hồi tưởng

      - Tuệ Mai với nếp gia phong Viên Linh Hồi ký

      - ‘Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím’ của Kiên Giang Viên Linh Hồi ký

      - Nhượng Tống, "Anh Ngã, Mình Sa Giữa Lưới Ngờ!" Viên Linh Hồi ký

      - Tạ Ký, viễn liên tảo mộ Viên Linh Hồi ký

      - Thái Tuấn, Vài Nét Thấy Người Phụ Nữ Việt Viên Linh Hồi ký

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại Viên Linh Hồi ức

      - Viết và đọc hồi ký Viên Linh Nhận định

      - Trần Lê Nguyễn, Một Linh Hồn Kịch Viên Linh Hồi ký

    3. Bài viết về nhà thơ Tuệ Mai

       

      Bài viết về Tuệ Mai

       

      Tuệ Mai với nếp gia phong (Viên Linh)

      Cuộc đời & sự nghiệp của cố Nữ sĩ Tuệ Mai (minhdanpoet.com)

      Tạp chí Văn: Kim Tuấn & Trần thị Tuệ Mai (huyvespa.com)

      Tôi Và Nữ Sĩ Tuệ Mai (Hoàng Hữu Phước)

      Có Ngần Ấy Thôi (Cao Mỵ Nhân)

      Trường hợp nhà thơ Tuệ Mai (Du Tử Lê)

      Tình yêu, bảng chỉ đường cho một Tuệ Mai, khác (Du Tử Lê)

      TUỆ MAI - Như Đời Trẻ Lại (Du Tử Lê)

       

      Tác phẩm

       

      - Trang Thơ Tuệ Mai (Học Xá)

       

         Thơ trên mạng:

      - tanmanvanchuongthephong.com

      - damau.org, - thivien.net

      - phunuviet.org

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Trần Yên Hòa hơn 55 năm làm thơ (Thanh Phong)

      - Duềnh Quyên (Trịnh Y Thư)

      - Văn Thơ Giáng Sinh (Nguyễn Mạnh Trinh)

      - Giáo Sư Đặng Ngọc Thiềm (Nguyễn Duy Chính)

      - Thông cáo: Giải Văn Học Phan Thanh Giản

      (Phan Thanh Tâm)

        Giai Thoại Văn Học

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

      - Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận Định, Biên Khảo, Thư Tịch (Nguyễn Vy Khanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Vĩnh Phúc,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Cao Tiêu,  Cao Đông Khánh,  Chu Trầm Nguyên Minh,  Chu Tử,  Diễm Phượng,  Diên Nghị,  Doãn Dân,  Du Tử Lê,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)