1. Head_
    Lữ Liên
    (..1917-8.7.2012)
    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả

    2. 6-6-2020 | VĂN HỌC

      Nguyễn Dương Quang, Đêm Ôm Đàn Uống Rượu Một Mình

       PHẠM VĂN NHÀN
      Share File.php Share File
          

       


         Nhà thơ Nguyễn Dương Quang
         (1945 - 29.4.2020)

      Tôi biết nhà thơ Nguyễn Dương Quang vào những dịp nghỉ phép về thăm nhà. Gặp và quen Quang từ nơi nhà anh Từ Thế Mộng.


      Với Nguyễn Dương Quang không lạ gì với những anh em cầm bút ở Phan Thiết nói riêng, và Bình Thuận nói chung. Cái thời mà trước năm 1975 khi nhà thơ còn là một người lính thuộc tiểu khu Bình Thuận. Nguyễn Dương Quang đến với anh em văn nghệ ở quê tôi, có lẽ ngoài tài làm thơ ra còn do tính tình của một người lính rất "dễ thương" và vui tính nữa. Một người lính biết ôm đàn ca hát, mỗi khi gặp anh em trong những buổi sinh hoạt văn học tỉnh nhà khi Quang không bận quân hành.


      Dù trước 1975, thơ của Quang ít xuất hiện trên các mặt báo ở Sài Gòn. Nhưng, không hẳn phải bắt buộc có thơ đi trên các báo, dù là báo gì, tạp chí hay nhật trình mới phải gọi là nhà thơ. Đối với tôi không nghĩ như thế. Nhưng với Nguyễn Dương Quang, chỉ một vài bài thơ trên Khởi Hành đã làm tôi rất cảm kích về thơ của Quang. Như trong bài: Đêm Cuối Năm Viết Thư Cho Má đã làm giao động nhiều người đọc, Nhất là tôi, một người lính xa nhà, đọc những câu thơ của anh nghe xót xa lắm. Xót xa cho thế hệ chúng tôi. Có ai muốn cầm súng bắn vào đồng loại của mình. Bắn con vật còn chưa muốn kia mà, huống hồ... Cho nên, những câu thơ anh làm, như:

      Hình như cây súng con lạ lắm

      sao nó run lên khi đạn lên nòng

      tâm hồn nó như tâm hồn con vậy

      một kẻ nằm, kẻ đứng, xót xa không?


      Trước mặt con: những ngọn đồi cát máu

      đêm thì thầm cùng những đám xương

      ôi! trái tim con mãi tôn thờ má

      đã dạy con hai tiếng yêu thương.

      Vâng! Trái tim con đã tôn thờ má/ Đã dạy con hai tiếng yêu thương. Ngay từ vỡ lòng người mẹ nào cũng dạy con "hai tiếng yêu thương" để làm hành trang vào đời. Cho nên, với Quang cho dù anh có bơ vơ giữa cuộc phù sinh, thì trong cuộc đời binh nghiệp, Quang vẫn ngóng về mẹ, với một tấm lòng của người con:


      Thôi, má ngủ đêm nay thật ngon giấc

      con ngồi đưa chiếc võng rách quê nhà

      đạn vòng cầu đừng đi trong đêm tối

      lệ sẽ đầy giấc má nhớ con xa


      Thơ đến với Quang rất tự nhiên như hơi thở. Mà tự nó đã nói lên được cái tâm thiện của ngừi lính trận. Với những câu thơ phát xuất từ một tấm lòng nhân hậu, mới biết chỉ có Nguyễn Dương Quang trải lòng qua bài: Đêm Kích Dưới Chân Đồi Pá:


      Dù đợi người qua trên lối chết

      lạ sao ta thấy rất bâng khuâng

      có rất nhiều điều thật khó nói

      đêm sơ giao sẽ chỉ một lần


      Để rồi trong nổi cô đơn cùng cực, Quang đã trút hết tâm sự của mình lên trên những thứ vô tri vô giác như cỏ cây. Nhưng cũng chính từ những ngọn cây ngọn cỏ đó trong đêm kích trên đồi Pá đã làm cho tâm hồn một người lính thuần hậu như lời khuyên của mẹ ngày nào. Phải như thế thì cái tâm từ bi của người lính trận mới hạnh thông. Hạnh thông từ con người cho đến những ngọn cây ngọn cỏ bên anh. Ta hãy nghe Nguyễn Dương Quang với những câu thơ sau:


      Cỏ ơi, có thấy ai trên đồi

      vẫn thường vác hận thù đi xuống?

      mà sao ta thấy cỏ không vui

      cỏ lạnh lùng hơn là sương mỏng


      Để rồi Quang tâm sự:


      Cỏ biết không, ta không lòng thù hận

      lũ chúng ta một lũ thế thôi

      ngày mai cỏ sẽ thành đồng lúa

      cỏ sẽ thấy người nắm tay người.


      Chỉ mấy câu thơ này thôi ta mới thấy được "tâm" của người lính Nguyễn Dương Quang. Cái ao ước rất đơn sơ của người lính thật bình thường: ngày mai cỏ sẽ thành đồng lúa/ cỏ sẽ thấy người nắm tay người. Tôi mượn câu viết của anh Đặng Tiến khi đọc thơ của Nguyễn Dương Quang: chất trí tuệ quyện vào tâm huyết, hồn nhiên mà điêu luyện. Tình cảm chìm chìm mà ý tứ lâng lâng... Đọc những câu chữ của anh Đặng Tiến viết về Quang, tôi lại nhớ vào năm 2006 Tập: Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến anh Đặng Tiến viết lời giới thiệu cho tập thơ mà anh Trần Hoài Thư sưu tầm được để in thành sách của những nhà thơ miền Nam trước 1975. Anh viết về Quang: Tác giả ít được biết đến, nhưng bài thơ hay quá...(bài: Đêm Cuối Năm Viết Thư Cho Má. Và bài: Đêm Kích Dưới Chân Đồi Pá). Sau đó, anh có gởi email qua cho tôi hỏi về Nguyễn Dương Quang. Chính hai bài thơ này, chị Đặng Tiến đọc và nói thơ quá hay. Anh đã nói với tôi qua email như thế. Đã lâu rồi, từ năm 2006, thế mà tôi nhớ mãi. Năm 2014 tôi về thăm nhà vào dịp giỗ anh Từ Thế Mộng, Nguyễn Dương Quang từ Đà Lạt xuống thăm, tôi nói lại cho Quang nghe về những gì anh Đặng Tiến hỏi về Quang qua những bài thơ của Quang làm.


      Với Quang, ai gặp anh thời đó mới thấy hết cái "bất cần đời" của người lính trận. Tôi nhớ nhà thơ Lâm Hảo Dũng khi nhận giấy nhập ngũ, anh viết: Ừ! Thì lính... ba chữ viết thôi nghe thật nhẹ tênh như cánh diều. Không bận tâm. Ừ! Thì lính. Cũng như nhà thơ Từ Thế Mộng khi nghe bạn anh vào lính, anh viết: Nghe ngươi vào lính, ta đang lính/ Súng đạn như đùa với kẻ thơ.


      Cho nên, qua con người thật của Quang ngoài đời, thơ của anh cũng đã mang tính "bất cần" và "lãng tử" như trong bài "Chiều Trên Rừng Trong Mật Khu Lê Hồng Phong" . Quê tôi ai cũng biết mật khu này thời chống pháp. Mật khu lừng danh của một thời dân ta đánh giặc. Với CTNM làm bài Vĩ Cầm nói lên thân phân của người dân quê tôi cho con cháu nghe thời chiến tranh Pháp Việt... cũng từ mật khu này.


      ....

      "Cây violon con cầm

      Có đồi cát mênh mông

      Có đớn đau nát lòng

      Và dấu chân ba

      Bước qua số phận

      Có đám xương rồng

      Có lọn cỏ long nhong

      Lăn hoài theo triền dốc

      Như cuộc đời

      Lăn mãi mãi không thôi..."


      Còn Nguyễn Bắc Sơn cũng viết một bài trong mật khu này:


      ....

      Đêm nằm ngủ võng trên cồn cát

      Nghe súng đằng xa nổ cắc cù

      Chợt thấy trong lòng mình bát ngát

      Nỗi buồn sương khói của mùa thu

      ....


      Còn Nguyễn Dương Quang thì khác. Chất lãng tử trong người lính khi hành quân trong mật khu Lê Hồng Phong:

      Cây khẩu cầm mang theo ngày cầm súng

      mi sol... sol mi do fa...

      ôi khúc O'cangaceiro dồn dập

      nửa đời ta một thuở không nhà


      Ngồi trên cát nhai thịt dong nướng

      vẫn ngon hơn Đồng Khánh với gà quay

      ngu quá đỗi quên mang theo xị đế

      thắp cho đêm còn có chút mặt trời


      Dăm tiếng nổ mon men bên triền dốc

      vài ba anh du kích, mấy A.K

      ta quơ súng, bỏ dong cho đàn kiến

      mi sol... sol mi do fa

      Để rồi những câu thơ trong bài: Đêm Kích Dưới Chân Đồi Pá. Ta thấy được nỗi mong của người lính trận. Đó cũng là mẫu số chung cho tất cả người cầm súng hôm qua, khi nhìn thấy những cánh đồng lúa bỏ hoang trên những bước quân hành mà anh đi qua. Niềm ao ước đó của nhà thơ thật "nhân hậu"


      Lúa có nghĩ rằng ngày mai sẽ khác?

      súng sẽ dùng để đúc lưỡi cày

      mỗi ba trăng lúc vàng tròn hạt

      chim sẽ ca và gió thổi lúa say...


      Nhưng với Quang, chiến tranh thì mặc chiến tranh. Súng đạn thì mặc súng đạn. Người thơ vẫn mơ. Một giấc mơ tầm thường: "ta vừa nghĩ một điều rất tầm thường: ngọn đồi này mai sẽ thành rẫy/ bỡi lòng người lúc nào cũng đẹp/ dẫu tầm thường cũng rất mến thương..."


      Đọc thơ Quang, như đưa tôi về một miền quê yên bình nhưng đầy gian khổ trong thời chiến ở quê tôi. Thế rồi, cũng với cái tâm không hận thù ấy. Trong bài Ngày Về, Quang vẫn tự tại, ung dung lên non phá rẫy. Có lẽ những ngày này Quang vui như con chim rừng. Anh viết:


      Cải tạo về, lên non phá rẫy

      Vợ lo phe phẩy, ta tiều phu

      ...

      tả xung hữu đột tan cây cỏ

      thoáng chốc một vạt Đông Trường Sơn

      súng đạn thua rồi, nay trận rựa

      chiến chinh, chinh chiến ta coi thường...


      Rõ ràng dù có lận đận lên non phá rẫy thì tâm hồn Quang vẫn vô tư và tếu: Lâu lâu về xóm vợ mừng rơn/ đáp đền sông núi như tân hôn/ bốn thế hệ nồi bo bo nóng/ má em hồng hơn bà Tú Xương"...


      Để rồi trong suốt cuộc đời bên trời lận đận ấy. Cuộc sống của nhà thơ vẫn là cuộc sống bình thản, thương tất cả, như:... "lòng yêu núi Thái/ Lòng lội ngược nguồn/ Lòng ơn chữ cái/ Lòng rũ tắm sông/ Lòng nâng ly rượu/ Lòng say đóa hồng..." Những câu thơ ấy đã gói trọn, hay ôm trọn cuộc đời của Quang qua 70 năm với những con chữ thấm đẫm lòng người. Từ những vần chữ cái học vỡ lòng, từ một nơi chốn quê, từ nơi bạn bè, từ nơi chồng vợ và tình mẹ cha cao vời như núi Thái Sơn. Nhưng, với tôi đọc thơ Nguyễn Dương Quang, tôi mới nhận ra hết được đời của Quang, qua bốn câu thơ làm tôi phải suy ngẫm:


      "Ta đã sống những ngày như đùa

      Với trần gian mù mờ vinh nhục

      Vô ích như lời thơ tiếng hát

      Chuyện đời ai luận lẽ thắng thua".


      Houston, đêm 17 tháng 1 năm 2015


      Phạm Văn Nhàn

      Nguồn: 21 Khuôn Mặt Văn Nghệ Miền Nam




      Cùng Tác Giả

      Cùng Tác Giả:

       

      - Nguyễn Dương Quang, Đêm Ôm Đàn Uống Rượu Một Mình Phạm Văn Nhàn Nhận định

      - Có Một Mùa Trăng Xa Như Biển của Cái Trọng Ty Phạm Văn Nhàn Nhận định

      - Về một tập thơ được tái bản sau 54 năm Phạm Văn Nhàn Giới thiệu

      - Một Tập Thơ sau 54 năm tìm lại (Tiếng Thơ Miền Trung) Phạm Văn Nhàn Tạp bút

      - Vịn Vào Lục Bát Của Trần Hoài Thư Phạm Văn Nhàn Nhận định

      - Một chuyến đi (Trăm lần vui. Vạn lần buồn) Phạm Văn Nhàn Phóng sự

      - Gặp anh Đặng Tiến và đi thăm Trần Hoài Thư Phạm Văn Nhàn Ký sự

      - Chuyến Đi Về Quê Qua Những Chẳng Đường Với Bạn Bè Phạm Văn Nhàn Ký sự

      - Hai Câu Thơ Viết Trên Vách (viết về nhà thơ Lê Văn Trung) Phạm Văn Nhàn Nhận định

      - Viết về những người bạn 'Ý Thức' Phạm Văn Nhàn Tạp bút

    3. Bài viết về nhà thơ Nguyễn Dương Quang (Học Xá)

       

      Bài viết về Nguyễn Dương Quang

       
      Cùng Tác Giả

      Nguyễn Dương Quang, Đêm Ôm Đàn Uống Rượu Một Mình (Phạm Văn Nhàn)

      Nguyễn Dương Quang đã vĩnh viễn bỏ chúng ta… (Trần Hoài Thư)

      5 bài thơ cho Nguyễn Dương Quang (Đinh Cường)

      Nguyễn Dương Quang – Người thơ “đêm ôm đàn uống rượu một mình” (Nguyễn Thị Liên Tâm)

       

      Tác phẩm của Nguyễn Dương Quang

       
      Cùng Tác Giả

      Nửa Đêm Chợt Nhớ Bài Thơ Cũ (Nguyễn Dương Quang)

      Đêm Ôm Đàn Uống Rượu Một Mình

      Đêm Cuối Năm Viết Cho Má

       

         Thơ trên mạng:

      thivien.net, Thica.net,

      blogphamcaohoang.blogspot.com,

      tranthinguyetmai.wordpress.

       

      Bài Viết về Văn Học
       

      Bài viết về Văn Học

       

      - Lệ Khánh, “Em Là Gái Trời Bắt Xấu” (Trúc Giang)

      - Lời mở cho một tác phẩm mới: Bão (Trần Hoài Thư)

      - Tưởng Nhớ B.S Trần Nguơn Phiêu: Anh Nghe Chăng Cung Kèn Rạng Đông (Vũ Huy Quang)

      - Nguyễn Đức Sơn: Một Đỉnh Thơ Kỳ Dị Và Cô Độc

      (Huỳnh Hữu Ủy)

      - Những ngày tháng ngắn ngủi với Nguyễn Đức Sơn ở Blao (Lê Văn Trung)

        Giai Thoại Văn Học

       

      Giai Thoại Văn Học

       

      Phong Kiều Dạ Bạc (T. V. Phê)

      Hoa Đào Năm Ngoái (T. V. Phê)

      Minh Nguyệt Sơn Đầu Khiếu (Tâm Hoa)

      Quả Báo (T. V. Phê)

      Cao Ngọc Anh (Lãng Nhân)

      Đồng Khánh và Tự Đức (Lãng Nhân)

      Những Giai Thoại Về Bùi Tiên Sinh (T. V. Phê)

       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

      Văn Học Miền Nam

       

      Văn Học Miền Nam

       

      - Tạp Văn (Nguyễn Kim Phượng)

      - Văn học miền Nam ở hải ngoại (Viên Linh)

      - Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận Định, Biên Khảo, Thư Tịch (Nguyễn Vy Khanh)

      - Di sản văn chương miền Nam: Các tác phẩm về văn học mới sưu tập (Trần Hoài Thư)

      - Tổng Kết Cuộc Phỏng Vấn Về Quan Niệm Sáng Tác Của Các Nhà Văn (Nguyễn Ngu Í)

      Nhìn Lại Một Số Tạp Chí Miền Nam (Nguyễn Văn Lục)

      Hướng về miền Nam Việt Nam (Nguyễn Văn Trung)

      Văn Học Miền Nam (Thụy Khuê)

      Câu chuyện Văn học miền Nam: Tìm ở đâu?

       (Trùng Dương)

      Văn-Học Miền Nam qua một bộ “văn học sử” của Nguyễn Q. Thắng, trong nước (Nguyễn Vy Khanh)

      Hai mươi năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975 Nguyễn văn Lục

      Đọc lại Tổng Quan Văn Học Miền Nam của Võ Phiến

       Đặng Tiến

      20 năm văn học dịch thuật miền Nam 1955-1975  

       Nguyễn Văn Lục

      Văn học Sài Gòn đã đến với Hà Nội từ trước 1975 (Vương Trí Nhàn)

       

      Trong dòng cảm thức Văn Học Miền Nam phân định thi ca hải ngoại (Trần Văn Nam)

       

      Van Hoc

       

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      An Khê,  Bàng Bá Lân,  Bích Khê,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Bích Hà,  Bùi Giáng,  Bùi Ngọc Tuấn,  Bùi Vĩnh Phúc,  Bùi Đăng,  Cái Trọng Ty,  Cao Tiêu,  Cao Đông Khánh,  Chu Thiên,  Chu Trầm Nguyên Minh,  

       
       

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)